Kyriacos Jacovides*
Cumhurbaşkanı Hristodulidis: Kıbrıs'ın Çekoslovakya, Yugoslavya, Sovyetler Birliği ve Lübnan'dan beter durumlara sürüklenmesine izin vermeyin.
Medyada çıkan haberlere göre BM Genel Sekreteri'nin elçisi María Angela Holguín, 'Kıbrıslı Rumların federasyon, Kıbrıslı Türklerin ise konfederasyon olarak yorumlayacağı' bir gevşek federasyon fikrini destekliyorsa, Cumhurbaşkanı Hristodulidis'in buna hemen dur demesi gerekir. Ancak eski AB Komisyon üyesi Androulla Vassiliou, bu tür spekülasyonların yayımlanmasının büyük bir hata olduğunu belirterek, sürecin tamamını olumsuz etkileyeceği uyarısında bulundu. Vassiliou, "Çözüm planına ilişkin olası maddelerle ilgili spekülasyonlar yayımlamaya başlamanın büyük bir hata olduğunu düşünüyorum. Bunun tüm süreci olumsuz etkileyeceğine inanıyorum" dedi.
Özünde gerçeği gizlemekten ibaret olan 'yapıcı muğlaklık' uygulaması, her iki tarafın kendi çıkarlarına uygun olanı söyleyip savunmasıyla, matematiksel bir kesinlikle çatışmaya yol açar. Bu da ülkeyi daha da büyük bir trajediye ve kalıcı bölünmeye sürükler. Çünkü Kıbrıslı Rum tarafı, 'federasyon' çerçevesinde bir konuda bir şey iddia ederken, Kıbrıslı Türk tarafı aynı konuda 'konfederasyon' çerçevesinde başka bir şey iddia edecektir. Bayan Holguín, Kıbrıs sorununun çözümü için en iyi seçeneğin konfederasyon olduğuna inanıyorsa, yanıltıcı ifadelere ve dezenformasyona başvurmak yerine bunu doğrudan ve açıkça söylemelidir.
Bayan Holguín'in savunduğu şey, medya haberlerine göre, aslında tek bir devlet görüntüsü altında, iki kurucu devlet arasında gevşek bir ilişkiyle, iki bağımsız devlet yaratmaktır. Bu iki 'kurucu devlet', esas olarak dış ilişkilerle ilgili olanlar dışında, normal bir devletin tüm siyasi yetkilerine fiilen sahip olacaktır. Söz konusu çözüm paketine göre, merkezi hükümet yalnızca "yeni devletin uluslararası alanda, AB içinde ve kurumsal olarak işlev görebilmesi için zorunlu olan" yetkileri elinde tutacak. Ayrıca çözümün iki veya üç yıllık bir "geçiş aşaması" ile uygulanması öngörülürken, bu dönemde Kıbrıslı Türkler toprak tavizleri verecek, karşılığında ise doğrudan ticaret, temas ve Ercan Havaalanı'na uçuş hakkı elde edecek.
Bayan Holguín'in önerisinin iki devletli bir çözüm olduğunun bir başka kanıtı da, fikirlerinin iki 'kurucu devlet' için iki yasama organı öngörmesi, ancak seçilmiş bir federal yasama organı öngörmemesidir. Federal parlamento yerine, devlet temsilcilerinin katıldığı Avrupa Konseyi model alınarak, iki 'kurucu devlet'ten milletvekillerinden oluşan bir organ öneriyor. Burada da, 'federal parlamento' üyeleri vatandaşları değil, 'kurucu devletleri' temsil edeceği için dolaylı ama açık bir şekilde iki devletli çözümü teşvik ediyor.
Ancak bu iddiaların hepsi, ilk olarak Kıbrıslı Rum bir gazetecinin yazdığı bir makaleye dayanıyor. Kıbrıslı Türk lider Tufan Erhurman, günlerdir süren bu tartışmaların gerçek kabul edilmesine tepki gösterdi. Erhurman, "Amaç asılsız iddialarla Kıbrıslı Türk tarafını kışkırtmak ve süreci rayından çıkarmaksa, bu oyunlara gelmeyeceğiz" dedi. Erhurman ayrıca tartışmalardan "hiç rahatsız olmadığını" ancak dikkatle takip ettiğini, ofisinin kimin neyi yapmaya çalıştığını anlayacak kadar zekaya ve deneyime sahip olduğunu söyledi.
Bayan Holguín ve ekibi, farklı ve taban tabana zıt yorumlara açık öneri ve fikirlerin çözüme götürmediğini anlamalıdır. Aksine, bunlar devletin temellerine yerleştirilmiş çok megatonluk birer saatli bombadır ve geri sayım çoktan başlamıştır. Hükümet Sözcü Yardımcısı Yiannis Antoniou konuyla ilgili soruları yanıtsız bırakırken, Dışişleri Bakanı Constantinos Kombos ise söz konusu haberlerin "özel bir yorumu hak etmediğini" ve "özellikle önemli olmadığını" belirtti. Kombos, "Önemli olan Holguín ve Guterres'in nasıl ilerlemeleri gerektiği konusunda ne sonuca varacaklarıdır. Herkesin kafasında fikirler, görüşler ve çeşitli formüller olabilir. Bu, bir mutabakat zemininin veya tüm tarafları kapsayan bir anlaşmanın varlığı anlamına gelmez" ifadelerini kullandı.
Her zaman söylediğim bir şeyi tekrarlayacağım, belki ülkenin siyasi liderliği sonunda anlar: Siyasi yetkinin din veya etnik kökene göre dağıtılması IRKÇILIKTIR. Bunu aklınızdan çıkarmayın ve kafanızı kuma gömmeyi bırakın. Tabii 'iyi' ve 'kötü' ırkçılık diye bir şey olduğuna inanmıyorsanız.
Tekrar tekrar vurgulayacağım: Etnik veya dini toplulukların ayrı yaşadığı bir iki bölgeli, iki toplumlu federasyon -hatta konfederasyon- matematiksel bir kesinlikle devletin dağılmasına yol açar. Çekoslovakya nerede şimdi? Yugoslavya nerede? Sovyetler Birliği nerede? İktidarın dini esaslara göre paylaştırıldığı Lübnan'da durum nedir? Tarihten ders almıyor muyuz? Ülkenin liderliği, bu tür muğlak fikirlerin Kıbrıs sorununu çözeceğine inanacak kadar siyasi açıdan saf mı? Muğlak öneri ve fikirleri benimsemenin ve uygulamanın felakete yol açtığını görmüyor mu?
ABD'li senatörler arasında, Kıbrıslı Rumların neden iki bölgeli, iki toplumlu bir federasyon hakkında tartışmalara girdiklerini sorgulayan konuşmalara bizzat tanık oldum. Bu senatörlere göre böyle bir çözüm Kıbrıs için felaket olur ve acı sonuçlar doğurur.
Cumhurbaşkanı Hristodulidis: Siz Amerika Birleşik Devletleri'nde siyaset bilimi okudunuz ve federal sistemi ve sorunlarını ilk elden deneyimlediniz. Çekoslovakya, Yugoslavya ve Sovyetler Birliği'nin kaderini; Lübnan'daki durumu; Belçika'daki sorunları; Quebec ve İskoçya'daki ısrarlı bağımsızlık çağrılarını biliyorsunuz. Kıbrıs'ın benzer -hatta daha kötü- durumlara sürüklenmesine izin verir misiniz?
*Kyriacos Jacovides, siyaset bilimci ve gazetecidir
