İsrail, Çarşamba günü Lübnan'a şimdiye kadarki en ağır hava saldırılarını düzenledi ve yüzlerce kişiyi öldürdü. İran ise ABD ile kalıcı barış anlaşması müzakerelerini yürütmenin "makul olmayacağını" belirterek misilleme tehdidinde bulundu.
İran'ın baş müzakerecisi ve meclis başkanı Mohammed Bager Qalibaf'ın bu uyarısı, Başkan Donald Trump'ın Salı günkü ateşkes açıklamasının ardından bölgedeki kırılganlığı gözler önüne serdi. İki taraf, Cumartesi günü başlayacak barış görüşmeleri için birbirinden keskin biçimde farklı gündemler ortaya koydu. Ancak iki haftalık ateşkesin bu tarihe kadar ayakta kalıp kalmayacağı belirsizdi.
Qalibaf, İsrail'in İran destekli Hizbullah'a yönelik paralel savaşını tırmandırarak ateşkesin birçok şartını çoktan ihlal ettiğini söyledi. ABD'nin ise İran'ın nükleer programından vazgeçmesini dayatarak anlaşmayı ihlal ettiğini belirtti.
Qalibaf açıklamasında, "Böyle bir durumda ikili ateşkes veya müzakereler makul değildi" dedi.
İsrail ve ABD, iki haftalık ateşkesin Lübnan'ı kapsamadığını açıkladı. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ise saldırıların süreceğini bildirdi.
ABD heyetine başkanlık edecek olan Başkan Yardımcısı JD Vance, Budapeşte'de gazetecilere şunları söyledi: "Sanırım İranlılar ateşkesin Lübnan'ı da kapsadığını düşündü ama öyle değildi."
İki taraf, İran'ın nükleer programı konusunda da birbirinden çok uzaktı. Trump bu konuyu savaşın gerekçelerinden biri olarak göstermişti.
Trump, İran'ın nükleer silah yapımında kullanılabilecek uranyum zenginleştirmeyi durdurmayı kabul ettiğini söyledi. Beyaz Saray ise İran'ın mevcut stoklarını teslim edeceğini belirttiğini açıkladı.
Trump sosyal medyada şunları yazdı: "ABD, İran ile birlikte çalışarak derinde gömülü tüm nükleer 'tozu' kazıp çıkaracak."
Ancak Qalibaf, ateşkes koşulları kapsamında uranyum zenginleştirmeye devam etme hakkının bulunduğunu savundu.
Hem ABD hem İran, binlerce kişinin hayatını kaybettiği beş haftalık savaşta zafer ilan etti. Ancak temel anlaşmazlıklar çözümsüz kaldı. Her iki taraf da Orta Doğu'yu nesiller boyunca şekillendirebilecek bir anlaşma için birbirleriyle çelişen taleplerinde ısrar etti.
Belirsizliğe rağmen küresel borsa endeksleri yükseldi. Petrol fiyatları ise yüzde 14 düşerek varil başına yaklaşık 95 dolara geriledi ve gün içinde 90,40 dolara kadar indi.
Referans Brent ham petrol fiyatı, ABD-İsrail ortak saldırılarının başlamasından önceki seviyeye göre hâlâ yaklaşık 25 dolar daha yüksek seyrediyor. İran'ın onlarca yıllık devasa ABD askeri yatırımına rağmen Körfez enerji arzını Boğaz üzerinden kesme kapasitesini göstermesi, çatışmanın Körfez'deki güç dengelerini çoktan değiştirdiğini ortaya koyuyor.
Netanyahu, İsrail'in "parmağını tetikte" tuttuğunu ve "her an" savaşa geri dönmeye hazır olduğunu söyledi.
Lübnan sivil savunma birimi, İsrail'in Çarşamba günkü saldırılarında ülke genelinde 254 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. En yüksek kayıp başkent Beyrut'ta yaşandı ve İsrail saldırılarında 91 kişi öldü. Sakinler, bazı İsrail saldırılarının sivillere yönelik olağan tahliye uyarıları yapılmadan gerçekleştirildiğini bildirdi.
İran destekli Lübnan'daki militan örgüt Hizbullah, Perşembe günü erken saatlerde "ateşkes ihlallerine" karşılık olarak Kuzey İsrail'e roket attığını duyurdu.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını "ayrım gözetmeyen" saldırılar olarak nitelendirerek "mümkün olan en güçlü ifadelerle" kınadı. X platformundaki açıklamasında Lübnan'ın ateşkes kapsamına "tamamen dahil edilmesi gerektiğini" belirtti.
13 Avrupa ülkesinin liderleri ile Japonya ve Kanada, ateşkesi memnuniyetle karşılayan ve "ciddi bir küresel enerji krizini önlemek" için düşmanlıkların hızla sona erdirilmesi çağrısında bulunan ortak bir bildiri yayımladı.
İran ayrıca komşu Körfez ülkelerindeki petrol tesislerine de saldırdı. Bir petrol sektörü kaynağına göre, Suudi Arabistan'da abluka altındaki Hürmüz Boğazı'nı devre dışı bırakmak için kullanılan bir boru hattını vurdu. Kuveyt, Bahreyn ve BAE de füze ve insansız hava aracı saldırıları bildirdi.
Hürmüz Boğazı, izinsiz seyreden gemilere kapalı olmaya devam ediyor ve nakliyeciler geçişi yeniden başlatmadan önce daha fazla netliğe ihtiyaç duyduklarını belirtti.
İran Devrim Muhafızları donanması, yarı resmi İran haber ajansı ISNA'nın haberine göre gemilerin deniz mayınlarından kaçınmasına yardımcı olmak amacıyla Hürmüz Boğazı'ndaki alternatif deniz yollarını gösteren bir harita yayımladı.
Trump, art arda sosyal medya paylaşımlarında İran'a silah tedarik eden tüm ülkelerin mallarına yüzde 50 gümrük vergisi uygulayacağını duyurdu. Ancak böyle bir yetkisi bulunmuyor.
İran halkı gece boyunca sokaklara dökülerek İran bayrakları salladı, ABD ve İsrail bayraklarını yaktı. Ancak anlaşmanın kalıcı olup olmayacağı konusunda temkinli yaklaşanlar da vardı.
Tahran'da bir devlet çalışanı olan 29 yaşındaki Alireza, Reuters'a telefonla şunları söyledi: "İsrail diplomasinin işlemesine izin vermeyecek ve Trump yarın fikrini değiştirebilir. Ama en azından bu gece saldırılar olmadan uyuyabiliriz."
Savaş, 28 Şubat'ta Trump ve Netanyahu tarafından başlatılmıştı. İkili, İran'ın sınırları ötesinde güç yansıtmasını engellemeyi, nükleer programını sona erdirmeyi ve İranlıların yöneticilerini devirmesi için zemin oluşturmayı hedeflediklerini açıklamıştı. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Çarşamba günü Washington'un kesin bir askeri zafer kazandığını söyledi.
Ancak İran, silah düzeyine yakın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarını ve komşularını füze ile insansız hava araçlarıyla vurma kapasitesini hâlâ elinde tutuyor. Aylar önce kitlesel protestolarla karşı karşıya kalan dini liderlik, süper güç saldırısına herhangi bir iç çöküş belirtisi olmaksızın direndi.
