231 milyonluk nüfusuyla Pakistan, 2025 yılında dünyanın en kirli havaya sahip ülkesi oldu. Salı günü yayımlanan araştırmaya göre ülkedeki PM2.5 olarak bilinen zararlı ince partikül yoğunluğu, Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) önerdiği seviyenin 13 katına ulaştı.
Kıbrıs, en kirli ülkeler sıralamasında 85. sırada yer aldı ve 27 Avrupa Birliği ülkesi arasında 12. oldu. AB'nin en kirli üç ülkesi Romanya, Polonya ve Yunanistan olarak belirlendi.
İsviçreli hava kalitesi izleme kuruluşu IQAir, yıllık raporunda geçen yıl 13 ülke ve bölgenin ortalama PM2.5 seviyesini DSÖ'nün metreküpte 5 mikrogram standardının altında tuttuğunu açıkladı. Bu sayı 2024'te yedi idi.
Raporun öne çıkan bulguları şöyle:
• İzlenen 143 ülke ve bölgeden 130'u DSÖ kılavuz değerlerini karşılayamadı.
• Bangladeş ve Tacikistan en kirli ülkeler listesinde ikinci ve üçüncü sırada yer aldı.
• 2024'ün istatistiksel olarak en kirli ülkesi olan Çad, 2025'te dördüncü sıraya geriledi. Ancak PM2.5 yoğunluğundaki düşüş büyük olasılıkla veri eksikliklerinden kaynaklanıyor.
• ABD geçen Mart ayında bütçe kısıtlamalarını gerekçe göstererek büyükelçilik ve konsolosluk binalarından toplanan kirlilik verilerini derleyen küresel izleme programını kapattı.
• IQAir raporunun baş yazarı Christi Chester Schroeder, "Mart ayında veri kaybı Çad'da PM2.5 seviyelerinde önemli bir düşüş varmış gibi gösterdi, ancak gerçekte durumun ne olduğunu bilmiyoruz" dedi.
• ABD'nin bu kararı, kirlilik yoğunluğu yüksek birçok ülke için birincil veri kaynağını ortadan kaldırdı. Burundi, Türkmenistan ve Togo, bilgi eksiklikleri nedeniyle 2025 raporuna dahil edilemedi.
• Hindistan'ın Loni şehri, metreküpte 112,5 mikrogram ortalama PM2.5 seviyesiyle 2025'in en kirli şehri oldu. Çin'in kuzeybatısındaki Sincan bölgesindeki Hotan 109,6 mikrogramla ikinci sırada yer aldı.
• Dünyanın en kirli 25 şehrinin tamamı Hindistan, Pakistan ve Çin'de bulunuyor.
• 2025'te dünya şehirlerinin yalnızca yüzde 14'ü DSÖ standardını karşıladı. Bu oran bir önceki yıl yüzde 17 idi. Kanada orman yangınları ABD genelinde ve Avrupa'ya kadar PM2.5 seviyelerini yükseltti.
• 2025'te standardı karşılayan ülkeler arasında Avustralya, İzlanda, Estonya ve Panama yer aldı.
• Laos, Kamboçya ve Endonezya, başta La Nina hava koşullarının getirdiği daha yağışlı ve rüzgârlı hava sayesinde PM2.5 seviyelerinde önemli düşüş kaydetti. Moğolistan'da ortalama yoğunluk yüzde 31 düşerek metreküpte 17,8 mikrograma geriledi.
• IQAir'e göre toplamda 75 ülke 2025'te bir önceki yıla kıyasla daha düşük PM2.5 seviyeleri bildirirken, 54 ülke daha yüksek ortalama yoğunluk kaydetti.
