Aşırı sağ lider Marine Le Pen, bu ayın başında Paris'te Fransa'nın en büyük şirketlerinin yaklaşık altı üst düzey yöneticisiyle yemek yedi. Konuklar arasında LVMH CEO'su Bernard Arnault da vardı. Olaya ilişkin bilgi sahibi iki kaynak, Le Pen'in AB karşıtlığı ve tartışmalı emeklilik reformunu geri alma planları nedeniyle masada gerginlik yaşandığını söyledi.
7 Nisan'da Paris'in merkezindeki Drouant restoranında düzenlenen yemek, Le Pen için sembolik bir dönüm noktası oldu. Fransa'nın iş dünyası elitleri onu yıllarca dışlamıştı. Le Pen şimdi, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un yerine geçecek kişiyi belirleyecek önümüzdeki yılki cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde bu çevrelere yakınlaşıyor.
Fransız büyük şirketler yıllarca Le Pen'in Ulusal Birlik (RN) partisiyle temas kurmaktan özenle kaçındı. Ancak anketler partinin seçimi kazanabileceğini gösterince, şirketler artık RN'nin popülist ekonomi gündemini anlamaya ve etkilemeye çalışıyor.
Yemek davetini Le Pen'e, iş dünyası liderlerinin kayıt dışı görüşmeler yaptığı gayri resmi bir platform olan Entreprise et Cité iletti.
RN Genel Başkanı Jordan Bardella, ilk olarak Le Nouvel Obs dergisinin haberleştirdiği bu yemeğe katılmadı. Ancak Bardella'nın önümüzdeki hafta Fransa'nın ana işveren sendikası Medef ile görüşmesi bekleniyor. Le Pen'in seçime girişini yasaklayan mahkeme kararına yaptığı itiraz reddedilirse, 30 yaşındaki Bardella'nın RN'nin cumhurbaşkanı adayı olması bekleniyor.
İş dünyası Le Pen'in partisiyle diyaloğa geçiyor
Medef Başkanı Patrick Martin çarşamba günü gazetecilere, artık RN'yi görmezden gelemeyeceklerini ve partinin ekonomi programını anlamaları gerektiğini söyledi.
Martin, "Ulusal Birlik temsilcileriyle konuşmak zorunda kalacağız. Ama bu kesinlikle bir partiyi diğerine tercih ettiğimiz anlamına gelmiyor" dedi.
RN milletvekili Matthias Renault bu tutumu olumlu karşıladı.
Renault, Reuters'a yaptığı açıklamada "Bu en azından söz konusu şirketlerin geleceği düşündüğünü gösteriyor. Asgari olarak RN'yle nasıl başa çıkacaklarını, bizimle nasıl diyalog kuracaklarını, hatta bizi nasıl etkileyeceklerini değerlendiriyorlar" dedi.
7 Nisan yemeğine katılan iş dünyası liderleri arasında petrol devi TotalEnergies, devlet destekli enerji grubu Engie ve otomobil üreticisi Renault'nun CEO'ları veya başkanları da vardı.
Kimliğini açıklamama şartıyla konuşan iki kaynak, iş dünyası liderlerinin Le Pen'i politika detaylarında zayıf, siyasi ideolojide ise ağır bulduğunu belirtti.
Kaynaklardan ilki, "Görüşme biçim olarak son derece nezaketli geçti, ama bu içerik konusunda anlaştığımız anlamına gelmiyor" dedi.
Le Pen'in AB karşıtı tutumu — ulusal hükümetlere daha fazla yetki ve daha az ulusüstü kural öngören yeniden yapılandırılmış bir AB istemesi — ile Fransa'nın cömert emeklilik sistemine ilişkin zorlu reformu geri alma planları, en sert anlaşmazlık alanları olarak öne çıktı.
Le Pen görüşmede kendisini iş dünyası yanlısı ve rekabet yanlısı olarak konumlandırsa da, uluslararası ticaret ve Çin ile ilişkiler konusundaki önerileri somut detaylardan yoksundu.
Le Pen ve partisi, yemek veya görüşmelerin ayrıntılarına ilişkin yorum talebine yanıt vermedi. LVMH, Renault, TotalEnergies ve Engie de yorum yapmadı.
Kırmızı çizgileri anlamak
Büyük şirketlerin üst düzey yöneticileri Reuters'a, RN'nin kurumlar vergisi ve harcama planlarının finansmanı konusunda netlikten yoksun olduğunu söyledi. Yöneticiler ayrıca parti liderliği içindeki ekonomi politikası farklılıklarına dikkat çekti.
Analistlere göre Le Pen yüksek harcamacı bir popülist olarak görülürken, Bardella ekonomik açıdan daha liberal bir çizgide duruyor.
İş dünyası yanlısı düşünce kuruluşu Rexecode'un araştırma direktörü Olivier Redoules, tutarlı bir ekonomi programının olmamasının RN'nin en büyük zaafı olduğunu söyledi.
Redoules, "RN gibi bir parti için, büyük şirketlerin kırmızı çizgilerini anlamak önemli; böylece işleri ne kadar zorlayabileceklerini bilirler. Şirketler için de partiye büyük kurumların nasıl işlediğini 'öğretmek' önemli" dedi.
Euro bölgesinin ikinci büyük ekonomisi olan Fransa'nın 3,5 trilyon dolarlık ekonomisi zayıf büyüme ve ağır borç yüküyle mücadele ediyor.
RN, ekonomi programının hanehalkının alım gücünü vergi indirimleriyle güçlendirmeyi, AB bütçesine yapılan katkıları azaltmayı ve sosyal yardımları Fransız vatandaşlarına öncelik verecek şekilde yeniden yapılandırmayı kapsadığını belirtiyor.
RN milletvekili Renault, partisinin Fransız tahvil piyasasının kırılgan durumunun farkında olduğunu söyledi.
Finansal piyasalar, 2022'deki son cumhurbaşkanlığı seçimi — Macron'un ikinci ve son dönemini kazanarak Le Pen'i yendiği seçim — ve 2024'teki erken parlamento seçimi öncesinde RN'nin anketlerde güçlü çıkmasıyla sarsılmıştı.
Renault, "Önümüzdeki yıl iktidara gelirsek, asıl endişe finansal piyasaların tepkisi olacak — çok somut olarak ilk bütçemizin ne olacağı ve ne tür sinyaller vereceğimiz. İşler ters giderse çok hızlı sarmal haline gelebilir. Bunu 2022'de İngiltere'de eski Başbakan Liz Truss ile gördük. Bu durum parti içinde iyi anlaşılmış durumda" dedi.
