30 yıl sonra ilk kez Kıbrıs Cumhuriyeti'nde en sık ve ilk ölüm nedeni kalp-damar hastalıkları değil kanser oldu. Bu bulgu, Salı günü Çevre ve Halk Sağlığı için Uluslararası Kıbrıs Enstitüsü CII tarafından düzenlenen 12. Pan Kıbrıs Halk Sağlığı Günü'nde paylaşıldı. Etkinlik Sağlık Bakanı Neophytos Charalambidis'in himayesinde gerçekleşti ve bakan bir selamlama konuşması yaptı.
CII'nin açıklamasına göre Kıbrıs Cumhuriyeti'nde 30 yıl sonra ilk ölüm nedeni kanser oldu. Açıklamada, "Bu durum, Kıbrıs nüfusunda kanser önleme çalışmalarının çocukluktan başlayarak yoğunlaştırılması için ciddi bir gerekçe oluşturuyor" denildi.
Açıklamada, "Hastalıkların önlenmesine daha fazla ekonomik yatırım gerekiyor. Kıbrıs'ta önleme konularına harcanan pay, Avrupa ortalaması olan yaklaşık yüzde 4'e kıyasla belirgin şekilde düşük, yaklaşık yüzde 2'de kalıyor" ifadeleri kullanıldı.
"Önleme çocukluktan başlamalı, okulların ve kreşlerin sağlıklı davranışların teşvikindeki rolü esaslı şekilde güçlendirilmeli" denildi.
Ayrıca, "Hastalıkların önlenmesi ve sağlığın geliştirilmesi devletin merkezi önceliği olmalı ve sadece sağlık politikalarına değil, sosyal refah, eğitim, çevre ve iklim politikalarına da somut şekilde entegre edilmeli" vurgusu yapıldı.
Açıklamada, "Önlemenin kavramı hastanenin sınırlarıyla sınırlı değil, Kıbrıs'ın her belediyesine ve topluluğuna yayılıyor. Sağlığı etkileyen faktörlerin yüzde 80'inden fazlası sağlık sistemi dışında işliyor; yaşam tarzı, sosyoekonomik profil, çevre, beslenme, fiziksel aktivite ve sigara gibi etkenlerle bağlantılı" belirtildi.
"Hastalıklar ve risk faktörleri konusunda nüfus düzeyinde gözlemevleri kurulmalı ve tekrarlayan değerlendirmeler yapılmalı. Bu gözlemevleri güvenilir veri toplayacak ve sağlık göstergeleri üretecek. Bu göstergeler, nüfusun sağlık riskini azaltmaya yönelik eylem ve müdahalelerin planlanmasını sağlayacak" denildi.
"Sosyoekonomik eşitsizlikler nüfusun sağlığına yansıyor; bu da önleme faaliyetlerine ve sağlık hizmetlerine eşit erişimi güvence altına alan politikaların benimsenmesini zorunlu kılıyor" altı çizildi.
"Önleme için sistematik sektörler arası iş birliği gerekiyor. Bakanlıklar, yerel yönetim, okullar, akademik çevre, araştırma kurumları ve sivil toplumun ortak komitelerde sembolik katılımının ötesinde gerçek iş birliği yapması şart" ifadeleri kullanıldı.
Tartışmanın odağında çocukluktan itibaren toplumda kültür oluşturma vardı. Okullar, spor, birinci basamak sağlık hizmetleri, yerel yönetim ve diğer kurumlar arasında sinerji kurulması ve tüm vatandaşların sağlık hizmetlerine eşit erişiminin sağlanması gerektiği vurgulandı.
Önleme yatırımlarının güçlendirilmesi ihtiyacı özellikle dile getirildi. Kıbrıs'ta yıllık sağlık bütçesinin yaklaşık yüzde 2'si önleme için harcanıyor, Avrupa'da ortalama yaklaşık yüzde 4.
Kıbrıs Parlamentosu Sağlık Komisyonu Başkanı Savvia Orphanidou selamlama konuşmasında, önleme harcamalarının artırılması konusunun Parlamento Sağlık Komisyonu çalışmaları kapsamında ele alınacağını söyledi. Okullarda spor ve sağlıklı beslenmenin teşvik edilmesinin önemini vurguladı.
Dr Pavlos Drakos, kanser önleme çalışmalarının güçlendirilmesi gerektiğini belirtti ve önümüzdeki yıllarda yeni kanser vakalarında önemli bir artış beklendiğini ifade etti. Sigara ile mücadeleye ve okullar, parklar ve spor tesisleri gibi alanlarda tütün karşıtı yasanın sıkı uygulanmasına özel önem verdi.
Dr Nikos Middleton, önlemenin tanımının yeniden belirlenmesini, salt biyomedikal modelden daha çok davranışsal ve sosyal modele geçişi ve etkili müdahalelerin seçimi, uyarlanması ve değerlendirilmesinde araştırmadan yararlanılmasını anlattı. Uluslararası uygulanan uygulamaların Kıbrıs'a uyarlanabileceğini, ancak Kıbrıs gerçekliğine göre uyarlanması gerektiğini vurguladı.
Dr Konstantinos Pattichis, yeni elektronik sağlık dosyasının sağlık verilerinin değerlendirilmesi ve ilişkilendirilmesi için önemli bir araç olduğunu, daha iyi hizmet sunumu ve kanıta dayalı karar almayı desteklediğini belirtti.
Dr Agis Tsouros, hastalıkların önlenmesi kavramının yeniden tanımlanması ve kronik hastalıklarla mücadele için çağdaş stratejilerin benimsenmesi gerektiğini söyledi. Sağlığın büyük ölçüde geleneksel sağlık sistemi dışındaki faktörlerden etkilendiğini vurguladı ve sağlık belirleyicileri ile eşitsizliklere özel önem verdi.
