Kıbrıs'ta İş Danışma Kurulu'nda devam eden emekli maaşı reformu görüşmelerinde hükümet, belirlediği takvime sadık kalmak için yoğun çaba sarf ediyor. Çalışma Bakanı Marinos Mousiouttas, Perşembe günü gerçekleştirilen ve reform sürecindeki %12'lik ceza planının detaylı olarak masaya yatırıldığı toplantıyı "çok iyi" olarak nitelendirdi.
63 yaşında emekli olanlara uygulanan %12'lik kesinti, müzakerelerin odak noktasını oluşturuyor. Mousiouttas, Kıbrıs'taki 120 bin emekliden 40 bininin şu anda bir tür kesintiye tabi olduğunu, demografik eğilimler ve nüfusun yaşlanması nedeniyle önümüzdeki beş yıl içinde bu sayıya 40 bin kişinin daha ekleneceğini belirtti. Hükümetin teklifiyle, bu %12'lik kesintinin temel emekli maaşında 4,5 puan düşürülerek %7,5'e indirilmesi hedefleniyor. Bu ve diğer değişikliklerle birlikte, mevcut maaşlarda kesintiye gidilmeyerek etkilenenlerin emekli maaşlarında ortalama %6, genel olarak ise %5 ile %60 arasında artış sağlanması öngörülüyor.
Reformun mevcut emekliler için 24 milyon avro, önümüzdeki beş yıl için ise kümülatif olarak 12 milyon avro maliyet getireceği tahmin ediliyor. Maliyet ve finansman kaynaklarının detaylarının, Maliye Bakanı Makis Keravnos'un da katılımıyla gerçekleştirilecek bir sonraki toplantıda ele alınması planlanıyor. Hükümet, reformun genel maliyetini artırmamak kaydıyla sosyal taraflardan gelecek tekliflere açık olduğunu vurguladı.
Teklif kapsamında devlet; üç yıla kadar çocuklarına bakan anneler, engelli bireyler, belirli koşullardaki mezunlar ile okulunu bitiren veya askerliğini tamamlayıp iş arayan gençler adına sosyal sigorta primlerini ödeyecek. Sistemin sürdürülebilirliği açısından, beş yıl sonra ek kaynak gerekip gerekmediğini belirlemek için bir çalışma yapılacak ve bulunması halinde prim artışları değerlendirilebilecek. Ayrıca, sosyal sigorta fonunun yeni yatırım politikası devreye alınacak; devletin fona olan borçları iade edilecek ve fonun fazlalıkları, Avrupa standartlarına uygun bir yapı üzerinden değerlendirilmek üzere devlette tutulmayacak.
Beş yıllık bir geçiş sürecinde, %12'lik kesinti hem mevcut hem de gelecekteki emekliler için geçerli olmaya devam edecek. Bu sürenin ardından, 65 yaşından sonra çalışmaya devam edenlere ve 67 yaşına kadar uzanan süreçte daha yüksek emekli maaşı sağlayan yeni bir hesaplama yöntemi getirilecek. Kapsamlı emeklilik sistemi reformunun 2027'nin başlarında hayata geçirilmesi planlanıyor.
Sosyal taraflar ise reformun finansal detaylarının tam olarak sunulması gerektiği konusunda hemfikir. PEO Genel Sekreteri Sotiroula Charalambous, kesintinin yalnızca temel maaşa uygulanmasına çekince duyduklarını belirtirken, SEK Genel Sekreteri Andreas Matsas, emekli maaşlarının düşürülmemesi, emeklilik yaşının artırılmaması ve primlerin yükseltilmemesi ilkeleriyle hareket ettiklerini ve %12'lik kesintinin tamamen kaldırılmasını talep ettiklerini kaydetti. PASYDY, erken emekli olmak zorunda olan polis, itfaiyeci, asker ve öğretmenlerin bu kesintiden muaf tutulması gerektiğini vurguladı. İşveren tarafında ise OEV ve KEVE, Maliye Bakanı Keravnos'un katılımıyla maliyet analizlerinin netleşmesinin ardından somut tekliflerini sunacaklarını ifade etti.
