Kıbrıs'ta enflasyon, ağustos ayında akaryakıt ve uçak bileti fiyatlarındaki artışların ulaşım maliyetlerini sert bir şekilde yukarı çekmesiyle yüzde 3.5'e yükseldi. Kıbrıs İstatistik Kurumu (Cystat) perşembe günü açıkladığı verilerle bu artışı resmileştirirken, ekonomistler artışın aşırı iç talep veya gevşek maliye politikasından ziyade ithal enerji maliyetlerinden kaynaklandığına dikkat çekti.
Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) temmuz ayındaki 102.32 puandan, ağustos ayında 0.93 puanlık bir artışla 103.25 puana ulaştı. Bu durum, bir önceki ay kaydedilen düşüşün tersine, aylık bazda yüzde 0.91'lik bir artışa işaret ediyor. Yıllık enflasyon da temmuz ayındaki yüzde 2.9 seviyesinden tırmanışa geçti.
Ağustos ayındaki artışın öncüsü, fiyatların yıllık bazda yüzde 11.36, temmuz ayına göre ise yüzde 5.13 arttığı ulaşım sektörü oldu. Sadece yakıt ve yağlayıcılar endeksteki aylık değişime 0.51 puan katkı sağlarken, hava yoluyla yolcu taşımacılığı buna 0.29 puan daha ekledi. Petrol ürünlerinin fiyatları, 2025 ağustosuna göre yüzde 20.31, tek bir ay içinde ise yüzde 6.88 oranında yükseldi.
Ekonomist Tassos Yiasemides, Orta Doğu'daki jeopolitik çalkantılar ve küresel ticaret gerilimlerinin uluslararası enerji fiyatlarını yüksek tuttuğunu belirterek, fosil yakıtlara neredeyse tamamen bağımlı olan Kıbrıs'ta bu tür küresel dalgalanmaların önce akaryakıt istasyonlarına, ardından elektrik faturalarına, ulaşım ve sigorta maliyetlerine, en sonunda da market raflarına yansıdığını vurguladı.
Asıl sorunun uluslararası dalgalanmanın kendisinden ziyade bu dalgalanmalara karşı kırılganlık olduğunu kaydeden Yiasemides, "Genişleyen bir ticaret açığımız, diğer enerji ağlarıyla kayda değer bir bağlantımız, rekabetçi işlemeyen bir elektrik piyasamız ve körelmesine izin verilen bir birincil sektörümüzle tamamen ithalata bağımlı bir ekonomik sistemiz" dedi. Kendi kendilerine üretebilecekleri ürünleri ithal ederek diğer ülkelerin yüksek üretim maliyetlerini de beraberinde getirdiklerine dikkat çeken ekonomist, yenilenebilir enerji ve depolama konularındaki ilerlemenin yavaşlığını da eleştirdi.
Hükümetin enerji üzerindeki KDV indirimine de değinen Yiasemides, bu tür desteklerin yalnızca kırılgan haneler ve enerji yoğun KOBİ'ler için süre sınırlı ve çıkış mekanizmalı olması gerektiğini, aksi takdirde kalıcı bir mali yükümlülüğe dönüşeceğini savundu. Akaryakıt piyasasında uluslararası fiyat düşüşlerinin tüketiciye hızlıca yansıtılması için daha sıkı bir denetim çağrısı yapan ekonomist, orta vadede yenilenebilir enerji kaynaklarının, depolama altyapısının ve rekabetçi elektrik piyasasının hızla hayata geçirilmesi, ayrıca doğalgazın adaya getirilmesi gerektiğini belirtti.
Yiasemides, yenilenen enflasyonist baskının merkez bankalarını para politikasını yeniden gözden geçirmeye ve faiz oranlarını artırmaya itebileceği uyarısında da bulundu. Mortgage kredilerinin arttığı bir dönemde faizlerin yükselmesinin borçlular üzerinde ek baskı yaratacağını ve hanelerin çifte yük altında kalabileceğini belirten ekonomist, otomatik yaşam maliyeti ödeneğinin (CoLA) enerji şokunun bir kısmını devlet maaş bütçesine aktararak bütçe tartışmalarını yeniden alevlendireceğini sözlerine ekledi.
Diğer taraftan tarım ürünleri yıllık yüzde 5.24 artarken, elektrik ve su fiyatları ağustos ayında yüzde 1.2 düşüş yaşamasına rağmen bir yıl öncesine kıyasla yüzde 6.01 daha yüksekte seyretti. Konut, su, elektrik, doğalgaz ve diğer yakıtlar yüzde 6.86'lık fiyat artışıyla en yüksek ikinci yıllık yükselişi gösterdi. Gıda ve alkolsüz içecekler bir yıl öncesine göre yüzde 3.81 pahalandı.
Öte yandan giyim ve ayakkabı yıllık bazda en büyük düşüşü yaşayarak yüzde 6.29 geriledi. Bilgi ve iletişim maliyetleri bir yıl öncesine göre yüzde 2.72 daha düşük gerçekleşirken, mobilya ve ev eşyaları harcamaları da yıllık yüzde 0.84 düşüş kaydetti.
Bu arada, Cystat'ın ulusal TÜFE verisinin, Eurostat tarafından bu hafta başında yayınlanan Tüketici Fiyatları Uyum Endeksi ön tahmininden ayrı olduğunu belirtmek gerekiyor. Eurostat'ın ölçümü, Kıbrıs'taki enflasyonu ağustos ayında tahmini yüzde 5.2 olarak belirledi ve bu oran, avro bölgesindeki en yüksek ikinci enflasyon rakamı oldu.
