Reuters'a konuşan kaynaklara göre Trump yönetimi, Gazze yakınlarında ABD ordusu tarafından yönetilen ve İsrail-Hamas ateşkesini izleme ile kuşatma altındaki Filistinlilere yardım akışını artırma misyonunda başarısız olduğu söylenen bir merkezi kapatmaya hazırlanıyor.
İsrail'deki Sivil-Askeri Koordinasyon Merkezi'nin (CMCC) kapatılması, Başkan Donald Trump'ın Gazze planına vurulan en son darbe olacak. Plan, Ekim ayındaki ateşkesten bu yana süren İsrail saldırıları ve Hamas'ın silah bırakmayı reddetmesi nedeniyle zaten sekteye uğramıştı.
Diplomatlar ve yetkililer, daha önce kamuoyuna yansımayan bu hamlenin, ABD'nin ateşkesi denetleme ve yardım koordinasyonu sağlama çabalarının önündeki güçlükleri gözler önüne serdiğini söyledi. Bu sırada İsrail Gazze'de daha fazla toprak ele geçiriyor, Hamas ise kontrolündeki bölgelerde gücünü pekiştiriyor.
Bu hamle, Trump'ın CMCC'ye personel göndermeye ve Gazze'nin yeniden inşası planına fon ayırmaya teşvik ettiği Washington müttefikleri arasında da rahatsızlığa neden olabilir. Söz konusu plan, ABD'nin İsrail ile birlikte İran'a karşı başlattığı ortak savaştan bu yana fiilen askıya alınmış durumda.
TRUMP LİDERLİĞİNDEKİ KURUL CMCC'NİN GELECEĞİNE İLİŞKİN YORUM YAPMADI
CMCC operasyonlarına yakın yedi diplomata göre, ABD önderliğindeki merkez yakında kapatılacak. Yardım ve izleme sorumlulukları ise Gazze'ye konuşlandırılması planlanan ABD komutasındaki uluslararası bir güvenlik misyonuna devredilecek.
ABD'li yetkililer bu adımı özel görüşmelerde bir yeniden yapılanma olarak tanımladı. Ancak diplomatlar, Uluslararası İstikrar Gücü (ISF) görevi devraldığında merkezin fiilen kapanacağını belirtti.
ABD planı hakkında bilgi sahibi bir diplomat, yeniden düzenlenen ISF'de görev yapan ABD askerlerinin sayısının 190'dan 40'a düşeceğini söyledi. ABD, bu askerlerin yerine diğer ülkelerden sivil personel almaya çalışacak. Diplomatların tamamı, kamuoyuna açıklama yapma yetkileri olmadığı için isimlerinin açıklanmaması koşuluyla konuştu.
Diplomatlara göre CMCC'nin ateşkesi uygulatma veya yardımı garanti altına alma yetkisi yoktu. Bu nedenle merkezin ISF'ye dahil edilmesinin sahada pratik bir etkisi olup olmayacağı belirsiz.
Trump'ın Gazze politikasını denetlemek için kurduğu Barış Kurulu'ndan bir yetkili, CMCC'nin geleceğine ilişkin yorum yapmaktan kaçındı. Ancak merkezin yardım teslimatlarını sağlama ve çabaları koordine etme konusunda kritik bir rol oynadığını ve Trump'ın planını ilerlettiğini söyledi.
Beyaz Saray ve ABD ordusunun Orta Doğu komutanlığı, yorum taleplerini Barış Kurulu'na yönlendirdi.
İki kaynak, CMCC'nin ISF'ye dahil edilmesinin ardından merkezin Uluslararası Gazze Destek Merkezi olarak yeniden adlandırılmasının beklendiğini ifade etti. Merkezin başına büyük olasılıkla Beyaz Saray tarafından ISF komutanı olarak atanan ABD'li Tümgeneral Jasper Jeffers geçecek.
ISF'nin Gazze'ye derhal konuşlanarak kontrolü sağlaması ve güvenliği koruması bekleniyordu. Ancak şu ana kadar yalnızca bir avuç ülke asker göndermeyi taahhüt etti ve hiçbiri güvenlik görevini üstlenmeye söz vermediği için bu adım henüz atılamadı.
Washington, ABD askerlerinin Gazze'ye konuşlandırılmayacağını açıkladı.
Bununla birlikte ISF, güney İsrail'deki bir depodan faaliyet gösteren CMCC içinde duvarlarla çevrili bir ek bölüm kurdu. Üç kaynağa göre bu ek bölüme erişim ABD askerleri tarafından sıkı şekilde denetleniyor ve müttefik ülke temsilcilerinin girişi sıklıkla reddediliyor.
ATEŞKESE RAĞMEN İSRAİL SALDIRILARI SÜRÜYOR
CMCC'nin kuruluşu, Trump'ın Gazze için hazırladığı 20 maddelik planın temel unsurlarından biriydi. Plan, İsrail-Hamas çatışmasını durdurmak ve iki yıllık savaşın ardından yerle bir olan bölgenin yeniden inşasına olanak tanımak amacıyla hazırlanan bir ateşkesin ardından yürürlüğe girmişti.
Almanya, Fransa, İngiltere, Mısır ve Birleşik Arap Emirlikleri dahil onlarca ülke, Gazze'nin geleceğine ilişkin görüşmeleri etkilemek amacıyla merkeze askeri planlamacılar ve istihbarat yetkilileri gönderdi.
Ancak diplomatlara göre İsrail'in saldırılarını sürdürmesi ve Hamas ile arasındaki ateşkes hattını Gazze'nin daha derinlerine itmesi, CMCC'nin etkisini yitirmesine neden oldu. Hamas da kontrolündeki sahil şeridinde yönetimi yeniden ele aldı.
Bir diplomat, bazı ülkelerin artık ayda yalnızca bir kez temsilci gönderdiğini söyledi. Bir başka kaynak ise yalnızca birkaç ülkenin düzenli olarak merkeze geldiğini belirtti.
İsrail, Gazze'deki saldırılarının Hamas'tan gelen tehditleri veya ateşkes hattına yaklaşan kişileri durdurmayı amaçladığını öne sürüyor. Filistinliler ise bu açıklamanın, gelecekte kuracakları devlet için talep ettikleri toprakların daha fazlasını ele geçirmek ve halkı yerinden etmek için bir bahane olduğunu söylüyor.
Ateşkesten bu yana 800'den fazla Filistinli ve dört İsrail askeri hayatını kaybetti. Ateşkes, 7 Ekim 2023'te Hamas önderliğindeki saldırı ile başlayan savaşı durdurmak için imzalanmıştı.
Çatışmalar sırasında İsrail, Gazze'nin büyük bölümünü harabeye çevirdi, yaklaşık iki milyonluk nüfusun tamamına yakınını yerinden etti ve su dağıtımı, sanitasyon ile elektrik için gerekli altyapıyı tahrip etti.
CMCC, Filistinlilere ihtiyaç duydukları yardımın ulaştırılmasına destek olmak amacıyla kurulmuştu. Diplomatlara göre Gazze'ye giren ticari mal akışına rağmen yardım seviyeleri büyük ölçüde durağan kaldı. İsrail, ikili askeri ve sivil kullanıma sahip olabileceğini öne sürdüğü pek çok ürünün girişini yasaklıyor.
Bu ürünler arasında yerinden edilmiş kişiler için kurulan kamplarda kullanılan çadır direkleri ve enkaz kaldırmak için gereken ağır iş makineleri yer alıyor.
Gazze'ye girişi denetleyen İsrail askeri kurumu Cogat, Gazze'ye günlük giren tırların yüzde 80'inin İsrail'den satın alınan ticari mal taşıdığını, ancak bunların insani yardım malzemelerini desteklemek için kullanıldığını açıkladı.
Barış Kurulu yetkilisi, Gazze'nin sonuç olarak geçmişini gölgeleyen yardım bağımlılığı ve şiddet döngülerinden gerçekten dönüşebilmesi için sürdürülebilir bir sivil yönetime ihtiyaç duyduğunu söyledi.
