Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi bu hafta, Kıbrıs’ı ulusal güvenlik gerekçesiyle uzun süreli gözaltı nedeniyle dava eden Faslı bir sığınmacıdan yana karar verdi.
KA v Kıbrıs davasında Strasbourg’daki mahkeme, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 5. Maddesi 5. Fıkrası’nı ihlal ettiğine hükmetti. Söz konusu hüküm, kişi özgürlüğü ve güvenliğine hakkı güvence altına alır ve özgürlüğün ancak sınırlı, yasayla öngörülen hallerde kısıtlanabileceğini belirtir.
Faslı sığınmacı, kimliği sadece KA baş harfleriyle bilinen kişi, Ocak 2019’dan Şubat 2020’ye kadar Yasaklı Göçmenler İçin Menoyia Gözaltı Merkezi’nde tutuldu.
Başvurusu iki boyuttan oluşuyordu: uzun süreli gözaltı ve bu gözaltının yargısal denetiminin usul adaleti. Denetimde başvurana açıklanmayan belgelere de dayanılmıştı.
Şu anda Oroklini’de yaşayan sığınmacı, 10 Ocak 2019’da kuzeyden düzensiz şekilde Kıbrıs’a girmiş ve aynı gün sığınma başvurusu yapmıştı. Aynı gün yetkililer, iş birliği yapan bir yabancı istihbarat servisinin veritabanında kişinin terör şüphelisi olarak işaretlenmesi nedeniyle ulusal güvenlik gerekçesiyle gözaltını emretti.
Gözaltı, 24 Şubat 2020’de Yüce Mahkeme’nin habeas corpus talebiyle serbest bırakma emri vermesine kadar sürdü.
Bu süreçte İdare Mahkemesi, başvurana açıklanmayan üç gizli belgeye de dayanarak gözaltının hukuka uygun olduğuna karar vermişti.
Mahkeme kararında, Kıbrıs makamlarının gözaltının amacına ilişkin tutarlı bir anlayışa sahip olmadığını, şüphelerin dayandığı materyalin değişmediğini ve sığınma işlemlerinin ilerlemediğini tespit etti.
Mahkeme, gözaltı ile izinsiz girişin önlenmesi arasında yeterince yakın bir bağ bulunmadığını ve 13,5 ay süren gözaltının makul olarak gerekli olan süreyi aştığını belirtti.
Başvurucunun diğer şikâyetiyle ilgili olarak mahkeme, kişinin gözaltının hukuki dayanağı ve nedenleri hakkında bilgilendirildiğini, kalan ilgili materyale erişimi olduğunu, bir avukat tarafından temsil edildiğini ve açık materyali iç mahkemelerde tartışabildiğini kaydetti. Bu nedenle bu konuda ihlal bulmadı.
Strasbourg mahkemesi başvurucuya manevi zarar için 5.000 euro ve yargılama giderleri için 3.750 euro ödenmesine hükmetti.
Kıbrıs Cumhuriyeti’nin tazminatı ödemesi için üç ayı var.
