Kavo Greko'da yaşanan ve Dimis Mavropulos'un hayatını kaybettiği ölümlü fırtınanın üzerinden yaklaşık iki ay geçti. Bu olayın ardından Denizcilik Alt Bakanlığı, gemi kalkışlarını olumsuz hava koşullarında yasaklayan düzenlemeleri kamuoyu görüşüne açtı.
Taslağa göre 5 beaufort ve üzeri rüzgârda küçük tekneler denize açılamayacak. Yasağa uymayanlar için iki yıla kadar hapis cezası, 8.500 euroya kadar para cezası ve yakalama emri olmadan tutuklama bile öngörülüyor.
Kavo Greko'daki 29 Ağustos trajedisi, Hükümeti deniz güvenliğine ilişkin ciddi bir yasal boşluğu kapatmak için süreci hızlandırmaya itti. Denizcilik Alt Bakanlığı, «2026 Yılına İlişkin Olumsuz Hava ve Deniz Koşulları Nedeniyle Gemi Kalkış Yasağı Düzenlemeleri» adlı taslağı tamamladı. Taslak 23 Ekim'de açıklandı ve 6 Kasım'a kadar kamuoyu görüşüne açık.
Açıklayıcı raporda şu ifadelere yer veriliyor: «Özel kullanımdaki, toplam kapasitesi 300 birimin altında olan gemilerle ilgili bugün kalkış yasağına dair hiçbir hüküm bulunmuyor. Önerilen Düzenlemeler bu boşluğu dolduruyor.»
300 birim ve üzeri gemiler için ise Ticari Denizcilik (Gemi Trafiğinin İzlenmesi ve Bilgilendirilmesi) Yasası'nın 21. maddesi, Denizcilik Alt Bakanlığı'na olumsuz meteorolojik veya deniz koşullarında kalkış ya da giriş yasağı da dahil olmak üzere uygun önlemleri alma yetkisi veriyor.
Yeni Düzenlemeler, 300 birimin altındaki Kıbrıs ve yabancı gemileri ile kıyı yolcu gemilerini kapsayacak. Yolcu gemileri ise kapasitelerine bakılmaksızın bu kapsamda yer alacak.
5 beaufort'tan itibaren yasak
Taslakta, rüzgâr ve deniz koşulları için tekne uzunluğuna göre belirli sınırlar konuyor. Dokuz metreye kadar olan tekneler için, 5 beaufort ve üzeri rüzgâr öngörüldüğünde ve deniz dalgalı olduğunda kalkış yasaklanacak.
Yasak sınırların ayrıntıları aşağıda:
Taslakta açıkça şöyle deniyor: «Yasak, yürürlükteki resmi meteoroloji bülteni uyarınca her iki parametrenin de karşılandığı durumda geçerlidir.» Yani hem öngörülen rüzgâr şiddeti hem de öngörülen deniz durumu aynı anda bu şartları sağlamalı.
Yasak, bu koşulların öngörüldüğü bölgelerde geçerli olacak. Limanlar ya da liman tesisleri, balıkçı barınakları, marinalar ve eğlence teknelerinin bağlandığı alanlardan yapılan kalkışlar da bu kapsamda.
Tutuklama ve hapis
Yasağı çiğneyenlere yönelik hükümler çok sert. Düzenlemelere göre «Polis üyesi, kalkış yasağının uygulanmasını ihlal eden veya engelleyen herhangi bir kişiyi yakalama emri olmaksızın tutuklayabilir».
Düzenlemenin 8. maddesine göre, kalkış yasağını ihlal eden veya denizde bulunan teknelere ilişkin yükümlülüklere uymayan herkes suç işlemiş olur.
Mahkûm edilmesi halinde, «iki yılı geçmeyen bir hapis cezası ya da 8.500 euroyu geçmeyen bir para cezası veya bu iki cezanın birlikte uygulanması» öngörülüyor.
Düzenlemelerde ayrıca, SOLAS uluslararası sözleşmesinin yaptırım yasalarının 8. ve 8A maddeleri uyarınca idari para cezası uygulanmasına dair bir hüküm de yer alıyor.
Yasakların izlenmesi ve uygulanması Polis tarafından yürütülecek. Bu işte Denizcilik Alt Bakanlığı, Liman Otoritesi, Balıkçılık Dairesi, Arama ve Kurtarma Koordinasyon Merkezi ile liman ve marina işletmecileri de Polisle birlikte çalışacak.
Zorunlu güvenli sığınak arayışı
Taslak, kalkış yasağının yürürlüğe girdiği anda denizde bulunan teknelerin ne yapacağını da düzenliyor.
5 numaralı Düzenlemeye göre, liman ya da bağlama alanı dışında bulunan bir tekne «güvenli bir sığınma yerinde kalmak veya en yakın güvenli liman, liman tesisi, balıkçı barınağı, marina ya da bağlama alanına derhal yönelmek zorunda».
Kaptanların ayrıca Kıbrıs Radyosu'nun duyurularına ve Savunma Bakanlığı'na bağlı Arama ve Kurtarma Koordinasyon Merkezi ile polis üyelerinin bildirimlerine uyması gerekiyor. Bu hüküm, uyulmaması halinde cezai yaptırım öngörülen hükümler arasında yer alıyor.
Yarış yapan yelkenliler muaf
Taslakta ayrıca sportif organizasyonlara katılan yelkenli tekneler için yasaktan istisna tanınıyor.
Düzenlemelerin kapsamı dışında kalan gemiler arasında savaş gemileri, Cumhuriyet'e ait veya onun kullandığı gemiler ile Arama ve Kurtarma Koordinasyon Merkezi'nin talimat veya onayı üzerine arama kurtarma operasyonlarına katılan gemiler de yer alıyor.
Yasak nasıl ilan edilecek
Süreç Meteoroloji Dairesi ile başlayacak. Daire günde dört kez resmi Deniz Bülteni'ni yayımlıyor ve bu bülten Cumhuriyet'in kıyılarından sekiz kilometreye kadar olan alanları kapsıyor.
Yasak kriterlerini karşılayan koşullar öngörüldüğünde, Meteoroloji Dairesi Müdürü, etkilenecek bölgeleri ve bu koşulların beklendiği süreyi belirterek Denizcilik Alt Bakanlığı Genel Müdürü'nü gecikmeksizin bilgilendirecek.
Ardından Denizcilik Alt Bakanlığı bir duyuru yapacak. Duyuruda bölgeler, gemi kategorileri ile yasağın başlangıç ve bitiş saatleri belirtilecek.
Duyuru Kıbrıs Radyosu üzerinden, VHF ve NAVTEX ile yayımlanacak. Liman, marina ve balıkçı barınağı işletmecileri ise sorumluluk alanlarındaki bağlı ve demirli gemileri «gecikmeksizin bilgilendirmekle» yükümlü olacak.
Bunun yanında 6. Kural, her operatör veya kaptanın her kalkıştan önce «yürürlükteki resmi meteoroloji bülteni hakkında bilgi sahibi olması» ve gemi ile içindekilerin güvenliğini tehlikeye atmaması gerektiğini belirtiyor.
Kıyı Güvenliği kurulana kadar geçici önlem
Düzenlemeler, Kıbrıs Kıyı Güvenliği'nin kurulup faaliyete geçmesine kadar mevcut mevzuat üzerinden kalkış yasağı getirilmesinin mümkün olup olmadığının incelenmesi yönünde 4 Eylül tarihli Bakanlar Kurulu kararının ardından hazırlandı.
Açıklayıcı rapora göre düzenlemeler, Cumhuriyet'in Kıyı Güvenliği Hizmeti'nin kurulmasına ilişkin yasal çerçeve yürürlüğe girene kadar «acil geçici düzenleme» olarak ilerletiliyor.
Denizcilik Alt Bakanı Marina Hacımanoli, Bakanlar Kurulu toplantısının ardından mevcut mevzuat üzerinden düzenleme çıkarma sürecinin daha kısa olduğunu belirterek SOLAS sözleşmesinin yaptırım yasalarından yararlanılacağını söylemişti.
Hacımanoli, «Aynı prosedürle, ki bunun daha kısa olduğunu düşünüyoruz, oluşan bu boşluğu doldurabileceğiz» dedi.
Kıbrıs Kıyı Güvenliği'nin kurulması için ise 16 Mart 2026'da Bakanlar Kurulu kararı alınmıştı.
Taslak, Denizcilik Alt Bakanlığı tarafından Liman ve Deniz Polisi, Arama ve Kurtarma Koordinasyon Merkezi, Meteoroloji Dairesi, Balıkçılık Dairesi, Turizm Alt Bakanlığı ve Kıbrıs Liman Otoritesi ile istişare edilerek hazırlandı.