Kıbrıs, Mazotos'ta kurulacak 85 milyon Euro'luk mobil tuzdan arındırma tesisine yeşil ışık yaktı. Çevre Otoritesi Çarşamba günü onayını vererek inşaatın Haziran ayı gibi erken bir tarihte başlamasının önünü açtı.
Acil ulusal öncelik olarak belirlenen tesisin Aralık 2026'da faaliyete geçmesi planlanıyor. Tesis başlangıçta günlük 20.000 metreküp içme suyu üretecek ve bu kapasite 40.000 metreküpe kadar artırılabilecek.
Mazotos Neden Seçildi?
Çevre Otoritesi, Softades, Maroni ve Psematismenos olmak üzere üç alternatif konumu değerlendirip reddettikten sonra Mazotos'taki "Makaronia" bölgesini seçti.
Softades ve Maroni, Ulusal Muhafız askeri yasak bölgesinde yer aldığı için ulusal güvenlik gerekçesiyle elendi. Askeri tatbikatlardan kaynaklanan titreşimlerin tuzdan arındırma altyapısıyla uyumsuz olduğu değerlendirildi. Softades'te ayrıca koruma altındaki arkeolojik eserler bulunuyor. Maroni'nin deniz tabanında ise koruma altındaki Posidonia çayırları ve resifler yer alıyor ve bu durum lisanslama sürecini neredeyse imkânsız kılıyor.
Zygi yakınlarındaki Psematismenos ise çevresel ve sosyal gerekçelerle reddedildi. Bölge turistik geliştirme alanları içinde kalıyor, mevcut liman yapıları nedeniyle tuzlu su dağılım kapasitesi sınırlı ve arazinin büyük bölümü kıyı koruma bölgesinde yer alıyor.
Mazotos, 3.700 metrelik daha uzun bir kara boru hattı gerektirmesine rağmen ulusal güvenlik ve çevre koruma dengesini sağlayan tek uygulanabilir çözüm olarak değerlendirildi. Deşarj noktasındaki deniz tabanı ağırlıklı olarak kumlu ve biyoçeşitliliği sınırlı olduğundan ekolojik risk düşük. Tesis Mazotos merkezine 2 kilometre, en yakın yerleşim alanına ise 1,4 kilometre mesafede konumlanacak.
Savunma Bakanlığı'nın Şartları
Savunma Bakanlığı yer seçim sürecinde önemli bir rol oynadı ve Mazotos konumuna üç şartla onay verdi.
Birincisi, tesis işletmecileri Kition atış poligonunun yakınlığını kabul edecek. Gelecekte gürültü veya güvenlik endişeleriyle itirazda bulunamayacak ve Ulusal Muhafız eğitim faaliyetlerinin azaltılmasını talep edemeyecekler. Personelin yılda 25 güne kadar sürebilen atış tatbikatları sırasında sahada çalışmaması isteniyor.
İkincisi, Savunma Bakanlığı'nın bu projeye verdiği onay, bölgede gelecekte yapılacak imar onayları için emsal teşkil etmeyecek.
Üçüncüsü, denize uzanan boru hattı güzergâhı mümkün olduğunca batıdan geçecek ve tamamen Kition atış poligonunun tehlike bölgesinin dışında kalacak.
Tesis Nasıl Çalışacak?
Tesis, ters ozmoz teknolojisi kullanacak ve SCADA (Merkezi Denetleme Kontrol ve Veri Toplama) sistemiyle tamamen otomatik olarak çalışacak. Bu sistem su kalitesini ve altyapıyı sürekli izleyecek.
Çevre Otoritesi onayını bir Deniz Ekolojik Çalışması ve Tuzlu Su Dağılım Çalışmasına dayandırdı. Tuzlu su dağılım çalışması, en kötü senaryo olan yüzde 50 geri kazanım oranıyla yürütülerek deniz ortamının aşırı koşullarda bile etkilenmeyeceği güvence altına alındı. Kıyı bitki örtüsünün korunması ve tuzluluk takibi konusunda katı şartlar belirlendi.
Zaman Çizelgesi
- 23 Mart 2026: Su Geliştirme Dairesi verileri sundu
- 8 Nisan 2026: Çevresel onay verildi
- Haziran 2026: Yüklenici atanacak ve inşaat başlayacak
- Aralık 2026: Tesis teslim edilecek ve su temini başlayacak
Tesis yedi yıl süreyle çalışmak üzere tasarlandı. Bakanlar Kurulu, projeyi hızlandırmak amacıyla uzun planlama prosedürlerini devre dışı bırakan özel bir kararname onayladı.
