CyBC’nin ‘Request Time’ programında gece boyunca bir kuşak Kıbrıslıya eşlik eden John Vickers, uzun yıllardır birlikte çalıştığı ortak sunucusu Vicky Bishara ile birlikte devlet yayıncısının beşinci ‘Honoris Causa’ ödül töreninde bu program nedeniyle onurlandırıldı.
Radyo yapımcısı, müzisyen, oyuncu, gazeteci, çevirmen ve editör olan Vickers, Phileleftheros’a İngiltere’den neredeyse tesadüfen CyBC mikrofonuna uzanan hayatını anlattı. “Hayatta pek çok şey tamamen tesadüfen oluyor” dedi.
Program, radyonun gençler için belki de tek iletişim ve ifade kanalı olduğu bir dönemde yayınlandı. Mektupla gönderilen binlerce ithaf dinleyiciler arasında bağ kurdu. Bazı dinleyiciler âşık oldu, bazıları ayrıldı. Hepsi de John ve Vicky’nin Kıbrıs’ta ilk kez çaldığı yabancı müziklerden keyif aldı.
Adaya geliş
Hayat yolu hiçbir zaman planlanmamıştı. Hayatında şansın oynadığı rolü anlatırken, “Ne yapmak istersek isteyelim, ne yaptığımızı sandığımızı düşünelim, sonuçta…” dedi.
1949’da İngiltere’de doğan Vickers, 13 yaşında pop müziği ve Beatles’la tanıştı. 16 yaşında gitar çalmayı öğrendi ve kendi şarkılarını yazmaya başladı. Leicester Üniversitesi’nde Fransızca ve İtalyanca okudu. Burada Rum Kıbrıslı ilk eşi Lia ile tanıştı. “O zamanlar iş bulma kaygısı olmadan ilgimizi çeken şeyi okumak bir lükstü. Dilleri sevdiğim için okudum. Sonra ne yapacağımı bilmiyordum.”
Vickers, Temmuz 1972’de aşk için Kıbrıs’a geldi. Kesin bir planı yoktu. Tek bildiği, öğretmen olmak istemediğiydi. Yine de Limasol’daki komşuları genç bir İngilizin taşındığını duyar duymaz çocuklarını İngilizce dersi için ona göndermeye başladı.
CyBC’ye giden yol Eylül 1972’de başladı. Bir gazetede, şimdi işgal altındaki kuzeyde yer alan Lysi’deki bir pop müzik festivalinin ilanını gördü. Gitarıyla festivale gitti ve şarkı söyledi. Etkilenen organizatör, onu konserin İngilizce sunucusu ile tanıştırdı. Bu sunucu CyBC’de çalışıyordu. Sunucu istasyondan ayrılmak üzereydi. Vickers’a, istasyonun müzik konusunda derin bilgisi olan bir İngiliz aradığı söylendi. Seçmelere davet edildi, ses testinden geçti, işi kazandı ve 1 Ekim 1972’de ilk solo programını sundu.
“Korkmuştum. Radyo hayalim değildi, sadece oldu” diye hatırladı.
‘Request Time’ yılları
Birkaç ay sonra Lübnanlı gazeteci Vicky Bishara stüdyoya katıldı. Böylece Kıbrıs radyosunun en tanınmış ikili ekiplerinden biri ve ‘Request Time’ doğdu. CyBC’nin yalnızca iki kanalı olduğu ve bağımsız radyonun bulunmadığı bir dönemde, İngilizce ve Arapça yayınlanan program bir numaralı program oldu.
Program başlangıçta Lübnan, Mısır, İsrail, Suriye ve Türkiye gibi komşu ülkelere yönelikti. Lübnan’da savaş çıkınca yurt dışından gelen mektuplar birden kesildi.
“Pek çok Kıbrıslının dinlediğini ve bize mektup gönderdiğini biliyordum, ama yerel dinleyiciler için başka bir program olduğu için onları yayınlamamıza izin verilmiyordu” diye açıkladı. “Bu yüzden programı Kıbrıslılara açmayı önerdim. Birkaç ay içinde ‘Request Time’, adadaki tüm öğrencilerin, askerlerin ve gençlerin dinlediği program oldu.”
Vickers’a göre programın başarısı samimiyet ve doğallığa dayanıyordu. Rumca diğer programlardaki meslektaşları gibi önceden yazılmış metinleri okumayı reddetti. Bunun yerine dinleyicilerin mektuplarını ve ithaflerini canlı yayında okumayı tercih etti.
Ama programın kalbinde müzik vardı; çoğunlukla İngiliz ve Amerikan müziği. İnternetin olmadığı dönemde, Cyprus Airways’te çalışan arkadaşlarına kendi cebinden para ödeyerek Londra’dan en yeni plakları getirtiyordu. Böylece bunları ilk çalan kendisi olabiliyordu. Hâlâ pek çok kişi, yabancı müziği bu programla keşfettiğini söylüyor.
1972’den 1989’a kadar 17 yıl boyunca program, her gece gençlere ve bölgedeki dinleyicilere eşlik etti. Günde yüzlerce mektup alındı.
İthafların ardındaki hikâyeler
Her ithafın ardında bir insan hikâyesi vardı. Binlerce mektup arasında Vickers, ‘Dora’ adını verdiği sadık bir dinleyiciyi hatırlıyor. Dora her hafta Giannis’e sevgi dolu ithaflar yazıyordu. Bir gün ‘ACİL’ işaretli bir mektup geldi. Dora paniğe kapılmış bir halde yazmıştı: “Lütfen Giannis için gönderdiğim mektubu yayınlamayın, çünkü ayrıldık ve şimdi Giorgos’la birlikteyim!”
Bir başka hikâye 1974’ten sonra yaşandı. Mektuplar arasında Billy adında bir Amerikalının mektubu da vardı. Türk bir cezaevinde tutsak olduğunu söyleyen Billy, “Biraz paran varsa burada her şey olur” diye yazarak bir şarkı istedi. Program bunu çaldı ve hikâye unutuldu.
Yıllar sonra, 1977’de Vickers, Kıbrıs’ta yasaklanmış olan ‘Midnight Express’ filmini izlemek için Atina’da bir sinemaya gitti. “Filmi izlerken ana karakter Billy Hayes’in, Türk cezaevlerinden kaçan ve aynı adlı kitabı yazan adamın, CyBC’ye mektup gönderen Billy olduğunu fark ettim. Ne yazık ki o mektup kayboldu.”
Darbe ve işgale dair anıları hâlâ canlı. 15 Temmuz’da kayınpederi, Makarios’un öldüğü haberiyle onu uyandırdı. Birkaç gün sonra, 19 Temmuz akşamı, müdürü Lana der Parthogh, ondan CyBC’ye gidip İngilizce haber bülteni okumasını ve klasik müzik çalmasını istedi.
“Bunu stüdyoda silahlı bir askerle birlikte yaptım” dedi. “Sokağa çıkma yasağı yüzünden stüdyonun zemininde uyumak zorunda kaldım. Ertesi sabah, 20 Temmuz’da, saat 6’dan hemen önce ayrıldım. Her yer sessizdi. Arabada BBC’yi açtım ve birden Türklerin Kıbrıs’ı işgal ettiğini duydum. Ülkedeki tek radyo istasyonundan yeni çıkmıştım. Orada kimse hiçbir şey bilmiyordu. Hemen ardından da silah sesleri başladı.”
24 yaşında olmasına ve İngiliz pasaportu taşımasına rağmen adadan ayrılmayı hiç düşünmedi. “Belki Limasol’da olduğumuz için tehlikeyi tam olarak kavrayamamıştım. Ama asıl mesele, ailemi bırakıp gidemezdim. Bu yüzden kaldım ve 54 yıl sonra hâlâ buradayım.”
Vickers, CyBC radyosundan 1989’da ayrıldı. “CyBC bana radyoda ilk adımı attırdı, sonra tiyatroya ve televizyona. Hepsi beni gazeteciliğe götürdü. Her şey için minnettarım.”
Gazetecilik kariyerine 1973’te Cyprus Mail’de bir müzik köşesi yazarak başladı. 1979’da Cyprus Weekly’ye geçti. Köşesi tam sayfaya çıktı ve sonra gazetenin Limasol muhabiri olarak çalıştı. Hermes International, Cyprus Review, Time Out ve uluslararası Odyssey dergisi gibi yayınların editörlüğünü yaptı. Brüksel’de dört yıl yaşadığı dönemde EuroMed Info Centre’ı yönetti. 2011’den beri de iş ve ticaret dergisi GOLD’un editörü.
Gazetecilik arşivinde 1984 Haziran’ında George Michael ile yaptığı bir röportaj da var. Wham ile ilk hitlerini yaptığı dönemde Vickers, şarkıcıyı Limasol’daki bir otelde buldu.
Otele gitti ve resepsiyonistten George Michael’ın orada kalıp kalmadığını sordu. “Bana baktı ve ‘Hayır, bu isimde kimse yok’ dedi. Ben de ‘Peki ya Giorgos Michaelides?’ dedim. Yine hayır. Üzerinde Wham’in fotoğrafı olan bir İngiliz müzik gazetem vardı. Ona gösterdim ve ‘Eğer Bay Giorgos Kyriakou Panayiotou’dan bahsediyorsanız, havuz başında’ dedi.”
Görüşmeleri sırasında George Michael, müzik hakkında konuşma biçimiyle Vickers’ı şaşırttı. Hatta henüz yayımlanmamış bir baladdan, ‘Careless Whisper’dan bahsetti.
Cat Stevens, şimdiki adıyla Yusuf da ona benzer bir izlenim bıraktı. İki kez görüştüler: ilki 1976’da, ikincisi ise yıldızın Müslüman olup müzikten uzaklaştıktan sonra Limasol’daki dairesinde gerçekleşti.
Plaklar ve Eurovision
Vickers, arka vokal, televizyon yorumcusu, gazeteci ve söz yazarı gibi farklı rollerde 10 kez Eurovision’da yer aldı. Adı, Kıbrıs’ın yarışmaya şarkı göndermediği tek yılla da bağlantılı.
1988’de CyBC onun bir şarkısını seçti. Ancak başka bir şarkının yazarı, Vickers’ın henüz Kıbrıs vatandaşı olmadığı gerekçesiyle itiraz etti. Bu itiraz, o yıl Kıbrıs’ın katılımının iptal edilmesine yol açtı.
1990’da Zagreb’de, artık Kıbrıs vatandaşı olan Vickers, Haris Anastasiou’nun seslendirdiği ‘Milas Poli’ ile söz yazarı olarak yarışmaya katıldı. Şarkı 14. oldu. Nakaratın melodisinde CyBC’nin ayırt edici jingle’ı gizliydi.
Radyo ve basılı medyanın yanı sıra Vickers kendi müziğini de kaydetti. Kayıtlara 1975’te, Kıbrıs’ın trajedisini anlatan dokuz dakikalık ‘It Was an Island’ ile başladı. Şarkı, Andreas Konstantinidis’in aynı adlı belgeselinde kullanıldı. İlk solo albümü ‘At Last’ 1979’da çıktı. Ardından 1985’te Linda San Martino ile ‘Take Two’, 1987’de ise ‘Transition’ geldi. 1998’de cover şarkılardan oluşan bir albüm yayımladıktan sonra 2024’te ‘Back to Yesterday’ ile geri döndü. Bu albüm, öğrencilik yıllarında 1968 ile 1972 arasında yazdığı, daha önce yayımlanmamış 20 şarkıdan oluşuyor.
Kıbrıs’ın ilk bağımsız radyosu Radio Proto’nun kuruluş ekibinde yer aldı. Burada plak arşivini düzenledi ve üç yıl boyunca kendi eski şarkılar programını sundu. Bu, radyodaki son görevi oldu.
1998’de Sigma televizyonuna geçti ve Vivian Ladommatou ile canlı İngilizce güncel olaylar programı ‘Weekly Review’ı birlikte sundu. Konuklar arasında Cumhurbaşkanı Vassiliou da vardı.
Oyunculuk da yaptı. 1976’da Evis Gavrielides, onu Brendan Behan’ın ‘The Hostage’ oyununda genç İngiliz asker rolüne seçti. 30’dan fazla Yunanca kitabı İngilizceye çevirdi.
Şu an 77 yaşında olan Vickers, Larnaka’da 32 yıldır evli olduğu ikinci eşi Soula ile yaşıyor. İki kızı ve beş torunu var. Hâlâ kitap yazıp çeviriyor.
Ama insanların en çok hatırladığı, bunca yıl sonra da radyo programı. Neredeyse 40 yıl sonra bile ‘Request Time’, Kıbrıslıların hafızasında gençliklerinin hem en masum hem de en zor yıllarının müziği olarak yaşıyor.
Vickers şunları söyledi: “O zamanlar Vicky ve ben sadece sevdiğimiz şeyi yapıyorduk. İnsanların dinlediğini biliyorduk, ama bunun onlarda bu kadar çok sevgiyle yer edeceğini hayal etmemiştik. Bugün iki kuşak bizi sanki dün gibi hatırlıyor. Sesimden ya da Vicky’nin kahkahasından hâlâ tanıyorlar. O zaman, yaptığımız işin bu kadar çok insan için anlam taşıyacağını fark etmemiştim.”
