Kıbrıs Türk lideri Tufan Erhurman, Perşembe günü Taşınmaz Mal Komisyonu'nu (TMK) savunarak, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi parlamentosunda son aylarda Rum göçmenler için alternatif bir fon oluşturulmasına yönelik tartışılan planlara dikkat çekti.
Erhurman, ayrıca Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin bugüne kadar, Kıbrıs'taki toplumsal çatışmalar sırasında ve sonrasında terk etmek zorunda kaldıkları mülkler için Türk Kıbrıslı göçmenlerin tazminat alabileceği eşdeğer bir mekanizma oluşturmadığına da işaret etti.
"Güneyde basındaki yorumlarda, Rum liderliğinin Rumların Taşınmaz Mal Komisyonu'na yaptığı başvuruları engelleme veya zorlaştırma çabalarından bahsediliyor. Her zaman söylediğimiz gibi, Kıbrıs'taki mülk sorununun tam bir çözümü, ancak Kıbrıs sorununun kapsamlı bir çözümü ile mümkündür" dedi.
"Taşınmaz Mal Komisyonu'nu kurarak, çözüme kadar geçen süreçte Rumların mülkiyet hakları iddialarıyla ilgili başvuruda bulunabilecekleri bir mekanizma yarattık" diye ekledi.
"Ayrıca bu mekanizma olan Taşınmaz Mal Komisyonu, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından uluslararası hukuka uygun etkili bir iç hukuk yolu olarak tanınmıştır" ifadelerini kullandı.
"Böyle koşullarda tek taraflı olarak böyle bir mekanizmayı ayakta tutmak elbette kolay değil" diyen Erhurman, "temel sorunu doğrudan etkilemese de ortaya çıkan aksaklıkları giderdik" vurgusunu yaptı.
Bu çerçevede, "Taşınmaz Mal Komisyonu'nu daha da hızlı bir şekilde güçlendireceğiz" sözünü verdi.
"Öte yandan güneyde, Türk Kıbrıslıların güneyde kalan taşınmaz mallarıyla ilgili taleplerini değerlendirecek benzer bir mekanizma bulunmuyor. Başka mekanizmaları kullanmaya çalışanlara genellikle haklarına kavuşmaları için 'çözüm sonrasını' beklemeleri söyleniyor" şeklinde konuştu.
Durum bu olduğuna dikkat çeken Erhurman, "Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından onaylanan Taşınmaz Mal Komisyonu'na yapılan başvurular neden engelleniyor?" diye sordu.
"Ayrıca, adadaki mülk sorununu çözmek için neden ceza hukuku araçları kullanılmaya çalışılıyor ve bireylerin özgürlüğünü kısıtlayacak sonuçlara yol açacak yöntemlere başvuruluyor?" sorusunu yöneltti.
Erhurman, "Bu tür girişimler Türkler ve Rumlar arasında güven tesis edilmesine mi yoksa gerginliklere mi yol açıyor?" diye sordu.
"Bu koşullar altında hukuk, bireylerin haklarını koruyan bir araç mı oluyor yoksa siyasetin bir aracı mı? Bunu uluslararası topluluktaki tüm muhataplarımıza bıkmadan, usanmadan anlatıyoruz ve bundan sonra çok daha fazla ve çok daha etkili bir şekilde anlatmaya devam edeceğiz" dedi.
Erhurman'ın "ceza hukuku araçları" ifadesi, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin 1974 öncesi Rumlara ait olan kuzeydeki gayrimenkullerin geliştirilmesi ve satışına katıldığını iddia ettiği kişilere yönelik bir dizi tutuklama gerçekleştirmesiyle gündeme gelmişti.
İsrail vatandaşı Simon Aykut da dahil olmak üzere bu davalarda bir dizi kişi mahkum edilirken, 2024 yılında Larnaka havalimanında gözaltına alınan bir Alman vatandaşı ise iki yılı aşkın süredir tutuklu bulunuyor. Bu dava, Almanya'nın Lefkoşa Büyükelçiliği'nin "güçlü bir protesto" notası vermesine ve kadının serbest bırakılmasını talep etmesine neden oldu.
2005 yılında kurulan TMK, Rum göçmenlerin ve onların torunlarının kuzeydeki Rum mülklerinin tazmini, iadesi ve arsa değişimi taleplerini inceliyor.
14 Ağustos'ta açıklanan son rakamlara göre, TMK'ya toplam 8.755 başvuru yapılırken, bunlardan 3.592'si sonuçlandırıldı.
TMK tam olarak 662.933.062 Sterlin (773.480.465 Euro) tazminat öderken, iki davada değişim ve tazminat, yedi davada iade, sekiz davada ise hem iade hem de tazminat kararı aldı.
Ayrıca, bir davada Kıbrıs sorunu sonrası iade kararı verilirken, başka bir davada da kısmi iade kararı aldı.
Geçen yıl Eylül ayında, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi Temsilciler Meclisi Mülteciler Komitesi, 1974'te taşınmaz mallarına erişimini kaybeden Rumları tazmin etmek için yeni bir ulusal fon oluşturulmasını tartışmıştı.
Planlar parlamentoya DİSİ tarafından getirilmişti. Şubat ayında tekrar tartışıldı ancak henüz Meclis genel kurulunda oylamaya sunulmuş resmi bir teklif bulunmuyor.
