Lüksemburg, İsrail Tahvilleri için verdiği yetkiyi yenilemedi ve süresinin dolmasına izin verdi. Bu durum İsrail'in Avrupa Birliği piyasalarında tahvil satışıyla para toplama kabiliyetinin belirsizliğe girmesine yol açtı.
Ülkenin finansal düzenleyicisi Commission de Surveillance du Secteur Financier (CSSF), tahvil prospektüsünün 31 Ağustos'ta sona erecek onayını Mayıs ayında yenilememeye karar verdi. Tahvil prospektüsü, ihraççı ve menkul kıymetleri hakkında bilgi içeren yasal bir açıklama belgesidir. Ulusal bir finansal düzenleyicinin onayı, tahvillerin o piyasadaki yatırımcılara sunulmasına olanak tanır.
Lüksemburg neden tahvilleri onaylıyor?
İsrail AB üyesi bir devlet olmadığı için, tahvillerinin AB onaylı bir prospektüs kapsamında ihraç edilebilmesi için bir AB üyesi ülkeden düzenleyici onay alması gerekiyor.
Lüksemburg, geçen yıl İrlanda onayını yenilemeyi reddettikten sonra İsrail Tahvilleri için düzenleyici merkez haline geldi. İrlanda'dan önce ise Birleşik Krallık, Avrupa Birliği'nden ayrılana kadar İsrail tahvillerinin sorumluluğunu üstleniyordu.
İrlanda Merkez Bankası Başkanı Gabriel Makhlouf, geçen eylülde Gazze'deki yıkıcı savaş nedeniyle parlamento ve sivil toplum gruplarının baskısı üzerine ülkenin onayını yenilemeyeceğini söyledi. Lüksemburg daha sonra prospektüsü onayladı.
Luxembourg Times'a göre CSSF Genel Müdürü Claude Marx, başka bir devrin onaylanmasının "Avrupa kurallarını atlatmak" anlamına geleceğini belirtti ve prospektüs onayının devirlerinin istisnai olması gerektiğini savundu.
Bu yorum Avrupa Menkul Kıymetler ve Piyasalar Otoritesi (ESMA) tarafından tartışmaya açıldı. AB düzenleyicisinin bir sözcüsü Luxembourg Times'a, ulusal yetkili bir otoritenin onay devrini iki üst üste yılda kabul edebileceğini söyledi ve bu açıklamanın ilgili kuralların genel uygulanmasıyla ilgili olduğunu vurguladı.
Ayrıca Lüksemburg'un kararı, ülkenin Filistin devletini resmen tanıdığı ayın aynı ayında geldi.
İsrail Tahvilleri nedir?
İsrail Tahvilleri, Development Corporation for Israel (DCI) aracılığıyla ihraç edilen borçlanma menkul kıymetleridir ve yatırımcıların faiz karşılığında İsrail hükümetine para ödünç vermesine olanak tanır. Gelirler belirli hükümet programlarına ayrılmamıştır ve İsrail'in genel finansmanının bir parçasıdır. Bu da tahvillerle toplanan fonların savunma da dahil olmak üzere hükümet harcamalarını desteklemek için kullanılabileceği anlamına geliyor; bu konu, İsrail'in Gazze'deki soykırımı ve Batı Şeria'daki şiddet ortamında Avrupa'nın incelemesiyle karşı karşıya.
Amnesty International'a göre İsrail Tahvilleri 2023'ten itibaren uluslararası alanda "Savaşta İsrail'e destek" fırsatı olarak pazarlandı. Bu kapsamda İsrail, ekim 2023 ile ocak 2025 arasında uluslararası tahvil satışlarıyla 4,5 milyar dolar topladı; bunun 2,5 milyar doları AB'de sağlandı.
İsrail'in Gazze, Lübnan ve işgal altındaki Batı Şeria'daki askeri operasyonları yıkıma devam ederken tahviller Avrupa devletleri, aktivistler ve insan hakları gruplarının artan incelemesiyle karşı karşıya kaldı.
İsrail Tahvilleri üzerinde ne tür baskılar oluştu?
İnsan hakları örgütleri giderek Avrupa hükümetlerine İsrail tahvillerinin satışını kolaylaştırmayı durdurma çağrısı yapıyor. Temmuz ayında Amnesty International, Lüksemburg, İrlanda ve diğer AB üyesi devletlere İsrail Tahvilleri satışını durdurma çağrısında bulundu ve süregelen ihracın devletleri Gazze'deki İsrail'in tutumu nedeniyle hukuki ve etik endişelere maruz bırakabileceğini savundu.
Amnesty International Avrupa Bölge Direktörü Steve Cockburn, sonraki bir basın toplantısında İsrail'in hükümet ve askeri operasyonlarını finanse etmek için yabancı yatırıma giderek daha fazla bağımlı hale geldiğini söyledi. Ayrıca İsrail Tahvilleri'nin AB piyasalarında satılmasına izin vermenin İsrail'in Gazze'deki eylemlerinin finansmanına katkıda bulunabileceğini savundu ve Avrupa hükümetlerini uluslararası hukuktaki yükümlülüklerini göz önünde bulundurmaya çağırdı.
İsrail, Gazze'deki askeri kampanyasının soykırım oluşturduğu iddialarını reddetti. Buna rağmen BM soruşturma komisyonu, birkaç insan hakları grubu ve soykırım araştırmacılarının dünyanın önde gelen derneği, İsrail'in Gazze'de soykırım işlediğine hükmetti. Gazze Sağlık Bakanlığı'nın son verilerine göre Filistinli ölü sayısı 74 bin'i aştı ve bunların 1 bin 100'den fazlası geçen yılki ateşkes anlaşmasından bu yana öldü.
İsrail Tahvilleri tartışması, Avrupa hükümetlerinin İsrail ile ekonomik ve mali bağları ve mevcut düzenlemelerin uluslararası hukuktaki yükümlülükleriyle tutarlı olup olmadığı konusunda artan baskıyla karşı karşıya olduğu bir dönemde gündeme geldi.
İsrail tahvillerinde sırada ne var?
İsrail şimdi tahvilleri için düzenleyici onayı devralacak başka bir AB ülkesi arayacak. İsrail ile yakın bağlarını sürdüren Kıbrıs, teorik olarak yeni bir ev sahibi üye devlet olarak görev yapabilecek AB ülkeleri arasında yer alıyor; ancak Lefkoşa'nın bu konuda yaklaşıldığına ya da rolü üstlenmeyi değerlendirdiğine dair şu ana kadar kamuya açık bir işaret yok.
(Kaynaklar: The Associated Press, Amnesty International, The Luxembourg Times)
