1974'te Lefkoşa'daki Athalassa Hastanesi'ne yapılan bombalı saldırının ardından, 2017 yılında kayıp kişileri aramak için bölgede kazı çalışmaları başlatıldı. Arkeolog Michalis Iacovides, Kıbrıs Haber Ajansı'na yaptığı açıklamada, bu operasyon sırasında gördüklerini anlattı.
Iacovides, "Bazılarının vücutlarına cam parçaları saplanmıştı. Biri, katlanmış elinde hâlâ bir Serenace ilaç ampulü tutuyordu. 30'a kadar ampul bulduk. Tanıkların anlattığı gibiydiler; cesetleri battaniye ve çarşaflara sarılmıştı. Bir kadın hastanın kırmızı elbisesi naylondan yapıldığı için hiç bozulmamıştı" dedi.
Kazılar Kasım 2017'de başladı ve haftalarca sürdü. Amaç, 20 Temmuz 1974'te Türk Hava Kuvvetleri'nin hastanenin iki koğuşunu bombalaması sonucu ölen 33 kişinin kalıntılarına ulaşmaktı. Ölenlerden 31'i, aralarında üç Kıbrıslı Türk'ün de bulunduğu hastalardı, iki hemşire de hayatını kaybetti. İki kurbanın naaşı o dönemde ailelerine teslim edilmişti.
Hedefin yakındaki bir askeri mühimmat deposu olduğu düşünülüyor. Bu nedenle en büyük kayıp, askeri depolara en yakın binalar olan 1. ve 2. Koğuşlarda yaşandı. Bombardıman 20 Temmuz 1974'te sabah 9'dan öğleden sonra 1.30'a kadar sürdü. Saldırılar durduğunda, 1. Koğuş'un tamamen yıkıldığı, 2. Koğuş'ta ise çok sayıda yaralı olduğu görüldü.
Iacovides, "1. Koğuş'a isabet eden bombalardan biri 500 pound ağırlığındaydı. Koğuşun neredeyse yarısını yutan bir krater oluşturdu ve on yıllar sonra biz onu kazdık" dedi. On veya on bir kurban anında öldü ve şu anda Lefkoşa Genel Hastanesi morgunun bulunduğu yerin arkasındaki geçici bir mezara gömüldü.
Hastane personeli titiz kayıtlar tutmuş ve 33 ölümün tamamını belgelemişti. Iacovides, "Ölüleri asla yıpranmayan o kahverengi yün battaniyelere sardılar. Onları diğer koğuşlardaki yataklara taşıdılar ve sonra tekrar çarşaflara sardılar. Yaz sıcağı nedeniyle cesetler hızla çürümeye başladı ve gömülmeleri gerekiyordu. Birçoğu yanmıştı. Koku tarif edilemezdi" diye konuştu.
Tanık ifadeleri kazı ekibi için çok değerliydi. Kurbanlar birlikte kraterin içine gömülmüştü ve kazı, bazılarının patlamayla parçalandığını, iskelet kalıntılarının çarpma alanına dağıldığını ortaya çıkardı. 2017 kazılarına giden süreç, bombalama sırasında görevli hemşire Takis Agathocleous'un 1993'te eski meslektaşlarıyla bölgeye dönüp 11 selvi ağacı dikmesiyle başladı. Iacovides, "Kazıyı yaptığımızda on kişinin kalıntılarını bulduk, bulunan kafatasları dikkate alınırsa belki 11. Nihai rakam, antropolojik incelemeler tamamlandıktan sonra netleşecek" dedi.
Tam ölçekli kazı 1 Kasım 2017'de başladı ve iskelet kalıntılarının elle çıkarılması 16 Kasım'da tamamlandı. Kazının ardından ekip, hastaneden ölen diğer kişilerin gömülü olabileceği yerleri de araştırdı. Iacovides, "Altı kişi 23-25 Temmuz 1974 arasında, diğerleri ise Ekim ayına kadar öldü. Bombalama sırasında yaralanmış ve daha sonra yaralarına yenik düşmüş olmalılar. Bu, sadece on veya on bir kurbanın anında öldüğünü gösteriyor" diye ekledi.
Şubat 2023'te, saldırıda ölenlerin isimlerinin yer aldığı bir anıt, Lefkoşa Genel Hastanesi morgunun yakınına dikildi. Dönemin Cumhurbaşkanlığı Komiseri Fotis Fotiu, "Athalassa Hastanesi hastalarının vakalarının ve çevredeki gömü alanlarının ele alınma şekli nedeniyle" kamuoyu önünde özür diledi ve kurban ailelerine yanıtların "yıllar önce verilebileceğini ve verilmesi gerektiğini, ancak ne yazık ki bunun olmadığını" kabul etti.
