Pentagon'dan sızan bir dahili e-posta, ABD'nin İran savaşında kendisine destek vermediğini düşündüğü NATO müttefiklerini cezalandırma seçeneklerini gözler önüne serdi. Seçenekler arasında İspanya'nın ittifaktan askıya alınması ve İngiltere'nin Falkland Adaları üzerindeki hak iddiasına yönelik ABD tutumunun yeniden değerlendirilmesi yer alıyor.
Kimliğini açıklamama koşuluyla konuşan bir ABD yetkilisi Reuters'a yaptığı açıklamada, söz konusu politika seçeneklerinin bazı müttefiklerin İran savaşı için ABD'ye erişim, üsleme ve uçuş hakkı (ABO) tanıma konusundaki isteksizliğinden duyulan hayal kırıklığını dile getiren bir notta ayrıntılarıyla yer aldığını belirtti.
Yetkili, e-postada ABO'nun "NATO için mutlak asgari standart" olarak nitelendirildiğini ve seçeneklerin Pentagon'un üst kademelerinde dolaştığını ekledi.
E-postadaki seçeneklerden biri, "zor" ülkelerin NATO'daki önemli veya prestijli pozisyonlardan uzaklaştırılmasını öngörüyor.
Başkan Donald Trump, NATO müttefiklerini 28 Şubat'ta başlayan hava savaşının ardından küresel deniz ticaretine kapatılan Hürmüz Boğazı'nı açmak için donanmalarını göndermemelerinden dolayı sert bir dille eleştirdi. Trump ayrıca ittifaktan çekilmeyi düşündüğünü açıkladı.
Trump, 1 Nisan'da Reuters'a verdiği röportajda ABD'nin NATO'dan çekilmesinin mümkün olup olmadığı sorusuna "Yerinde olsanız siz de öyle yapmaz mıydınız?" yanıtını verdi.
Ancak yetkili, e-postanın ABD'nin ittifaktan çekilmesini önermediğini ve Avrupa'daki üslerin kapatılmasını da teklif etmediğini belirtti. Yetkilinin, seçenekler arasında yaygın şekilde beklenen Avrupa'daki bazı kuvvetlerin azaltılmasının yer alıp almadığını açıklamaktan kaçındığı da ifade edildi.
Pentagon Basın Sözcüsü Kingsley Wilson e-postayla ilgili şu açıklamayı yaptı: "Başkan Trump'ın söylediği gibi, ABD'nin NATO müttefikleri için yaptığı onca şeye rağmen onlar bize destek olmadı."
Wilson, "Savaş Bakanlığı, müttefiklerimizin artık kâğıt kaplan olmaktan çıkıp üzerine düşeni yapmasını sağlayacak güvenilir seçenekleri Başkan'a sunacaktır. Bu yöndeki iç müzakerelere ilişkin başka bir yorumumuz yoktur" dedi.
Trump yönetimi Avrupalıların 'hak iddia etme tavrından' rahatsız
ABD-İsrail'in İran ile savaşı, 76 yıllık ittifakın geleceği hakkında ciddi sorular gündeme getirdi ve Avrupa müttefiklerinin saldırıya uğraması halinde ABD'nin yardımına koşmayacağına dair benzeri görülmemiş endişelere yol açtı.
İngiltere, Fransa ve diğer ülkeler, ABD'nin deniz ablukasına katılmanın savaşa girmek anlamına geleceğini ancak kalıcı bir ateşkes sağlandığında veya çatışma sona erdiğinde Boğaz'ın açık kalmasına yardımcı olmaya hazır olduklarını belirtti.
Ancak Trump yönetimi yetkilileri, NATO'nun tek taraflı bir yol olamayacağını vurguladı. Yetkililer özellikle İspanya'dan duydukları rahatsızlığı dile getirdi. İspanya'nın Sosyalist hükümeti, üslerinin veya hava sahasının İran'a saldırı için kullanılmasına izin vermeyeceğini açıklamıştı. ABD'nin İspanya'da Rota Deniz Üssü ve Morón Hava Üssü olmak üzere iki önemli askeri tesisi bulunuyor.
E-postada belirtilen politika seçeneklerinin amacı, yetkililerin ifadesiyle "Avrupalıların hak iddia etme tavrını azaltmak" için NATO müttefiklerine güçlü bir mesaj göndermek.
E-postaya göre İspanya'nın ittifaktan askıya alınması seçeneği, ABD askeri operasyonları üzerinde sınırlı bir etkiye sahip olacak ancak önemli bir sembolik etki yaratacak.
Yetkili, ABD'nin İspanya'yı ittifaktan askıya almayı nasıl gerçekleştirebileceğini açıklamadı. Reuters da NATO'da böyle bir mekanizmanın mevcut olup olmadığını hemen belirleyemedi.
E-postada ayrıca Falkland Adaları gibi uzun süredir devam eden Avrupa "sömürge kalıntılarına" yönelik ABD diplomatik desteğinin yeniden değerlendirilmesi seçeneği de yer alıyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı'nın web sitesine göre adalar İngiltere tarafından yönetilmekte ancak Trump'ın müttefiki olan Liberteryen Devlet Başkanı Javier Milei'nin yönetimindeki Arjantin tarafından hâlâ hak iddia edilmektedir.
İngiltere ve Arjantin, 1982 yılında Arjantin'in adaları ele geçirme girişiminin ardından kısa bir savaş yaşadı. Bu savaşta 650 Arjantinli asker ve 255 İngiliz askeri hayatını kaybetti; ardından Arjantin teslim oldu.
Trump, İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ı ABD'nin İran savaşına katılma konusundaki isteksizliği nedeniyle defalarca aşağıladı. Trump, Starmer'ı "korkak" olarak nitelendirdi, onun için "Winston Churchill değil" dedi ve İngiliz uçak gemilerini "oyuncak" olarak tanımladı.
İngiltere başlangıçta ABD'nin iki İngiliz üssünden İran'a saldırı düzenleme talebini reddetmişti. Ancak daha sonra İran'ın misilleme saldırıları sırasında bölgedeki sivilleri ve İngiliz vatandaşlarını korumaya yönelik savunma amaçlı görevlere izin verdi.
Savunma Bakanı Pete Hegseth, bu ayın başlarında Pentagon'da gazetecilere yaptığı açıklamada İran ile savaşın "birçok şeyi gün yüzüne çıkardığını" belirterek İran'ın uzun menzilli füzelerinin ABD'ye ulaşamayacağını ancak Avrupa'ya erişebileceğini vurguladı.
Hegseth, "Sorularla, engellerle, tereddütlerle karşılaşıyoruz. İhtiyacınız olduğunda yanınızda durmaya hazır olmayan ülkelerle pek bir ittifakınız olamaz" dedi.
