AKEL Partisi Genel Sekreteri Stefanos Stefanou, Perşembe günü yaptığı açıklamada hükümetin Pentakomo'daki atık işleme tesisi konusunda acilen harekete geçmesi gerektiğini söyledi.
Stefanou, Pentakomo tesisini ziyaret ettikten sonra konuşurken, aynı günün erken saatlerinde Koshi'deki diğer tesisi de gezdiğini belirtti.
Kıbrıs'ın Pentakomo nedeniyle AB'den ihlal davasıyla karşı karşıya olduğuna dikkat çeken Stefanou, yerel soruşturmanın cezai kovuşturmaya yol açıp açmayacağının ise henüz bilinmediğini vurguladı.
AKEL lideri, "Tüm bunlar bir skandal kokusu veriyor" dedi.
Stefanou, "İki tesisin [Pentakomo ve Koshi] işletilmesinde büyük sorunlar olduğu iyi biliniyor. Bu sorunlar, açıkça kötü yönetim ve yetersiz planlamadan kaynaklanıyor" ifadelerini kullandı.
Hükümeti ve yetkilileri, çevre ve halk sağlığını ilgilendiren bu konuyu hızla çözmeye çağırdı.
Stefanou, "Bu sorunları krize dönüşmeden ele almalıyız" diyerek şunları ekledi: "Çöpleri atıyoruz, insanlara geri dönüşüm yapmalarını söylüyoruz - ki bu belediyelere maliyet getiriyor - ama sonra kaynağında geri dönüşüm yapıyor ya da kaynağında ayırıyoruz ve sonuçta bu malzemeler geri dönüştürülmüyor, gömülüyor. Bu kabul edilemez ve çözülmeli."
AKEL lideri, teknisyenlerle yaptığı görüşmeler sonrasında atık yönetimi konusunda genel bir planlama eksikliği olduğu izlenimine kapıldığını söyledi.
Stefanou, "Zaman çizelgelerine uymamak istisna değil, norm haline geldi" diye konuştu.
Stefanou ayrıca, Haziran 2027 itibarıyla Pentakomo tesisinin yönetim sorumluluğunun Limasol bölge yerel yönetim örgütüne (EOA) geçeceğine dikkat çekti.
"Aynı olayın tekrarlanacağını göreceğiz: merkezi hükümet sorumluluğu EOA'ya devredecek. Bu, belki de EOA devralana kadar işleri sürüncemede bırakma niyetine işaret ediyor olabilir ve sonra hükümet parmağını EOA'ya doğrultacak" dedi.
Tarım Bakanlığı ise aynı gün içinde yaptığı açıklamada "kolay eleştiri" olarak nitelendirdiği bu sözlere yanıt vererek hükümetin Pentakomo'daki sorunları zaten ele aldığında ısrar etti.
Bakanlık, "Pentakomo'daki gerçek durum şudur ki, Su Geliştirme Dairesi (WDD) tesisi devraldığında tesis bakımsız bir haldeydi. Neredeyse işlemez durumda ekipmanlar, arızalı bir yangın söndürme sistemi ve terk edilmiş tesisatlar vardı" açıklamasını yaptı.
WDD'nin devralmasından bu yana onarım, bakım ve yükseltme ile ilgili 180 sözleşme imzaladığı belirtildi.
Bakanlık, "Tüm bunlar, yoktan bir entegre güvenlik sistemi oluşturmak içindi ve bu sayede tesis faaliyette kaldı ve Limasol bölgesi bir sağlık krizinden kurtuldu" ifadelerini kullandı.
Limasol bölgesine hizmet veren Pentakomo Entegre Atık Yönetim Tesisi, halihazırda özel bir müteahhitten devralan WDD'nin yönetimi altında bulunuyor.
AB tarafından ortak finanse edilen tesis, yıllarca süren operasyonel zorluklar, yönetim anlaşmazlıkları ve devam eden polis dolandırıcılık soruşturmalarının ardından büyük onarım ve yükseltme çalışmalarından geçiyor.
Tesis Kasım 2017'de faaliyete başladı. AB fonları, Katı Geri Kazanılmış Yakıt (SRF) üretilmesi koşuluyla sağlanmış olmasına rağmen, atıkların büyük kısmının yasa dışı bertarafı operasyonun ilk aşamalarından itibaren başladı. Makineler kademeli olarak hasar gördü ve şu anki durumun yüzde 100 depolama gerektirdiği bildiriliyor.
Yaklaşık dört yıl süren hükümet soruşturmasının ardından Kasım 2023'te bir dosya başsavcılığa teslim edildi; bugüne kadar herhangi bir kovuşturma açılmadı.
Çevre örgütleri, binlerce ton işlenmemiş belediye, tıbbi ve hatta tehlikeli atığın bertaraf edilmesinden şikayetçi. Pentakomo tesisi çevresindeki toplulukların durumu dayanılmaz bulduğu, güneş altında bırakılan çöp yığınlarının dayanılmaz bir koku yaydığı bildiriliyor.
Aralık 2024'te parlamentoda Tarım Bakanı Maria Panayiotou, Pentakomo ve Koshi tesislerinin düzgün işleyişi için zaman çizelgelerini sunmuştu. Tesislerdeki inşaat çalışmalarının 2028'in ilk çeyreğinde başlamasının planlandığını ve yeni yükseltilmiş tesislerin 2029'da teslim edileceğini belirtmişti.
