Enerji, Ticaret ve Sanayi Bakanı Michalis Damianos, Larnaka Ticaret ve Sanayi Odası'nın (EBE) Yıllık Genel Kurulu'nda, işletmelerin enerji depolama sistemleri için 20 milyon euroluk bir hibe planı duyurdu.
Bakan, yeni hibe programının, kendi tüketimleri için fotovoltaik (güneş enerjisi) sistemleri olan veya kuracak olan işletmelerin enerji depolama sistemleri kurmasını kapsadığını belirtti. Toplam bütçenin 20 milyon euro olması beklenen planın, 10 milyon eurosunun 2027'de, kalan 10 milyon eurosunun ise 2028'de tahsis edileceği kaydedildi.
Kılavuz taslağına ilişkin istişarelerin tamamlandığını ifade eden Damianos, programın en kısa sürede ilan edilmesinin hedeflendiğini söyledi. Bakan, bu plan sayesinde işletmelerin ürettikleri enerjiyi daha etkili kullanabileceklerini, böylece şebekeye olan bağımlılıklarının ve işletme maliyetlerinin azalacağını vurguladı.
Bakan, ülkenin enerji ve sanayi planlamasında, özellikle Vasiliço merkezli olmak üzere Larnaka bölgesinin kritik bir rol oynadığını hatırlattı. Vasiliço'daki Merkezi Yangın Söndürme Sistemi'nin şubat 2027'de tamamlanmasının beklendiğini belirten Damianos, Enerji Merkezi'nin daha etkili denetimi ve yönetimi için bir yönetim organı kurulması süreçlerinin devam ettiğini bildirdi.
Vasiliço'daki Sıvılaştırılmış Doğal Gaz (LNG) İthalat Terminali ile ilgili olarak, ekim ayı başında sekiz şirketin katılımıyla yeni ihalenin ilk aşamasının tamamlandığını açıkladı. Bir sonraki aşamaya geçecek şirketlerin seçiminin 2026 sonuna kadar yapılması, sözleşmenin ise 2027 yazı öncesinde onaylanması öngörülüyor. Damianos, terminalin işletmeye alınmasının enerji arzının çeşitlenmesine, enerji güvenliğinin artmasına, emisyonların azalmasına ve elektrik fiyatlarının düşmesine katkı sağlayacağını belirtti.
Bölgenin sanayi altyapısına değinen Bakan, Larnaka'da 333 sanayi parseli ve yaklaşık 231 kiracının bulunduğu dört sanayi bölgesinin faaliyet gösterdiğini söyledi. Damianos, Aradippos Sanayi ve Ticaret Bölgesi ile Larnaka Sanayi Bölgesi'ndeki otopark alanlarının iyileştirilmesi için müdahaleler yapılacağını ve bu iki bölgedeki dört fabrika binasının satışı için ihaleler açılacağını duyurdu.
İşletmelere verilen desteklerle ilgili olarak Ticaret Bakanı, 2021-2027 program dönemi için enerji ve dijital yükseltme, dönüşüm, yeni girişimcilik ve döngüsel ekonomi gibi alanlardaki hibe planları için 352 milyon euro kaynak sağlandığını ifade etti.
2021 başından 2026 Eylül sonuna kadar Bakanlığın, yaklaşık 5.500 hibe talebini karşılayarak 151 milyon eurodan fazla ödeme yaptığını açıkladı. Bu tutarın 113 milyon eurosu "THALEIA" Programı, 38 milyon eurosu ise Toparlanma ve Dayanıklılık Planı aracılığıyla sağlandı.
Yeni girişimcilik konusunda, 2021 ve 2024 yıllarındaki toplam 50 milyon euroluk çağrılar sonucunda 1.021 hak sahibinin onaylandığını belirtti. Haziran 2026 sonuna kadar 334 işletmeye 19,9 milyon euro ödeme yapıldı. Damianos ayrıca, Bakanlığın sadece 18-35 yaş arası gençler için hazırladığı, daha basit bir hibe planının 2027'nin ilk çeyreğinde ilan edilmesinin planlandığını söyledi.
İhracat alanında Bakan, fosil yakıtlar ve petrol ürünleri hariç yerli ürün ihracatının 2025'te, 2024'e göre yüzde 10 artışla 1,37 milyar euroya ulaştığını bildirdi. Hizmet ihracatı ise yüzde 6 artarak 32 milyar euroya çıktı.
İhracat Yardım Masası (Export Helpdesk) ve Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Ticaret Merkezleri ağının yaklaşık 50 ülkeyi kapsadığını ve Kıbrıslı işletmelerin yurt dışındaki varlıklarını genişletme çabalarını desteklediğini kaydetti.
Ayrıca, 2027-2030 dönemi için hazırlanan ve 2027'de yürürlüğe girmesi hedeflenen yeni İşletme ve Yetenek Çekme Stratejisi'nin aralık ayında Bakanlar Kurulu'na sunulmasının beklendiğini belirtti.
Bakan Damianos, "Larnaka önemli avantajlara, aktif bir iş dünyasına ve ciddi gelişim fırsatlarına sahip. Önemli olan, bu dinamizmi somut projeler, daha iyi altyapılar ve hedefli desteklerle değerlendirmektir" diyerek, Larnaka Ticaret ve Sanayi Odası'nın bu süreçte temel ortak olduğunu vurguladı.
Larnaka Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dr. Nakis Antoniou ise konuşmasında, liman ve marina başta olmak üzere Larnaka'nın büyük kalkınma projelerinin hızlandırılması gerektiğini vurguladı. Ayrıca eski havalimanının uçak bakım ve onarımı için değerlendirilmesi fırsatlarına değinen Antoniou, 2025'te Larnaka'nın Kıbrıs'a gelen turistler arasındaki payının yüzde 15,4'e ulaşarak adada üçüncü sıraya yerleştiğini belirtti.
Liman ve marina projesi için Larnaka'nın birçok söz duyduğunu ve çok beklediğini söyleyen Antoniou, somut kararlar, net takvimler ve projenin gerçek anlamda ilerlemesini talep etti. Cumhurbaşkanı'na güvendiğini ve taahhütlerin yerine getirileceğini umduğunu belirterek, Larnaka'nın diğer bölgelere ayrıcalık tanınmadan eşit kalkınma hakkına sahip olduğunu vurguladı.
Larnaka Havalimanı'nın genişletme çalışmalarının başlamasını memnuniyetle karşılayan Antoniou, eski havalimanının uçak bakım, onarım ve revizyon (MRO) faaliyetleri için kullanılması konusunu gündeme getirdi. Oda üyesi işletmelerin halihazırda tesis, ekipman, teknik bilgi ve uzman personel yatırımı yaptığını belirterek, Larnaka'nın bu alanda bölgesel bir merkez haline gelmesini sağlayacak kararların alınmasını beklediklerini ifade etti.
Ayrıca Larnaka-Dekeleya yolunun yenilenmesi, trafik, otopark ve toplu taşıma sorunlarının çözülmesi ile yaya ve bisikletli altyapısının iyileştirilmesi gerektiğini belirtti.
"Land of Tomorrow" projesiyle ilgili olarak, bu yatırımın şehri dönüştürebileceğini, yeni yatırımlar çekebileceğini, istihdam yaratabileceğini, hizmet ve turizmi güçlendirebileceğini; ancak bunun imar ve çevre koşullarına uyulması ve yerel topluma fayda sağlanması şartıyla mümkün olduğunu söyledi.
Turizm konusunda, 2025'te Larnaka'nın Kıbrıs'taki turist varış payının tarihi bir rekorla yüzde 15,4'e ulaştığını ve şehri adada üçüncü sıraya taşıdığını yineledi.
Larnaka ekonomisinin stratejik sütunları olarak tanımladığı sanayi, ticaret ve lojistik alanlarında, Oda'nın tüm sanayi bölgelerinde işletmeleri temsil etmek ve sorunlarını yetkililere iletmek amacıyla Yönetim Komiteleri kurduğunu belirtti. Sanayi bölgelerinin modernize edilmesini, altyapı ve erişimin iyileştirilmesini, sanayi, teknoloji ve lojistik faaliyetler için yeni alanlar oluşturulmasını talep etti.
Eğitim ve inovasyon alanında, TEPAK'ın Larnaka'daki Deniz Bilimleri Okulu'na ve denizcilik araştırmaları yapan CMMI'ya değindi. Ayrıca, eğitim ve araştırmayı iş gücü piyasasının ihtiyaçlarıyla buluşturmak amacıyla UCLan Cyprus ve havacılık sektörü işletmeleriyle iş birliği içinde bir Uçak Mühendisliği Okulu kurulması önerisini sundu.
Sağlık konusunda ise Larnaka'nın tıbbi altyapı, uzman personel ve tanı hizmetleri konusunda eksiklikler yaşadığını vurguladı. Larnaka Genel Hastanesi'nin modernize edilmesini, Acil Servis'in güçlendirilmesini, ekipman ve personel artırılmasını isterken, özel tıp merkezlerinin kamu sektörünü tamamlayıcı olarak çalışabileceğine dikkat çekti.
Oda Başkanı, işletmelerin artan işletme ve enerji maliyetleri, iş gücü eksikliği ve uluslararası belirsizliklerle mücadele etmeye devam ettiğini belirtti. Bu nedenle prosedürlerin basitleştirilmesini, istikrarlı bir kurumsal çerçeve ve KOBİ'lere gerçek destek verilmesini istedi.
Oda'nın önceliklerini sunan Antoniou; büyük projelerin hızlandırılması, iş ortamının ve ruhsatlandırma süreçlerinin iyileştirilmesi, ticaret ve sanayinin güçlendirilmesi, turizmin geliştirilmesi ve eğitimin iş piyasasıyla bağlanmasını merkeze koydu. Ayrıca uluslararası iş birliklerinin artırılması ve Oda üyelerine sunulan hizmetlerin ölçülebilir sonuçlar hedefiyle iyileştirilmesi gerektiğini vurguladı.
Kıbrıs Ticaret ve Sanayi Odası (KEBE) Başkanı Stavros Stavrou, Larnaka'daki kalkınma projelerinin, özellikle liman ve marinanın hızlandırılması gerektiğini belirtti. Hukuk Servisi'nin ihale ilanıyla ilgili müdahalesinin gecikmeleri ve belirsizliği artıracağından endişe duyduğunu ifade ederek, hükümeti projenin nasıl ilerleyeceği konusunda açıklama yapmaya çağırdı.
Aynı zamanda Larnaka'nın planlama aşamasından uygulama aşamasına geçmesi gerektiğini, bunun için somut takvimler, daha hızlı süreçler ve kaliteli yatırımların çekilmesinin şart olduğunu vurguladı.
Larnaka İş Dünyası Organizasyonu (EOA) Başkanı Angelos Hadjichara Lampous, liman ve marina gelişiminin ekonomi, turizm ve istihdam için stratejik öneme sahip olduğunu belirterek bu sürecin desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
Hükümet açıklamalarından doğan takvimlerin uyulması, net bir planlama ve koordinasyon gerektiğini belirten Hadjichara Lampous, şehrin somut adımlara ve gerçek ilerlemeye ihtiyaç duyduğunu ifade etti.
Ayrıca, ruhsatlandırma süreçlerinin netleştirilmesini ve başvuruların zamanında incelenmesini öncelik olarak belirledi.
Bürokrasinin azaltılmasının ve haksız gecikmelerin önlenmesinin, özellikle büyük ve karmaşık yatırımların hayata geçirilmesi için temel önkoşullar olduğunu belirtti.
Hadjichara Lampous, EOA Larnaka'nın EBE ile iş birliğine değinerek, Oda'nın piyasa deneyiminin zorlukların tespit edilmesine ve ruhsatlandırma sistemini iyileştirecek uygulanabilir çözümler üretilmesine katkı sağlayabileceğini söyledi.
Larnaka Belediye Başkanı Andreas Vyras, Belediye ve Larnaka EBE'nin liman ve marina geliştirme projesinin derhal ilerletilmesi için ortaklaşa mücadele etmeye devam edeceklerini, şehrin daha fazla durgunluğu ve haksız gecikmeleri kabul edemeyeceğini belirtti. Projeyi, Larnaka'nın kalkınma geleceği için belirleyici olarak nitelendirdi.
Vyras konuşmasında, petrol ve LPG tesislerinin taşınması, TEPAK'ın yeni Deniz Bilimleri, Teknoloji ve Sürdürülebilir Kalkınma Okulu ile şehrin üniversite varlığı ve "Larnaka 2030" çabalarına verilen destek konusunda Belediye ve Oda arasındaki iş birliğine değindi.
Şehrin kalkınma süreciyle ilgili olarak, Belediye Meclisi'nin son değerlendirmesinde, tamamlanmış, devam eden veya gelecek yıllar için planlanan, toplam maliyeti 100 milyon euroya ulaşan 30 projenin sunulduğunu belirtti.
