ABD federal bir istinaf mahkemesi, cuma günü Başkan Donald Trump yönetimine, Beyaz Saray'ın yıkılan Doğu Kanadı'nın bulunduğu alanda yapımı süren 400 milyon dolarlık balo salonunun inşaatını durdurma emri verdi. Bu karar, başkanlık yetkisini sınayan davada Cumhuriyetçi lidere büyük bir darbe indirdi.
Trump, cuma günü yaptığı açıklamada bu karara karşı ABD Yüksek Mahkemesi'ne temyiz başvurusunda bulunacağını belirtti.
Trump sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Kararın yürütmesi durduruldu ve bir süreliğine yürürlüğe girmeyecek. Derhal ABD Yüksek Mahkemesi'ne temyiz başvurusunda bulunacağız. Bu haksız kararın Yüksek Mahkeme tarafından tamamen bozulması gerekiyor" ifadelerini kullandı.
Washington merkezli ABD Temyiz Mahkemesi (District of Columbia Circuit), 2'ye 1 oyla verdiği kararda, "Her başkan Beyaz Saray'ın sahibi değil, geçici bir kiracısıdır" diyerek, Kongre'nin onayı olmadan binada köklü değişiklikler yapılamayacağını vurguladı.
Mahkeme, Ulusal Tarihî Koruma Vakfı'nın (National Trust for Historic Preservation) kazandığı ihtiyati tedbir kararını onadı. Vakıf, yönetim geçen yıl Doğu Kanadı'nı yıkıp Kongre'den yetki almadan 90.000 fitkarelik (8.360 metrekare) bir balo salonu inşa etmeye başladıktan sonra dava açmıştı.
Mahkeme heyeti çoğunluğu kararında, "Devasa bir balo salonunun inşa edilip edilmeyeceğine Kongre karar verir, bu yürütmenin kendi başına çözeceği bir mesele değildir. Kongre, Beyaz Saray'ı -Halkın Evi'ni- belirli bir başkanın arzularına göre dramatik bir şekilde yeniden tasarlamak, şekillendirmek ve yeniden inşa etmek için Yürütme Organına sınırsız bir yetki devretmemiştir" görüşüne yer verdi.
İstinaf mahkemesi, Trump yönetiminin ABD Yüksek Mahkemesi'ne temyiz başvurusu yapabilmesi için kararın yürürlüğünü 14 gün süreyle askıya aldı.
Beyaz Saray ve Adalet Bakanlığı, yorum taleplerine anında yanıt vermedi.
Ulusal Tarihî Koruma Vakfı Başkanı Brent Leggs, konuyla ilgili yaptığı yazılı açıklamada, bu kararın "ülkemiz ve Amerikan halkının Beyaz Saray da dahil olmak üzere değer verdikleri tarihi mekanlar hakkında fikir beyan etme hakkı için harika bir gün" olduğunu belirtti.
Trump, Cumhuriyetçi eski Başkan George W. Bush'un atadığı ABD Bölge Yargıcı Richard Leon'un, yeraltı çalışmalarına izin verirken alandaki yerüstü inşaatını iki kez engellemesinin ardından temyize başvurmuştu.
Yönetimin büyük resmi törenler için gerekli olduğunu ve Beyaz Saray'ın güvenliğini koruyacağını savunduğu balo salonu projesi, Trump'ın Washington'ın merkezindeki hükümet binaları ve ulusal anıtların siluetini yeniden şekillendirme çabalarının en görkemlisi olarak dikkat çekiyor.
Ayrı bir davada bir yargıç, yakın zamanda Trump'ın adının Kennedy Centre sanat merkezinin dış cephesine yasa dışı olarak eklendiğine hükmederek adın kaldırılmasına karar vermişti.
ULUSAL GÜVENLİK VURGUSU
Balo salonu davasında, Adalet Bakanlığı avukatı Yaakov Roth, 5 Haziran'daki Temyiz Mahkemesi duruşmasında mahkemelerin özel fonlu bu projede bir rolü olmadığını savunmuştu. Roth, Ulusal Tarihî Koruma Vakfı'nın "mimari tercihinin" ulusal güvenlik endişelerinin önüne geçmemesi gerektiğini, eski Doğu Kanadı'nın başkanı ve Beyaz Saray'daki diğer kişileri saldırılara karşı savunmasız bıraktığına dair kanıtlar bulunduğunu iddia etmişti.
Tarihî koruma grubunun avukatı Thaddeus Heuer ise bu iddialara, "Sadece Kongre'ye gitmek istemiyorlar" şeklinde yanıt verdi.
İstinaf mahkemesindeki çoğunluğu oluşturan Demokrat atamalı yargıçlar Patricia Millett ve Brad Garcia, verdikleri kararın balo salonu inşaatını kalıcı olarak yasaklamadığını, ancak dava sürecinde ve Beyaz Saray Kongre'den onay alana kadar yerüstü çalışmalarını durdurduğunu belirtti.
Mahkeme heyeti çoğunluğu, "Yürütme organının mutlak bir kanunsuzlukla hareket edebileceği, değerli ulusal simgeleri yok edebileceği ve bireylerin çıkarlarına zarar verebileceği, üstelik hiçbir mahkemenin bunu durduramayacağı yönündeki cesur iddia, anayasal düzenimizi hiçe saymaktadır" ifadelerini kullandı.
Millett ve Garcia, ulusal güvenlik argümanlarının "otomatik bir kanundan kaçış kartı olmadığını" vurguladı.
Trump'ın ilk döneminde atadığı Temyiz Yargıcı Neomi Rao ise karşı oy yazısında, alt mahkeme yargıcının projeyi engelleyen ihtiyati tedbir kararının "federal mahkemelerin yetki alanının dışında" olduğunu ve inşaatın devam etmesine izin verilmesi gerektiğini savundu.
Rao, "Bölge mahkemesi Beyaz Saray'daki inşaatın denetimini ele geçirdi ve meslektaşlarım bu yargısal yetki aşımını onayladı" diye yazdı.
Trump, balo salonunu ve ilk tahminlerin iki katına çıkan maliyetini savundu. Trump, Mayıs ayında Truth Social'da yaptığı bir paylaşımda, maliyetin artmasının nedeninin projenin "yaklaşık olarak iki kat daha büyük ve çok daha yüksek kaliteli" olmasından kaynaklandığını belirterek, "muhteşem, güvenli ve emniyetli olacağını" sözlerine eklemişti.
