Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, AB ülkelerinin enerji ürünleri ithalat maliyetindeki artışın Ortadoğu'daki savaşın 44 günlük sürecine eşit olarak dağıtıldığında günlük yaklaşık 500 milyon euroya ulaştığını açıkladı. Bu rakam toplamda 22 milyar euroya denk geliyor.
Kriz henüz sona ermekten çok uzak. Bugün veya yarın Pakistan'da yeni müzakerelerin başlaması bekleniyor. Donald Trump, İran'ın bir anlaşma için "yalvardığını" iddia ediyor. Ancak Tahran'ın düzensiz bir geri çekilmeye hazır olduğuna dair herhangi bir işaret yok.
Pakistan'da bir anlaşma sağlansa bile enerji krizi ve petrol ürünlerindeki arz sıkışıklığı kolayca ortadan kalkmayacak. Hükümetler, ekonomistler, tüccarlar ve analistler aynı uyarıyı tekrarlıyor: Pahalı enerji aylarca sürecek. AB'nin şimdiye kadar üstlendiği ek maliyet, Von der Leyen'in bahsettiği 22 milyar euroyu yakında aşacak. Uluslararası Enerji Ajansı dün bunu bir kez daha netleştirdi: Nisan ayı, Mart'tan daha kötü olacak.
Bu durumun Avrupa ekonomilerini nasıl etkileyeceği ve hükümetlerin darbeyi hafifletmek için hangi politikaları uygulayacağı zamanla daha net anlaşılacak.
Şu an için enerji sektörünü stabilize etmeye yönelik çok tartışılan AB "araç kutusu", alışılagelmiş "geçici ve hedefli tedbirler" menüsünün ötesinde çok az şey sunuyor. Kısmi vergi indirimlerinin faydası pratikte tüketicilere nadiren tam olarak yansıyor ve bu seferki durumun farklı olacağına inanmak için az neden var.
Aksine, destek daha çok işletmelere yönelebilir. Enerji krizinin son aşaması, Avrupa Komisyonu'nun son kararlarıyla Avrupa sanayisinin rekabet gücü için vaat edilen kazanımları şimdiden silip süpürüyor.
Von der Leyen, enerji araç kutusunun içeriğini 23-24 Nisan'da Kıbrıs'taki gayri resmi Avrupa Konseyi toplantısında liderlere sunacağını söyledi. Devlet yardımı kurallarına daha fazla esneklik getirilmesi üzerinde çalışıldığını ve en çok etkilenen sektörlere geçici destek sağlanmasına olanak tanıyan bir çerçevenin bu ay içinde onaylanmasının beklendiğini belirtti. Turizm sektörü neredeyse kesinlikle bu sektörler arasında yer alacak.
Devlet yardımı kurallarındaki bu olası gevşeme, daralan arz ve artan belirsizlikle boğuşan Avrupa sanayisine en hızlı rahatlama sağlayabilecek tek tedbir olabilir.
Bunun ötesinde Komisyon Başkanı, temelde bilinen bir söyleme geri döndü: Üye devletler gaz piyasalarında birbirleriyle rekabet etmek yerine koordineli hareket etmeli. Ortak satın alma fikri yeniden masada. Ülkeler kış öncesinde rezervlerini yenilemek için büyük miktarlarda gaz temin etmeye çalışırken bu konu daha da acil hale geliyor. Ancak önceki girişimler yetersiz kalmıştı.
Bu durum muhtemelen Von der Leyen'in fiyatları düşürmek için üye devletlerin petrol rezervlerini piyasaya sürmesini de gündeme getirmesinin nedenini açıklıyor. Ancak bu adımın da anlamlı bir değişiklik yaratması pek olası değil. Nitekim bir ay önce Uluslararası Enerji Ajansı üyelerinin piyasaya sürdüğü 400 milyon varil petrol de bunu başaramamıştı.
Savaşan taraflar arasında nihai, kapsamlı ve uygulanabilir bir anlaşma sağlanmadan arz artmayacak ve fiyatlar düşmeyecek. AB'nin böyle bir anlaşmaya aracılık etmedeki rolü ise en iyi ihtimalle sınırlı kalıyor.
