Hindistan, okulların çevresinde yağ ve şeker oranı yüksek gıdaların satışını 50 metre yarıçap içinde kısıtlayan yeni düzenlemeye bir adım daha yaklaşıyor. Ülke genelinde çocuklarda hızla artan obeziteyle mücadele kapsamında hazırlanan öneri, sağlıksız gıda tüketimini azaltmayı hedefliyor.
Kural, Hindistan’daki 1,5 milyon okulun yakınında şekerli gazlı içeceklerden tuzlu cipslere, yağlı samosa ve yağlı pizza ya da hamburger gibi ürünleri satan aile işletmelerini, restoranları ve yiyecek tezgahlarını etkileyecek.
Bu durum, PepsiCo, Coca-Cola, Mondelez ve Nestle gibi çok uluslu şirketler için yeni bir engel oluşturabilir. Söz konusu şirketler zaten yağ, tuz ve şeker oranı yüksek ürünlerde kırmızı uyarı etiketi getirilmesi yönündeki önerilen kurallarla karşı karşıya. Bu adım Hindistan’ı, daha sıkı gıda güvenliği düzenlemelerine sahip Şili ve Meksika gibi pazarlarla aynı çizgiye getirecek.
Hindistan’daki bazı işletmeler ve okulların yakınındaki bakkallar endişeli. Ülkenin doğusundaki Bhubaneswar kentinde bir düzine esnaf, satışların üçte bir ya da daha fazla düşebileceğini söyledi.
Bir dükkânda 15 yaşındaki Priyanshu Palei, PepsiCo’nun popüler ürünü Uncle Chipps’ten iki paket aldı ve çantasına koyarak derse gitti. “Teneffüste bunları yerim” dedi ve annesinin hazırladığı pirinç ve mercimek çorbasından oluşan yemeği tercih etmediğini belirtti.
İşte Hindistan’ın kırmaya çalıştığı alışkanlık bu.
Değişimi yürüten Hindistan Gıda Güvenliği ve Standartları Kurumu’nun genel müdürü Rajit Punhani, “güvenli gıda” okulları planının çocukları erken yaşta sağlıksız alışkanlıklardan uzaklaştırmayı amaçladığını ifade etti.
Punhani Reuters’a yaptığı açıklamada, “Çocukların bunları tüketmesini caydırmamız gerekiyor. Bu alışkanlığı yerleştirmeliyiz” dedi. “İşletmeler üzerinde büyük bir etki yaratmayacak. Esnaf HFSS olmayan gıdaları satabilir” diye ekledi ve düzenlemelerin şirketleri tarifelerini yeniden formüle etmeye yönlendirmeyi amaçladığını kaydetti.
2020’de ilk kez önerilen yasa için sabit bir takvim yok. Ülke çapında yürütülen gıda güvenliği denetimleri kapsamında kurum, ağustos ayında okulların içinde ve yakınında satış kısıtlamasını tetikleyecek yağ, tuz ve şeker içerik eşikleri yayımladı ve 6 Ekim’e kadar kamu görüşüne açtı.
Çocuk obezitesinde artış
Son yıllarda Lay’s cipsinden Cadbury çikolatalarına ve Maggi makarnaya kadar pek çok ürün popülerlik kazandı. Daha düşük gelirli bazı Hindistanlılar için yabancı markaları satın almak iyileşen yaşam tarzının bir göstergesi olarak görülüyor ve aynı zamanda ucuz fiyatlar da cazip geliyor. 2023’te Domino’s, Hindistan’da sadece 49 rupi yani 50 ABD sentine dünyanın en ucuz pizzasını satışa sundu.
Diyetler değişirken, 5-19 yaş arası fazla kilolu ya da obez kabul edilen Hintli çocuk sayısı da yükseldi. 2015’te 28 milyon olan sayı, 2025’e kadar neredeyse yüzde 50 artarak 41 milyona çıktı ve Dünya Obezite Federasyonu verilerine göre 2040’ta 56 milyona ulaşacak.
Hindistan’ın federal yasası, okulların yakınındaki dükkanların HFSS ürünlerini sadece okul çocuklarına satmasını ve reklamını engellemeyi hedefliyor. Ancak Mumbai’ye ev sahipliği yapan Maharashtra eyaleti daha sıkı bir yaklaşım benimsedi. Eyalet gıda güvenliği komiseri Tukaram Mundhe Reuters’a verdiği bilgiye göre, okulların 50 metre yakınındaki hiçbir dükkan bu tür ürünleri bulunduramayacak.
Mundhe, “Okulların yakınında yüzlerce böyle dükkan var. Satışın okul çocuklarına mı yoksa başkasına mı yapıldığını nasıl denetleyeceksiniz? Dükkanlar bu ürünleri stoklayamaz” diye konuştu.
Reuters’ın ulaştığı eyalet verilerine göre denetçiler şimdiye kadar okulların 50 metre yakınındaki 133 dükkânda ihlal tespit etti ve 51’inin faaliyetini durdurmasını istedi.
Gıda sektörü iş üzerindeki etkiyi uyarıyor
Hindistan Gıda Ticaret ve Sanayi Konfederasyonu, uyumun zor olacağı konusunda endişeli. Birçok okulun genel halkın hizmet ettiği kalabalık pazarlara yakın olduğu gerekçesiyle konfederasyonun öneriye yanıt olarak hazırladığı gizli taslak görüşünde bu durum dile getirildi ve belge Reuters tarafından incelendi. Ticaret grubu sorulara yanıt vermedi.
Belgede yasa, “iş kaybı ve geçim kaynağı kaybına” yol açabilir denildi ve kısıtlamaların sadece okulların içinde uygulanması gerektiği savunuldu.
Okul önerisi sorulduğunda Lay’s’in sahibi PepsiCo, Reuters’a okullarda hangi ürünlerin satılabileceğine dair küresel politikasına atıfta bulundu. Maggi makarnasının üreticisi Nestle, sadece belirli beslenme kriterlerini karşılayan ürünlerin ilk ve orta dereceli okullarda satışına izin veren küresel politikasını izlediğini söyledi.
Coca-Cola ve Cadbury’nin sahibi Mondelez, Reuters’ın sorularına yanıt vermedi.
Hindistan merkezli hukuk firması RAKLaw’da gıda düzenlemeleri uzmanı Rahul Khanna, firmalarının müşterileri arasında özellikle çocukların “önemli bir tüketici segmenti” olduğu konfeksiyon üreticileri için “endişe dalgası” olduğunu söyledi. İsim vermedi.
Dünya genelinde araştırmacılara göre okulların çevresinde satış kısıtlaması öneren ya da uygulayan beş ülke bulunurken, 48 ülke sağlıksız gıda satışını okulların içinde kısıtladı. Araştırma Kuzey Karolina Üniversitesi’nden.
Şili daha sıkı kurallar için test örneği sunuyor
Şili 2016’da uyarı etiketleri getiren yeni kurallar koydu ve okullarda sağlıksız gıdanın satışını ve tanıtımını yasakladı. Bu yıl yayımlanan bir Lancet çalışması, yasanın 18 aylık etkisinin kızlarda fazla kilonun olasılığını yüzde 2,85, erkeklerde yüzde 2,4 azalttığını ortaya koydu.
Yasa aynı zamanda üreticilerin Şili’deki pek çok ürünün tarifesini yeniden formüle etmesini sağladı.
Şili’deki Adolfo Ibáñez İşletme Okulu’ndan profesör Guillermo Paraje, “Yasa etkisiz olsaydı ve tüketiciler davranışlarını değiştirmeseydi, üreticiler karşı çıkmazdı” dedi.
“Yasanın kendilerini mümkün olduğunca yeniden formüle etmeye zorlayacağını biliyorlar” diye vurguladı.