Kıbrıs'ta konuşlanan yeni bir Avrupa itfaiye merkezi, 23-24 Nisan'da Baf'ta düzenlenecek resmi açılış töreniyle hizmete girecek. Tören, Kıbrıs'ın AB Konseyi Dönem Başkanlığı kapsamında adada gerçekleştirilecek gayri resmi AB zirvesinin yan etkinliği olarak düzenlenecek.
Açıklama, Avrupa Komisyonu'nun Çarşamba günü Avrupa genelinde artan orman yangını tehdidiyle mücadeleye yönelik kapsamlı yeni bir risk yönetimi stratejisini duyurmasının ardından geldi. Kıbrıs'taki merkez, Doğu Akdeniz için kritik bir yapı taşı olacak.
Baf havalimanında kurulacak tesisin hem operasyonel hem de eğitim amaçlı hizmet vermesi bekleniyor.
AB İnsani Yardım ve Kriz Yönetimi Komiseri Hadja Lahbib, merkezin ortak finanse edileceğini açıkladı. Lahbib, altyapı sorumluluğunun Kıbrıs'a ait olacağını, AB'nin ise sivil koruma mekanizması aracılığıyla eğitim, hazırlık ve en iyi uygulamaların paylaşımı konularında katkı sağlayacağını belirtti.
Girişim, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in geçen Eylül ayındaki Birliğin Durumu konuşmasında merkezin kurulmasına ilişkin planları duyurmasının ardından hayata geçirildi.
AB yetkililerine göre merkez bir "mükemmeliyet merkezi" olarak faaliyet gösterecek. Merkez, hem AB üye ülkeleri hem de güneydoğu Akdeniz'deki komşu ülkelerin uzmanlığından yararlanarak kapasite geliştirme, eğitim tatbikatları ve mevsimsel hazırlık çalışmalarına odaklanacak.
Merkezin ayrıca AB'nin bölgedeki sivil koruma ve afet yönetimi işbirliğini güçlendirme çabalarıyla uyumlu olarak sınır ötesi koordinasyonu artırması bekleniyor.
Yeni strateji, orman yangını koşullarındaki ciddi kötüleşmeye yanıt olarak hazırlandı.
Komisyon'un verilerine göre 2025, Avrupa'nın kayıtlara geçen en kötü orman yangını sezonu oldu. Bir milyondan fazla hektar alan yandı; bu alan Kıbrıs adasının tamamından daha büyük.
Yetkililer, orman yangınlarının artık yalnızca Güney Avrupa ile sınırlı kalmadığını belirtti. İsveç, Almanya ve Avusturya gibi ülkeler Ekim ayı sonlarına kadar bile yardım talep eder hale geldi. Bu durum yangın sezonunun hem uzadığını hem de yoğunlaştığını gösteriyor.
Strateji dört temel sütun üzerine inşa edildi: önleme, hazırlık, müdahale ve iyileştirme. Strateji özellikle sürdürülebilir tarım, otlatma ve yanıcı maddeleri azaltmak için kontrollü yakma gibi arazi yönetimi tedbirleriyle önlemeye vurgu yapıyor.
Komisyon, kırsal alanların terk edilmesinin yanıcı bitki örtüsü birikimini artırarak yangın riskini yükselttiğine dikkat çekti. Bu nedenle tarım politikasını yangın önlemeyle ilişkilendirerek daha "dayanıklı peyzajlar" oluşturulması teşvik ediliyor.
Avrupa Orman Yangını Bilgi Sistemi aracılığıyla erken uyarı sistemlerinin iyileştirilmesi çalışmaları da hız kazandı. Buna ek olarak risk tahmini ve yönetimi için yapay zeka araçları geliştiriliyor.
Müdahale cephesinde AB, rescEU filosunu 12 yeni yangın söndürme uçağı ve 5 helikopterle genişletiyor. Hava yangın söndürme kapasitesinin güçlendirilmesi için yaklaşık 900 milyon Euro yatırım yapılıyor.
İtfaiyeciler yüksek riskli bölgelere önceden konuşlandırılmaya devam ediyor. AB sivil koruma mekanizması kapsamında koordinasyonu ve operasyonel deneyimi artırmak amacıyla ülkeler arasındaki personel değişimleri de genişletiliyor.
Komisyon, önlemenin ekonomik faydalarını da vurgulayarak hazırlık çalışmalarına yatırılan her bir Euro'nun önlenen hasarlar açısından 39 katına kadar geri dönüş sağlayabileceğini belirtti.
Kamuoyu bilinçlendirmesi de stratejinin önemli bir bileşeni. Orman yangınlarının yüzde 94'e kadarı insan faaliyetlerinden kaynaklanıyor. Bu nedenle özellikle kentsel ve doğal çevrelerin buluştuğu alanlarda eğitim kampanyaları, gönüllü programları ve topluluk hazırlık girişimlerine öncelik veriliyor.
İyileştirme de stratejinin merkezi unsurlarından biri. İklim değişikliğine dayanıklılığı artıracak ve gelecekteki afet riskini azaltacak şekilde yeniden yapılanmaya odaklanılıyor.
