Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, perşembe günü Kıbrıs'a çağrıda bulunarak, İsrail'de hükümet kurulur kurulmaz barış çabalarını desteklemek için İsrail ve Filistin ile sürdürdüğü üstün ilişkileri kullanmasını ve bu konuda arabuluculuk rolü üstlenmesini istedi.
Resmi ziyareti kapsamında Lefkoşa'da bulunan Abbas, Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nda Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis ile görüştü. Görüşmelerin ardından iki heyet, bir çalışma yemeğinde bir araya geldi.
Dokuzuncu on yılını yaşayan Filistin Devlet Başkanı, tercümanı aracılığıyla konuştu. Kıbrıs'ın 1988'de Filistin devletini erken tanımasını hatırlattı. Abbas, Kıbrıs Cumhuriyeti'ne Filistin halkına ve Filistin davasına verdiği insani ve siyasi destek için içten teşekkürlerini iletti.
Abbas, “Buraya gelmemizle kendimizi evimizde gibi hissediyoruz” dedi. Ardından şunu ekledi: “Bunun nedeni, Filistin halkının Kıbrıs halkına yalnızca coğrafi yakınlık değil, aynı zamanda sıcaklık ve derin bir insani bağ hissetmesidir.”
Bölgedeki güvenlik konusunda endişesini dile getiren Abbas, İsraillilerin güvenliğinin de kendilerini ilgilendirdiğini belirtti: “İsraillilerin güvenliği de bizi ilgilendiriyor.”
Abbas, “Askeri çatışmalar ve çatışmalar istemiyoruz” dedi. Filistin sorununun BM Güvenlik Konseyi kararları ve uluslararası hukuk temelinde, bölgenin tamamının yararına çözülmesini istediklerini ifade etti.
ABD, Filistin Devlet Başkanı'na iki yıldır üst üste BM Genel Kurulu'na katılması için vize vermeyi reddediyor. Buna rağmen Abbas, bunu açıkça dile getirmekten çekinmediğini söyledi: “Barışçıl halk direnişini destekliyoruz. Bu direniş, haklarının çiğnendiği her an Filistin halkının protestosunu yansıtıyor.”
Abbas, Gazze Şeridi, Batı Şeria ve Doğu Kudüs'te Filistin halkının yaşadığı “büyük acılardan” bahsetti.
İsrail ile barış için hazırız
Abbas, “Yıllardır İsrail tarafına el uzatıyoruz. Amacımız bir uzlaşmaya varmak ve barışı egemen kılmak. Bu yalnızca Filistin ve İsrail halkları arasında değil, Filistin ile İsrail arasında ve İsrail ile komşu Arap ülkeleri arasında da olmalı. Bu, bölgenin ve dünyanın yararına olacak” dedi.
İsrail'de salı günü yapılan seçimlere değinen Filistin lideri, seçim sonuçlarının ardından siyasi tablonun nasıl şekilleneceğini görmeyi beklediğini söyledi.
Abbas, “Hükümet kurulur kurulmaz, barış meselesini onlarla görüşmeye hazırız” dedi.
Kıbrıs'ın olası rolü
Kıbrıs Cumhurbaşkanı'na seslenen Abbas, şunları söyledi: “Bu gerçekleştiğinde, bu çabayı desteklemek sizin rolünüz olacak. İyi niyetleriniz ve komşu bir ülke, dost bir komşu halk olmanız nedeniyle, bu barış görüşmelerinin istenen olumlu sonuçları vermesi için rol oynayacaksınız.”
Hristodulidis ise Abbas'ı karşılarken son üç yılda Filistin'i iki kez ziyaret ettiğini hatırlattı. İki ülke arasındaki üstün ikili ilişkileri öne çıkararak, BM kararlarına dayanan uzlaşı çerçevesinde Filistin sorununun çözümüne Kıbrıs'ın desteğini yineledi.
Cumhurbaşkanı, bölgede güvenlik ve istikrar koşullarının oluşturulmasının önemini vurguladı. Kıbrıs'ın ortak hedeflerin gerçekleşmesine ve bölgesel işbirliğinin güçlenmesine katkı sağlayacak her türlü role hazır olduğunu belirtti.
Hristodulidis, Kıbrıs'ın Filistin'e sunduğu insani yardıma da değindi. Filistinli tarafın Larnaka'daki CYCLOPS Merkezi ile Pafos'taki Havadan Yangın Söndürme Merkezi'nin faaliyetlerine katıldığını anlattı.
Avrupa'nın tutumunda değişim
Çalışma yemeği sırasında Cumhurbaşkanı, Kıbrıs'ın Avrupa Birliği içindeki rolüne değindi. Kıbrıs'ın bölgedeki diğer ülkelerin kaygılarını Avrupa'ya taşıyabilecek bir ülke olduğunu söyledi.
Buna karşılık Abbas, Avrupa'daki önemli gelişmelere dikkat çekti. İspanya, Fransa, Almanya, İtalya ve Hollanda'nın Filistin sorunu hakkında Filistin'in pozisyonuyla neredeyse aynı görüşleri dile getirdiğini belirtti.
Filistin Devlet Başkanı, Avrupa'nın bölgede bir uzlaşının sağlanmasında ve barışın kalıcı hale gelmesinde önemli bir rol oynayabileceğini kaydetti.
Kıbrıs–İsrail ilişkileri
Hristodulidis'e hitaben konuşan Abbas, Kıbrıs'ın da son derece önemli bir rol oynayabileceğini söyledi.
İkili ilişkilerin üstünlüğünden ve Kıbrıs ile Filistin halkları arasındaki yakın bağlardan bahseden Abbas, “Siz de çok haklı olarak İsrail ile üstün ilişkiler sürdürüyorsunuz” dedi.
Abbas, “Bu nedenle, uluslararası hukuka ve BM Güvenlik Konseyi kararlarına dayanan siyasi bir çözüm temelinde iki taraf arasında arabulucu olabilirsiniz” diye konuştu.
Kasımda 91 yaşını dolduracak olan Abbas, Kıbrıs'ı bölgede gerilimin arttığı bir dönemde ziyaret ediyor.
Batı Şeria'daki Filistinliler, İsrailli yerleşikler tarafından tekrarlanan şiddet olaylarıyla ve İsrail yerleşim birimlerinin genişlemesiyle karşı karşıya. Bu gelişmeler, iki devletli çözüm beklentilerini zayıflatıyor.
Gazze Şeridi'nin büyük bölümü yıkıntıya dönmüş durumda. Gazze için açıklanan 20 maddelik barış planı ise ilerleme kaydetmiyor.
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırısının, Tahran'ın ABD'nin bölgedeki müttefiklerine karşı tepkisinin ve Hizbullah ile İsrail arasındaki çatışmanın tırmanmasının ardından bölge hâlâ yoğun bir endişe içinde.
Öte yandan Amerika Birleşik Devletleri'nde ara seçimler yaklaşıyor. Sonucunun bölgedeki çatışmaları da bir şekilde etkilemesi bekleniyor.
Bu arada 2020'de İsrail ile Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Sudan ve Fas arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasını sağlayan İbrahim Anlaşmaları, Arap Barış Girişimi'nin etkisini zayıflattı. Girişim, İsrail ile ilişkilerin normalleşmesini Filistin devletinin kurulması karşılığında öngörüyordu.
Abbas'ın kendisi de yirmi yıldır ulusal seçim yapılmamasından dolayı eleştiriliyor.
Abbas, yaz aylarında bu yılın Kasım ayında seçim yapacağını taahhüt etmişti. Ancak yakın zamanda güvenlik kaygılarını ve “İsrail önlemlerinden kaynaklanan engelleri” gerekçe göstererek seçim tarihini Eylül 2027'ye erteledi.
Buna rağmen, seçim yapılmadıkça liderliğin meşruiyeti sorusu gündemde kalmaya devam edecek.
Kıbrıs–Filistin ilişkileri
Hükümet kaynaklarına göre Abbas ile görüşmeden iki temel sonuç çıkıyor. Birincisi, Filistin Devlet Başkanı Kıbrıs'ın insani çabalara katkısını takdir etti. İkincisi, Kıbrıs'ın İsrail ile üstün ilişkiler sürdürmesinin doğru olduğunu belirtti ve bu ilişkilerin potansiyel faydasını kabul etti.
Kıbrıs'ın İsrail-Filistin çatışmasında oynayabileceği olası role gelince, bir hükümet kaynağı Lefkoşa'nın kendisinden istenmesi halinde sürece dahil olmaya, olanakları araştırmaya ve elinden geleni yapmaya istekli olduğunu söyledi.
Ancak koşullar hiç de olgun değil.
İsrail'de henüz hükümet kurulamadı. Ortaya nasıl bir hükümetin çıkacağı ya da ülkenin yeni bir seçim turuna gidip gitmeyeceği belli değil.
Öte yandan Filistin tarafının aklındaki önerinin ne olduğu ve ara dönemde bölgede hangi başka gelişmelerin yaşanabileceği de açık değil.
