Çin ve Rusya liderleri Çarşamba günü stratejik ilişkilerindeki ilerlemeyi övdü. İki lider, Moskova'nın daha güçlü enerji bağları için baskı yapmasının beklendiği zirve görüşmeleri için Pekin'de bir araya geldi.
Devlet Başkanı Xi Jinping, Devlet Başkanı Vladimir Putin'i Halkın Büyük Salonu'nda şeref kıtası ve top atışıyla karşıladı. Çocuklar bu sırada Çin ve Rusya bayraklarını salladı. İkili, resmi görüşmelerin yanı sıra günü çay eşliğinde samimi bir görüşmeyle taçlandırmayı planlıyor.
ABD Başkanı Donald Trump'ın Pekin ziyaretinin hemen ardından gerçekleşen Çin ve Rusya başkanları arasındaki zirvenin görüntüleri ve sonuçları yakından izlenecek ve karşılaştırılacak.
Xi, iki ülkenin uzun vadeli stratejiye odaklanması ve "daha adil ve makul" bir küresel yönetim sistemini desteklemesi gerektiğini söyledi. Bu açıklama Çin devlet haber ajansı Xinhua'nın yayımladığı bir tutanağa dayanıyor.
Xi, Putin ile görüşmesinin başında şunları söyledi: "Çin-Rusya ilişkilerinin bu düzeye ulaşmasının nedeni, siyasi karşılıklı güveni ve stratejik işbirliğini derinleştirebilmiş olmamızdır." Putin ise ilişkilerinin küresel istikrarın sağlanmasına yardımcı olduğunu belirtti. Rusya'nın Orta Doğu'daki aksamalar karşısında güvenilir bir enerji tedarikçisi olmaya devam ettiğini vurguladı.
Putin, "Olumsuz dış faktörlere rağmen işbirliğimiz ve ekonomik bağlarımız iyi bir dinamik sergilemeye devam ediyor" dedi. Putin ayrıca Xi'yi gelecek yıl Rusya'yı ziyaret etmeye davet ettiğini açıkladı.
ÇAY DİPLOMASİSİ
Xi, ziyaretçi liderleri çay eşliğinde ağırlamasıyla tanınıyor. Ancak bu tür buluşmaların ortamı ve şekli, Çin liderinin konuğuna verdiği önemin bir göstergesi olarak değerlendirilebiliyor.
Xi, Mayıs 2024'te Putin'i görüşme için ağırladığında ikili kravatlarını çıkararak Zhongnanhai'de açık havada çay eşliğinde sohbet etmişti. Zhongnanhai, eskiden imparatorluk bahçesi olan ve şimdi iktidardaki Komünist Parti ile hükümetin ofislerine ev sahipliği yapan bir alandır.
Buna karşılık Trump'ın geçen hafta aynı külliyede gizli bir bahçede yaptığı yürüyüş, Xi ile çay içmesi ve Cennet Tapınağı turu daha planlı bir görünüm sergiledi.
Avustralya Ulusal Üniversitesi Pasifik İlişkileri bölümünden kıdemli araştırmacı Graeme Smith şu değerlendirmede bulundu: "Pekin bu görüntülere bayılıyor. Dünyanın ilgi odağı olmaktan keyif alıyorlar ve bunu iç kamuoyu için sonuna kadar kullanacaklar."
Siyasi, askeri ve ekonomik açıdan birbiriyle derin anlaşmazlık içindeki iki büyük ülkenin liderlerinin Pekin'i arka arkaya ziyaret etmesi nadir bir gelişme. Çin devlet medyası bu durumu, giderek bölünen dünya düzeninde Çin'in küresel konumunun bir tanınması olarak öne çıkardı.
YÜKSEK BEKLENTİLER
Xi'yi "sevgili dost" olarak nitelendiren ve Çin lideri tarafından "eski dost" olarak anılan Putin, ikili ticaretin geçen yılki düşüşün ardından toparlandığı bir dönemde Pekin'e geliyor. İki taraflı ticaret bu yılın ilk dört ayında 2025'in aynı dönemine göre değer olarak yüzde 16,1 arttı.
Çin ile Rusya arasındaki ticaret 2025'te 1,63 trilyon yuan (240 milyar dolar) değerinde gerçekleşti. Bu rakam 2024'teki rekor seviyenin yüzde 6,5 altında kaldı ve beş yılın ardından ilk düşüşü işaret etti.
Putin bu düşüş eğilimini tersine çevirme ihtiyacını kabul etti. Bu açıklama, yaptırımlarla karşı karşıya kalan Moskova için Çin'in ekonomik can simidi olarak önemine işaret ediyor. Ukrayna'daki savaş, Rusya ekonomisini zorluyor. Putin'e başbakan yardımcıları, bakanlar ile devlet şirketlerinin ve büyük bankaların yöneticilerinden oluşan bir heyet eşlik ediyor.
Kremlin, Putin'in ziyaretine ilişkin "ciddi beklentiler" belirledi. Ziyaret görüşmelerin yanı sıra bir imza törenini ve ardından iki liderin önemli uluslararası meseleleri gayri resmi bir ortamda ele alacağı çay eşliğindeki bir ziyafeti içerecek.
Kremlin'e göre yaklaşık 40 belgenin imzalanması ve güçlenen ortaklıklarına ilişkin 47 sayfalık bir ortak bildirinin yayımlanması bekleniyor.
Sektör uzmanları, Rusya'yı kuzey Çin'e bağlayacak Sibirya Gücü 2 doğal gaz boru hattı üzerindeki müzakerelerin de gündemde olabileceğini belirtti.
Çin ile Rusya arasındaki "sınırsız" ortaklık, Batı'nın Rusya'yı Ukrayna'daki savaş nedeniyle cezalandırmak amacıyla yaptırım uygulamasının ardından güçlendi.
İran'daki çatışmaya bağlı enerji arzı sıkıntıları, boru hattının uzun vadeli bir gaz kaynağı olarak Rusya'nın tezini destekleyebilir. Ancak Pekin, tedarik çeşitlendirme stratejisini sürdürmeyi tercih edebilir.
