Güney Kıbrıs'ta Gesy (Genel Sağlık Sistemi) sisteminin geleceğini en çok tehdit eden unsur, kamu hastanelerinde görev yapan hemşire ve doktorların hak edişlerine yönelik ölçüsüz talepleri olarak görülüyor. Kamu hastaneleri Okypy (devlet sağlık hizmetleri organizasyonu) çatısı altına alınıp Gesy'ye dahil edildiğinden bu yana, doktor ve hemşire sendikaları sürekli olarak maaş artışı talep ediyor, işverenlerini hedef alıyor ve grev tehdidinde bulunuyor. Okypy'yi köşeye sıkıştırmaya yönelik bu tutum oldukça etkili sonuçlar verdi; hastane doktorları Anastasiades hükümeti döneminde büyük maaş zamları aldı, hemşire sendikalarının militan tavrı da fazlasıyla ödüllendirildi.
Hemşireleri temsil eden sendikalar şimdi yeniden harekete geçmiş durumda. Sözleşmeli personelin çalışma koşullarını değiştirmek ve onları memur statüsünü koruyan Okypy çalışanlarıyla eşit konuma getirmek istiyorlar. Memur statüsündeki çalışanlara her yıl maaş artışı garanti ediliyor. Sözleşmeli işçilerle yapılan ilk anlaşmada maaş artışlarının üç yılda bir verileceği kararlaştırılmıştı. Ancak sendikalar artık her yıl maaş artışı talep ediyor. Okypy bu talebi kabul etmiş olsa da ilgili yasa henüz çıkarılmadı. Sendikalar ayrıca sözleşmeli personel için yıllık kademeli maaş ölçeği uygulanmasını da istiyor. Böylece sözleşmeli çalışanlar Okypy'ye geçici olarak atanan memurlarla aynı haklara sahip olacak.
Bu gelişmenin yaşanması şaşırtıcı değil. Hükümetin başlangıçtaki planı şuydu: Okypy'ye alınacak tüm yeni personel sözleşmeli olarak istihdam edilecek, böylece ücret giderleri kontrol altında tutulacaktı. Memur statüsündekilerin emekli olmasıyla birlikte Okypy daha yönetilebilir bir bordroya kavuşacaktı. Sendikalar ise bu planın hayata geçmesine izin vermeye niyetli değil ve sözleşmeli çalışanların da memur ücret koşullarına geçirilmesini talep ediyor.
2025 yılının sonunda süresi dolan ilk toplu sözleşme imzalandığında Okypy, maaş artışlarının verimlilik artışı ve çalışan değerlendirmesine bağlanacağına dair bir hüküm eklemişti. Ancak sendikalar bu fikri artık reddediyor gibi görünüyor.
Sendikalar 2028 yılında uygulanabilecek kademeli maaş ölçeklerinin tartışılmasını önerdi. Okypy bu öneriyi reddedince müzakereler çıkmaza girdi. Sağlık Bakanı Neophytos Charalambides ise arabuluculuk yapmaya karar verdi ancak farklılıkları gidermek için süre talep etti.
Siyasetçilerin sürece dahil olmasının tehlikesi, sendikaların tarafını tutma eğiliminde olmalarıdır. Cumhurbaşkanlığı seçimleri yaklaşırken hükümetin sendikaları karşısına almak istemesi pek olası değil. Hükümet sendikaların yanında yer alırsa Okypy yönetim kurulu tüm personel için kademeli maaş ölçeklerini kabul etmek zorunda kalacak. Bu durum kamu hastanelerinin işçilik maliyetlerinin zamanla kontrolden çıkmasına yol açacak.
Hemşire sendikalarının istediklerini elde etmesi büyük bir hayal kırıklığı olacaktır. Sendikalar, özel hastanelerin üçüncü ülke vatandaşlarını istihdam etmesine olanak tanıyarak hemşire açığını çözmeyi amaçlayan hükümet tasarısının siyasi partiler tarafından engellenmesi için baskı uyguladı. Şimdi ise bu açığı kullanarak makul olmayan ücret taleplerini gündeme getiriyor. Kamu hastanelerini kendi kendini finanse eder hale getirme çabasını zayıflatması garanti olan bu tutumun ödüllendirilmemesi gerekiyor.
