Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis, Kıbrıs sorununun yeniden başlatılmasına yönelik yeni önerilerini önümüzdeki perşembe günü New York'ta BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'e sunacak. Öneriler üzerine ilk tur görüşme çarşamba günü yapıldı; Hristodulidis, Kıbrıs Türk lideri Tufan Erhurman ile Kıbrıs topraklarında bir araya geldi.
Lefkoşa, Erhurman'ın cumhurbaşkanının önerilerini kabul etmesi halinde sürecin ivme kazanacağına inanıyor. Hristodulidis'i endişelendiren nokta ise, şu ana kadar Lefkoşa'nın hiç de olumlu bulmadığı bir tutum sergileyen Kıbrıs Türk liderinin nasıl yanıt vereceği. Guterres'in Erhurman'la ayrıca görüşecek olması nedeniyle, Genel Sekreter ile doğrudan temas da süreci ilerletebilir. Hem Lefkoşa hem de Birleşmiş Milletler, Erhurman'dan gelecek olumlu yanıtın tek başına yeterli olmayacağını kabul ediyor; Ankara'nın da üzerine düşeni yapması gerekecek.
Hristodulidis ve Erhurman Kıbrıs topraklarında buluştu
Çarşamba günkü görüşme, iki liderin gelecek hafta New York'ta Guterres ve kişisel temsilcisi Maria Angela Holguin ile ayrı ayrı yapacağı görüşmelerin öncesinde gerçekleşti.
Görüşmenin ardından konuşan Hristodulidis, buluşmayı şöyle değerlendirdi: "Birleşmiş Milletler'in kendi açıklamasında da yer aldığı gibi iyi bir görüşmeydi. Üç başlığın tümünde — güven artırıcı önlemler, öz ve yöntem — yeni fikirler ortaya koydum. Kıbrıs Türk lideri bunları incelemek için tutumunu saklı tuttu; olumsuz bir tavır yoktu." Bazı noktalarda "ek açıklamalar istendiğini, bunları kendisinin açıkladığını" da sözlerine ekledi.
Hristodulidis, bu fikirleri kendi tarafının hazırladığı ek malzemeyle birlikte hem Genel Sekreter'e hem de Guterres'ten önce görüşeceği Holguin'e aktaracağını belirtti. Önerileri, "mümkün olan en kısa sürede" olumlu gelişmelere yol açabilecek nitelikte gördüğünü ifade etti.
Önerilerin ayrıntıları sorulduğunda Hristodulidis, önce Genel Sekreter'i bilgilendirmek istediğini, ayrıca Erhurman'ın nihai yanıtını beklediğini söyledi. Fikirleri Kıbrıs kamuoyuna açıklamadan önce Holguin ve Guterres ile görüşeceğini kaydetti. "Üç alandaki bu yeni fikirlerin, inanıyorum ki, gerçekten olumlu gelişmelere yol açabileceğini" dile getirdi.
Gelecek hafta ilerleme sağlanıp sağlanamayacağı sorulduğunda Hristodulidis, bunun önerilere verilecek nihai yanıtlara bağlı olduğunu söyledi. "Gerekli siyasi irade varsa, bunlar önümüzdeki hafta bile gelişmelere yol açabilecek fikirler" dedi ve ekledi: "Kendi tarafımız adına konuşabilirim — biz tamamen hazırız." Önerilerin bir kısmının Avrupa Birliği boyutuna değindiğini, Rum tarafının bu alanda da olumlu gelişmeler için çalıştığını belirtti.
Erhurman: "Gündemde üçlü ya da 5+1 toplantı yok"
Erhurman, Guterres ve Holguin ile ayrı ayrı görüşmek üzere 23 Eylül'de New York'a gidiyor. Sürecin devamına dair bir yol haritası üzerinde esaslı bir görüşme beklediğini söyledi.
Hristodulidis ile yaptığı ve "bir öncekinden daha iyi" diye nitelendirdiği görüşmenin ardından konuşan Erhurman, iki lider ile Genel Sekreter arasında üçlü bir toplantı ya da 5+1 formatında bir buluşma planlanmadığını doğruladı. "Zaten gündemde öyle bir şey yoktu" diye ekledi.
Hristodulidis'in New York programı
Cumhurbaşkanlığı'nın açıklamasına göre Hristodulidis, temaslarına 20 Eylül Pazar akşamı Kıbrıslı diaspora örgütlerinin başkanlarıyla yapacağı toplantıyla başlayacak ve onları Kıbrıs sorunundaki gelişmeler hakkında bilgilendirecek.
21 Eylül'de New York saatiyle 13.15'te Ürdün Kralı II. Abdullah ile görüşecek. Aynı gün öğleden sonra, Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ile Kanada Başbakanı Mark Carney'nin birlikte düzenlediği, çok taraflılık, uluslararası hukuk, barış ve refah konulu zirveye katılacak.
22 Eylül Salı günü, Genel Sekreter'in yıllık raporunu sunacağı Genel Kurul'un açılış oturumuna katılacak. Öğleden sonra Chevron'un temel varlıklar ve gelişmekte olan ülkelerden sorumlu yöneticisi Javier la Rosa ile, New York saatiyle 18.00'de ise Holguin ile görüşecek.
23 Eylül Çarşamba günü New York saatiyle yaklaşık 12.30'da BM Genel Kurulu'na hitap edecek. Ardından Genel Sekreter'in düzenlediği iklim değişikliği konulu Üst Düzey Zirve'ye katılarak bir konuşma yapacak, öğleden sonra da ExxonMobil Başkan Yardımcısı John Ardill ile bir araya gelecek.
24 Eylül Perşembe sabahı, Antenna Group ve Atlantic Council tarafından düzenlenen "Bölgesel güvenlik ve refah için AB-Körfez iş birliğinin güçlendirilmesi" konulu çalışma kahvaltısına katılacak.
25 Eylül sabahı Hristodulidis, Çin Devlet Başkan Yardımcısı Han Zheng ile, ardından AJC temsilcileriyle görüşecek. New York'tan ayrılmadan önce Kıbrıslı diaspora örgütlerinin onuruna verdiği akşam yemeğine katılacak. Kendisine Dışişleri Bakanı Konstantinos Kombos, Hükümet Sözcüsü Konstantinos Letimbiotis ve müzakereci Menelaos Menelaou eşlik edecek; 26 Eylül akşamı Kıbrıs'a dönecek.
Kombos onlarca görüşme yapacak
Dışişleri Bakanı Kombos, önümüzdeki hafta boyunca onlarca görüşme gerçekleştirecek. Diplomatik kaynaklar Phileleftheros'a, çarşamba öğleden sonra itibarıyla BM üyesi ülkelerden mevkidaşlarla 35 ikili görüşmenin şimdiden kesinleştiğini aktardı.
Kaynaklara göre görüşmeler; Cezayir, Fas, Kenya, Botsvana, Senegal, Ruanda, Moritanya ve Tanzanya gibi Afrika ülkeleriyle, Mısır, İran, Ürdün, Katar, Suudi Arabistan, Bahreyn ve Lübnan gibi Orta Doğu ülkeleriyle, Kazakistan, Tacikistan ve Kırgızistan gibi Orta Asya ülkeleriyle, ayrıca Hindistan, Filipinler ve Maldivler gibi diğer Asya ülkeleriyle planlanıyor.
Kaynaklar, görüşmelerin coğrafi planlamayı yansıttığını; bu ülkelerden hangilerinin İslam İşbirliği Teşkilatı'na üye olduğunun ve Orta Asya'nın Türk devletlerinin de dikkate alındığını belirtti.
Kaynaklar ayrıca, Kıbrıs'ın girişimiyle Avrupa'nın küçük devletleri — Kıbrıs, Andorra, İzlanda, Lihtenştayn, Lüksemburg, Malta, Karadağ, Monako ve San Marino — arasında üst düzey bir toplantının Andorra ile birlikte Kıbrıs'ın BM daimi temsilciliğinde düzenleneceğini bildirdi. Küçük devletler arasındaki iş birliği, Avrupa Konseyi konularının yanı sıra mülkiyet ve kayıp kişiler meselelerini de kapsayacak.
Mısır ve Ürdün ile iki üçlü görüşme yapılacağını belirten kaynaklar, Kombos'un ayrıca bir dizi çok taraflı toplantıya katılacağını kaydetti. Bunlar arasında Asya ülkelerinden konukların da yer aldığı AB gayriresmi Dışişleri Konseyi, Katar Dışişleri Bakanı ile AB Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas'ın başkanlık edeceği Orta Doğu konulu bakanlar düzeyindeki oturum, Orta Doğu ve iki devletli çözüm ile yükselen deniz seviyeleri konulu bakanlar toplantıları ve AB dışişleri bakanları ile CELAC mevkidaşları arasındaki gayriresmi görüşme bulunuyor.
BM genel sekreter adaylarıyla temaslar
New York ziyaretinin yanı sıra Lefkoşa, bir süredir Guterres'in olası halefleriyle bir dizi temas yürütüyor; zira yeni BM Genel Sekreteri'nin seçim süreci kritik bir aşamaya yaklaşıyor. New York'ta düzenlenecek bir sosyal etkinlik çerçevesinde, halihazırda görüşülen iki adayla ya da başkalarıyla yeni temaslar da gerçekleşebilir.
