Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides Salı günü, Avrupa Birliği kurumları arasında varılan ve üye devletlerin düzensiz göçmenler için üçüncü ülkelerde 'iade merkezleri' kurmasına olanak tanıyacak yeni yasa hakkındaki anlaşmayı övdü.
Sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Christodoulides, "Dün gece Kıbrıs dönem başkanlığı, Avrupa Parlamentosu ve Komisyon ile birlikte, göç paktını tamamlayan ve AB'de kalma hakkı olmayan göçmenlerin daha hızlı ve etkili biçimde iade edilmesine olanak tanıyan yeni iade düzenlemesi için bir anlaşma sağladı" dedi.
Cumhurbaşkanı, yeni yasanın "daha özerk bir birlik" ve "daha güvenli bir birlik" sağlayacağını da ekledi.
Yeni yasanın en dikkat çekici bölümü, AB üye devletlerinin artık üçüncü ülkelerde düzensiz göçmenler için 'iade merkezleri' kurma yetkisine sahip olması.
AB Konseyi konuyu açıklarken şunları söyledi: "Bu tür iade merkezleri ya nihai varış noktası olarak ya da menşe ülkeye veya başka bir üçüncü ülkeye iadeyi kolaylaştıran transfer merkezleri olarak hizmet verebilir."
Konsey ayrıca, 'iade merkezleri' kurulmasına yönelik anlaşmaların yalnızca "uluslararası insan hakları standartlarına ve geri göndermeme ilkesi dahil olmak üzere uluslararası hukuk ilkelerine saygı gösteren bir üçüncü ülke" ile yapılabileceğini vurguladı.
Konsey ek olarak "refakatsiz küçüklerin bu tür anlaşma veya düzenlemelerin dışında tutulduğunu" belirtti.
'İade merkezleri' kurulması, Birleşik Krallık'ın 2022-2024 yılları arasında düzensiz göçmenleri Ruanda'ya sınır dışı etme girişimlerini akıllara getiriyor.
Birleşik Krallık'ta bu tür sınır dışı uçuşlarına izin veren yasa çıkarılmış ve Ruanda'ya uçuşlar bile düzenlenmiş olsa da, program hem yurt içinde hem de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde Ruanda'nın insan hakları sicili nedeniyle çeşitli hukuki itirazlarla karşılaştı.
Nisan 2024'te, dönemin Başbakanı Rishi Sunak liderliğindeki İngiliz hükümeti, mahkeme kararlarına rağmen Ruanda'yı güvenli ülke ilan eden birincil yasayı geçirerek bu kararları aşmaya çalıştı.
Ancak iki buçuk ay sonra Sunak'ın Muhafazakar Parti'si genel seçimleri kaybetti ve yerine gelen Sir Keir Starmer liderliğindeki İşçi Partisi hükümeti planı iptal etti.
Yeni yasa 'iade merkezleri' kurulmasının yanı sıra, üye devletler arasındaki göçmen iadesi konusundaki işbirliğini güçlendirecek ve ulusal makamlarla 'işbirliği yapmayan' düzensiz göçmenlere yaptırımlar getirecek.
AB Konseyi, "AB'de kalma hakkı olmayan kişiler için katı yükümlülükler" oluşturacağını yazdı. Bu yükümlülükler arasında "ilgili üye devleti terk etme ve ulusal makamlarla işbirliği yapma zorunluluğu" yer alıyor.
Konseye göre, yasadan etkilenenler işbirliği yapmazsa "verilen yardım ve ödeneklerin azaltılması" ve "gönüllü iadeyi teşvik eden teşviklerin reddedilmesi" gibi "sonuçlar" olacak.
Konsey, "Ulusal hukuk izin verdiği takdirde üye devletler hapis cezası dahil cezai yaptırımlar da uygulayabilir" ifadelerini kullandı.
Yasa ayrıca, göçmen iadelerinin karşılıklı tanınmasını sağlayacak bir "Avrupa iade emri" oluşturulmasını öngörüyor. Bu emir, ülkesini terk etmesi emredilen düzensiz göçmenlerin başka bir üye devlete göç etmeye çalışmasını engelleyecek.
Bu karşılıklı tanıma başlangıçta üye devletler arasında gönüllü kalacak, ancak Konsey gelecekte bunun değişebileceğini belirtti.
Yeni yasa ek olarak, güvenlik riski taşıdığı düşünülen kişilerin sınır dışı edilmesine ilişkin bazı düzenlemelerden üye devletlere muafiyet tanıyacak.
Örneğin üye devletler artık bazı kişiler için mevcut 10 yıllık üst sınırı aşan giriş yasakları çıkarabilecek, hatta süresiz yasaklar koyabilecek.
Pazartesi gecesi geç saatlerde gazeteci Gerardo Fortuna, Kıbrıs Göç Bakan Yardımcısı Nicholas Ioannides'i, AB Konseyi'nin dönem başkanlığını yürüten üye devletin sorumlu bakanı sıfatıyla anlaşmanın son hükümlerini müzakere ederken çekilen bir fotoğrafta yakaladı.
Ioannides, anlaşma sonuçlandıktan sonra yeni yasanın "iade sürecini hızlandıracağını ve AB'de yasal olarak kalma hakkı olmayan kişilerin iadesini artıracağını" söyledi.
Bakan Yardımcısı, "Göç, Kıbrıs dönem başkanlığı için en üst düzey önceliktir ve bugünkü tarihi anlaşma, her zaman insan haklarına uygun olarak AB göç politikasının ve AB göç ve iltica paktının güvenilirliğini güçlendiriyor" ifadelerini kullandı.
Ioannides ayrıca, "Bu dosyanın sıkı bir zaman çizelgesinde hızlı sonuçlanması, kurumların bütüncül bir göç sisteminin parçası olarak etkili iadelere ilişkin AB kurallarını oluşturma kararlılığını yansıtıyor" dedi.
Yeni yasanın yürürlüğe girmesi için hem AB Konseyi hem de Avrupa Parlamentosu tarafından onaylanması gerekiyor.
