Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Genişlemeden Sorumlu Komiser Marta Kos ve İçişlerinden Sorumlu Komiser Magnus Brunner, Çarşamba gecesi geç saatlerde ortak bir bildiriye imza attı. Bildiride, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in Kıbrıs sorununda tarafları yeniden müzakere masasına oturtmak için başlattığı “yeni girişime” tam destek verildiği açıklandı.
Üç AB komiseri, gelecek hafta Ankara’da yapılacak NATO Liderler Zirvesi öncesinde başkente gitti. Bildiride, Fidan ve komiserlerin “küresel bir perspektifle” Türkiye-AB ilişkilerini masaya yatırdığı, Türkiye’nin aday ülke statüsüne ve “hızla değişen jeopolitik ortamda bölgesel istikrarı ve ekonomik dayanıklılığı güçlendirmede” Türkiye-AB ilişkilerinin “stratejik değerine” vurgu yapıldığı belirtildi.
Görüşmede “ekonomik ve ticari iş birliği, bağlantısallık, göç, güvenlik ve dış politika ile güvenlik politikasındaki ortak zorluklar dahil olmak üzere ortak çıkar alanlarının” ele alındığı kaydedilen bildiride, “bu alanlarda işbirlikçi ve karşılıklı yarar sağlayan ilişkiyi daha da geliştirecek adımlar atma konusundaki ortak kararlılığın” teyit edildiği ifade edildi. Bildiride ayrıca “bölgesel istikrar ve iyi komşuluk ilişkilerinin önemi” üzerinde mutabık kalındığı belirtildi.
Ortak bildiri, Kıbrıs sorununda müzakerelerin yeniden canlandırılması için tüm tarafların çabalarını yoğunlaştırdığı bir dönemde geldi. Salı günü BM Kıbrıs Barış Gücü (UNFICYP) Komutanı Khassim Diagne, Türkiye Dışişleri Bakan Yardımcısı Kemal Bozay ile bir araya gelirken, Kıbrıs Dışişleri Bakanı Konstantinos Kombos da Birleşik Krallık Avrupa Bakanı Stephen Doughty ile telefon görüşmesi yaptı.
Gelecek haftaki NATO Zirvesi de bu süreçte önemli bir rol oynayabilir. Zirveye Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ev sahipliği yapacak; Kıbrıs’ın diğer iki garantör ülkesinin liderleri Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis ve Birleşik Krallık Başbakanı Sir Keir Starmer de katılacak. Kıbrıs konusunun haftaya yapılacak zirvenin birinci gündem maddesi olması beklenmese de, çözüm sonrası Kıbrıs’ta güvenlik garantilerinin NATO temelli bir yapıyla sağlanması fikri masada tartışılacak. Bu garantiler, yeni Kıbrıs cumhuriyetinin NATO’ya katılımının yanı sıra adada Türkiye, Yunanistan, Fransa, Birleşik Krallık ve ABD’den NATO askerlerinin bulunması şeklinde olabilir.
BM Kıbrıs Özel Temsilcisi Maria Angela Holguin ise NATO Zirvesi sonrasına kadar temaslarını erteledi. Holguin’in bir sonraki toplantısı, Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ile 13 Temmuz’da Brüksel’de yapılacak. Holguin’in Brüksel’deki NATO yetkilileriyle de görüşme ihtimali sorulduğunda, bir NATO yetkilisi Cyprus Mail’e “temsilciyle planlanmış bir toplantı yok ve konu NATO’da görüşülmedi” dedi.
Geçen yıl Lahey’de düzenlenen NATO Zirvesi’nden bir aile fotoğrafı: Erdoğan, Miçotakis, Starmer ve diğer liderler ile Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen [Reuters]
Ancak Çarşamba gecesi yayımlanan ortak bildiri, Kıbrıs’la ilgili tarafların mevcut girişime destek konusunda yakınlaştığını gösteriyor. Kallas Pazartesi günü yaptığı açıklamada “Kıbrıs sorununa barışçıl bir çözüm bulunması, birçok sorunun çözümünün önünü açar” demişti. Kallas, AB ve Türkiye’nin “Kıbrıs sorununu da ele alması” gerektiğini ve her iki tarafın da Guterres’in “arabuluculuk ve müzakere çabalarını desteklemesi” gerektiğini söylemişti.
Yüksek düzeyli kaynaklar daha önce Cyprus Mail’e Erdoğan’ın BM’nin “yeni girişimi”ne onay verdiğini aktarmıştı. Kaynaklar, Türkiye’nin hem 2004 referandumuna hem de 2017 müzakerelerine verdiği desteğin, Erdoğan’ın “pragmatik ve yapıcı tutumunun” ve “Kıbrıs sorununa çözüm bulma konusundaki iradesinin” kanıtı olduğunu belirtmişti.
Holguin’in bu ayın ikinci yarısında yeniden Kıbrıs’a dönmesi ve Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis ile Kıbrıslı Türk lider Tufan Erhürman’la bir araya gelmesi bekleniyor. Görüşmelerin amacı, adanın iki tarafı, üç garantör ülke ve BM’yi bir araya getirecek genişletilmiş bir Kıbrıs toplantısı düzenlemek. Bu toplantı başlangıçta bu ay sonu veya ağustos başı için planlanmıştı, ancak şimdi en erken ağustos ayının ikinci yarısında yapılması muhtemel görünüyor.
