Denetim Dairesi'nin Sapma İnceleme Kurulu hakkında hazırladığı özel raporda, sapma yoluyla verilen imar izinlerinde ciddi eksiklikler tespit edildi. Rapor, istisnanın kurala dönüşme ve imar planlarındaki hükümlerin dışında paralel bir izin yolu işlevi görme tehlikesi bulunduğu konusunda uyarıyor.
Rapora göre, daha önce reddedilen, uygulama bildirimi verilen ve ilgili makamların olumsuz önerileri bulunan kaçak yapılaşmalara sonradan izin verildiği durumlar kayda geçti. Raporda şöyle deniyor: «Özellikle önem taşıyan durumlar, sapma prosedürünün halihazırda tamamlanmış ya da gerekli izinler olmadan işleyen yapılar için sonradan izin vermek amacıyla kullanıldığı durumlardır. Denetim, Bakanlar Kurulu'nun Sapma İnceleme Kurulu'nun önerisi üzerine belirli durumlarda kaçak yapılaşmalar için imar izni onayladığını ortaya koydu.»
Endüstri bölgesinde bulunan ve depo olarak ruhsatlandırılmış, ancak izinsiz olarak süpermarket olarak işletilen tesisler de dikkat çekici bir örnek olarak gösteriliyor. Kullanım değişikliği için yapılan önceki başvurular 2012 ve 2014'te reddedilmiş, iki uygulama bildirimi de verilmişti. İmar Makamı yeniden reddedilmesini önerdi ve olası bir onayın kaçak yapılaşmanın ödüllendirilmesi anlamına gelebileceğini vurguladı. Rapor, Sapma İnceleme Kurulu'nun da yapılaşmanın mevcut Gelişme Planı'nın genel stratejisini önemli ölçüde etkilediğini, düzensiz gelişme eğilimlerini teşvik ettiğini ve temel imar düzenlemelerini hiçe saydığını kaydettiğini belirtiyor. Buna rağmen Kurul, dört yıllık geçici imar izni onaylanmasını önerdi. Bu öneri Bakanlar Kurulu tarafından benimsendi.
Raporda ayrıca izin başvurularının incelenmesindeki uzun gecikmelere değiniliyor. 2020-2023 döneminde ortalama inceleme süresi 25 ila 31 ay arasında değişirken bazı dosyalarda süreç on yılı aştı. Denetim Dairesi'ne göre bu gecikmeler, izinsiz ya da yasa dışı yapılaşmaların fiili durumunu kalıcılaştırmasına olanak tanıyor.
Rapor, İmar Makamlarının önerileri ile Kurulun değerlendirmeleri arasında sık görülen farklılıklara da dikkat çekiyor. Bu farklılıkların gerekçeleri ise her zaman yeterince belgelenmiyor. Bunun yanında, ilk aşamada reddedici olan önerilerin Bakanlar Kurulu'nun geri göndermesinin ardından olumluya dönüştüğü durumlar da var. Bu dosyalarda, değişikliği açıklayacak yeni ve önemli bir unsur bulunmuyor.
Denetim Dairesi raporunda, sapma çerçevesinin yeniden gözden geçirilmesini, izinsiz yapılaşmalara karşı daha sert bir tutum alınmasını, daha net değerlendirme ölçütleri konulmasını, telafi edici önlemlerde daha fazla şeffaflık sağlanmasını ve başvuruların takibine yönelik mekanizmaların güçlendirilmesini istiyor. Amaç, imar planlamasının güvenilirliğinin korunması.
