Avrupa Konseyi Başkanı António Costa, 4 Eylül Cuma sabahı saat 09.00'da Cumhurbaşkanlığı Sarayı'na gelerek Kıbrıs'a bir çalışma ziyareti gerçekleştirdi. Costa ile Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides önce baş başa, ardından heyetler arası genişletilmiş görüşmeler yapacak ve basına açıklamalarda bulunacak. Ziyaretin ana gündem maddelerini Avrupa Birliği bütçesi, genişleme, rekabetçilik, savunma ve güvenlik, göç, Orta Doğu, Körfez ve Ukrayna'daki gelişmeler ile Kıbrıs sorunu ve Kıbrıs'ın Schengen Bölgesi'ne tam katılım süreci oluşturuyor.
Cumhurbaşkanı Christodoulides, Costa'yı ağırlamaktan duyduğu memnuniyeti dile getirerek, Kıbrıs'ın AB Dönem Başkanlığı sırasındaki destekleri için teşekkür etti. Görüşmede Christodoulides, Kıbrıs'ın Schengen Bölgesi'ne tam katılım konusundaki "arzusu ve hazırlığını" dile getirdi. Avrupa Komisyonu'nun değerlendirmesinin ülkenin hazırlığını doğruladığını ve sürecin öncelikli olarak tamamlanmasını tavsiye ettiğini hatırlattı.
Görüşmelerde 2028-2034 dönemini kapsayacak Çok Yıllı Finansal Çerçeve'ye (MFF) özel önem verildi. Christodoulides, MFF'yi AB'nin karşı karşıya olduğu en önemli mesele olarak nitelendirerek, 2026 sonuna kadar siyasi bir anlaşmaya varmak için çaba gösterilmesi gerektiğini vurguladı. Costa ise Kıbrıs'ın dönem başkanlığındaki çalışmalarını överek, yakın zamanda yaşanan yıkıcı orman yangınları ve kuraklık koşullarının, AB bütçesinin ortaya çıkan zorluklara hızla yanıt verebilmesi gerekliliğini gösterdiğinin altını çizdi.
Toplantıda Ukrayna ve göç konuları da ele alındı. Christodoulides, "işgal altındaki tek AB üye devlet" olarak Ukrayna'da nelerin riskte olduğunu anladıklarını belirterek, Kıbrıs dönem başkanlığında kararlaştırılan 90 milyar avroluk paketin de dahil olduğu üzere Avrupa'nın Ukrayna'ya desteğini sürdürmesi gerektiğini savundu. Göç konusundaki başarılara da dikkat çeken Christodoulides, kapsamlı politikaları sayesinde 2022'ye kıyasla adaya gelişleri yüzde 92 azalttıklarını ve geri göndermeleri yüzde 180 artırdıklarını kaydetti.
Kıbrıs sorunuyla ilgili son gelişmeler ve BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in çabaları da masaya yatırıldı. Christodoulides, Kıbrıs sorununun bir Avrupa sorunu olduğunu yineleyerek, BM Genel Sekreteri'ne müzakerelerin kaldığı yerden yeniden başlatılmasının duyurulacağı "genişletilmiş bir konferans" çağrısı yapmaya hazır olduklarını belirtti. Costa da bu mesajı yineleyerek, müzakerelerin yeniden başlamasının duyurulacağı genişletilmiş bir konferansın toplanması gerektiğini söyledi. Christodoulides, AB'nin daha aktif rol üstlenme isteğinin bir göstergesi olarak Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in BM Genel Sekreteri'ne gönderdiği ortak mektubu ve Avrupa Komisyonu İcra Başkan Yardımcısı Raffaele Fitto'nun Kıbrıs için AB özel elçisi olarak atanmasını hatırlattı.
Türkiye'nin tutumu ve AB-Türkiye ilişkileri de görüşmenin kritik başlıkları arasındaydı. Costa, hem kendisinin hem de von der Leyen'in Türk Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a, sorunun çözümü konusunda olumlu katkı sağlamaya hazır olduklarını ve bunun AB-Türkiye ilişkilerinin güçlendirilmesini de içerebileceğini ilettiklerini açıkladı. Christodoulides ise tüm tarafların, Türkiye ve Kıbrıs tarafı dahil olmak üzere "müzakere masasında yargılanacağını" belirterek, müzakerelerin yeniden başlaması ve uzlaşılmazlıkların masada tartışılması konusundaki hazırlığını teyit etti.
Costa, Kıbrıs'ın jeostratejik konumuna da dikkat çekerek adanın AB güvenliğinin önemli bir sütunu olduğunu, Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'daki deniz güvenliği ile bölgesel istikrardaki rolünü vurguladı. Liderler ayrıca AB'nin genişlemesini ve Orta Doğu ile Körfez ülkeleriyle ilişkileri de görüştü. Christodoulides, Costa'nın Ekim ayında Suudi Arabistan'da düzenlemeyi planladığı ikinci AB-Körfez liderler zirvesini memnuniyetle karşıladıklarını ve bölgeyle ilişkileri derinleştirmeye yardımcı olmaya hazır olduklarını ifade etti.
Ziyaret, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi Başkanı Nikos Christodoulides başta olmak üzere ada siyaseti açısından büyük önem taşıyor. Costa'nın temasları sırasında hem ekonomik hem de siyasi konularda kritik mesajlar vermesi ve Avrupa'nın karşı karşıya olduğu büyük sorunlar ile Kıbrıs için özel önem taşıyan konular üzerinde anlamlı bir diyalog fırsatı yaratması bekleniyor.
