Kıbrıs'ın gözetleme mevzuatında yapılması planlanan değişiklikler, özellikle önemli bir güvence olan yargı denetiminin kaldırılması girişimi nedeniyle artan endişelere yol açıyor. Avukatlar pazartesi günü bu konudaki kaygılarını dile getirdi.
Değiştirilmiş yasa tasarısının perşembe günü Meclis Genel Kurulu'nda oylamaya sunulması bekleniyor.
AKEL Milletvekili Andreas Pasiourtides'e göre, Meclis Hukuk İşleri Komitesi'nin son kapalı oturumunun ardından, Kıbrıs İstihbarat Servisi (KYP) başkanının bazı durumlarda gözetleme izni için mahkemeleri devre dışı bırakabilmesini destekleyen bir çoğunluk oluşuyor.
Önerilen çerçeveye göre KYP, gözetleme tedbirlerinin devamı için 72 saat içinde üç kişilik bir komiteden onay almak zorunda olacak.
Söz konusu komiteyi bakanlar kurulu atayacak.
Avukat Simos Angelides, bu değişikliğin anayasal güvence altındaki insan hakları açısından ciddi endişeler doğurduğu uyarısında bulundu.
Angelides, "Kesinlikle riskler var. Daha önce mahkemeler tarafından yerine getirilen denetim rolünün açık bir gerekçe olmaksızın kaldırılmaya çalışılması hem dikkat çekici hem de kaygı verici" dedi.
Angelides, ulusal güvenliği ilgilendiren davalarda bile gözetleme kararlarının derhal yargı denetimine tabi olması gerektiğini vurguladı.
"İlk karar alınmış olsa bile, kısa bir süre içinde — belki 48 saat içinde — yürütme tarafından atanan bir komiteye değil, bir mahkemeye onay için sunulmalıdır" diye ekledi.
Angelides, tartışmanın daha önceki aşamalarına atıfta bulunarak, ilk teklifin denetim yetkilerinin başsavcıya devredilmesi olduğunu ancak bu fikrin parti itirazları üzerine reddedildiğini söyledi.
Angelides, mevcut önerinin bir "ara çözüm" olduğunu belirtti.
Böyle bir senaryoda yürütme organının bağımsız denetim olmaksızın tam kontrol sağlayacağını savundu.
"Bu, yürütme organına yönelik bir eleştiri değil, kurumsal güvencelere duyulan ihtiyacın bir tespiti" diyen Angelides, "Bu güvenceler olmadan vatandaşların haklarının usulsüz biçimde etkilenmesi riski gerçek" dedi.
Kıbrıs Barolar Birliği de ayrıca endişelerini dile getirerek her türlü gözetleme tedbirinin yargısal veya bağımsız bir makamın ön onayına tabi olması gerektiğini vurguladı.
Birlik ayrıca hukuki ve gazetecilik ayrıcalığının açıkça korunmasını, gözetleme kararlarına itiraz hakkının güvence altına alınmasını ve bu yetkilerin kullanımına net ve katı sınırlar getirilmesini talep etti.
Gözetleme altındaki kişilerin kararın yasallığına itiraz hakkının kaldırılması konusunda Angelides kesin konuştu: "Hiçbir koşulda bir kişinin bu tür bir tedbirin yasallığına itiraz etme hakkı elinden alınmamalıdır" dedi.
Öte yandan Angelides, gözetleme izni verilebilecek suç kategorilerinin genişletilmesi önerisini "doğru ve tedbirli" olarak nitelendirdi. Önceki sınırlamaların kovuşturmalarda boşluklar yarattığını belirtti.
Tasarının anayasal niteliği nedeniyle geçmesi için en az 38 oya ihtiyaç duyulduğunu hatırlatan Angelides, sorunlu hükümler giderildikten sonra tasarının ilerlemesi gerektiğini söyledi.
"Vatandaşların haklarının korunması ile kolluk kuvvetlerinin görevlerini etkin biçimde yerine getirmesi arasında uygun bir denge kurulmalı" dedi.
"Herkes kötüye kullanımın mağduru olabilir" diyen Angelides, "Bekçileri kim bekleyecek?" sorusunu yöneltti.
