Kıbrıs'ta erkeklerin emeklilikte yaklaşık 19,8 yıl geçirmesi beklenirken kadınların 22 yıldan fazla süreyle emekli yaşam sürdüreceği öngörülüyor. Euronews'ün Avrupa'da insanların emeklilikte ne kadar süre geçirdiğine ilişkin araştırmasına göre her iki değer de Avrupa Birliği ortalamasının üzerinde. AB içinde en uzun emeklilik süresi Lüksemburg'da görülüyor; erkeklerin emekli maaşı alacağı süre 22 yıl olarak hesaplanıyor.
2024'te Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'ne göre AB'de erkekler için emeklilik yaşı 64,7, kadınlar için 64. Vatandaşlar emeklilik yaşına ulaştıklarında emekli maaşı alma hakkını kazanıyor. Bu nedenle Euronews Business, ülkeler arası karşılaştırmayı yapmak için emeklilik yaşı itibarıyla yaşam beklentisini kullandı. Gerekli çalışma süresi gibi diğer koşulları sağlayan vatandaşlar bu süre boyunca emekli maaşı alabilir; bazıları emeklilik yaşına ulaştıktan sonra da çalışmaya devam ediyor.
AB'de erkeklerin emeklilik sonrası ortalama yaşam süresi 18,4 yıl, kadınlarınki 21,8 yıl. Bu hesap Eurostat ve OECD'nin 2024 verilerine dayanıyor. Erkekler için emekli maaşı alma süresinin beklentisi Bulgaristan ve Macaristan'da 14,7 yıldan Türkiye'de 27,3 yıla kadar değişiyor. Euronews, bu farkın temelinde emeklilik yaşı ve yaşam beklentisindeki farklılıkların yattığını belirtiyor.
Yunanistan'da (21 yıl), Fransa'da (20,7), Slovenya'da (20,7), İsviçre'de (20,4) ve Malta'da (20,2) erkek emeklilerin 20 yıldan fazla süreyle emeklilik geçirmesi bekleniyor. Kıbrıs (19,8), İsveç (19,4), Portekiz (19,3), Belçika (19,1), İrlanda (19), Birleşik Krallık (19), Avusturya (18,8) ve Finlandiya'da (18,7) da beklenen emeklilik yılı AB ortalaması olan 18,4 yılın üzerinde.
AB'de kadınlar için emeklilikte geçirilmesi beklenen süre 21,8 yıl. Bu süre Macaristan'da 18,6 yıldan Türkiye'de 34,5 yıla kadar değişiyor ve Lüksemburg'da 25 yılı aşıyor. Slovenya, Yunanistan, Fransa, İspanya, İsviçre, Malta, İtalya, Portekiz, Kıbrıs ve Finlandiya'da kadınların 22 yıldan fazla emeklilik geçirmesi öngörülüyor.
Euronews, Almanya hariç diğer büyük Avrupa ekonomilerinde erkeklerin AB ortalamasından daha uzun süre emeklilik geçireceğini belirtiyor. Almanya'da bu rakam AB ortalamasının 1,1 yıl altında ve bu fark Fransa, İtalya ve İspanya ile karşılaştırıldığında belirgin. Bulgaristan ve Macaristan dışında erkek emeklilerin en az süreyle emeklilik geçireceği ülkeler Letonya, Romanya ve Litvanya; bu ülkelerde süre 16 yılın altında.
Almanya (20,3) ve Birleşik Krallık (21) kadınlar için AB ortalamasının altında. Macaristan dışında kadınların emeklilikte 20 yıldan az süre geçirmesi beklenen ülkeler arasında Bulgaristan (18,8), Romanya (19,1) ve Hollanda (19,2) ile Hırvatistan (19,6), Danimarka (19,7), Letonya (19,8) ve İzlanda (19,8) bulunuyor.
2024'te kapsanan 32 Avrupa ülkesi arasında Türkiye emeklilik yaşı bakımından istisna. Erkekler için emeklilik yaşı 52, kadınlar için 49. Türkiye dışındaki ülkelerde emeklilik yaşı erkeklerde 62-67, kadınlarda 60-67 arasında değişiyor. Yaşam beklentisi erkeklerde 83,1 yıl, kadınlarda 85,8 yıl.
AB ortalamasında kadınlar erkeklere göre emeklilikte 3,4 yıl daha uzun süre geçiriyor. Bu fark İzlanda'da 1,6 yıldan Türkiye'de 7,2 yıla kadar uzanıyor. Estonya, Litvanya, Letonya, Bulgaristan, Romanya ve Polonya'da fark dört yıl ve üzerinde; Euronews bu ülkelerde işgücüne katılım oranlarının görece daha düşük olduğuna dikkat çekiyor.
Emekli maaşı tutarında da cinsiyet farkı var. OECD ülkelerinde kadınlar ortalama olarak erkeklerden yüzde 23 daha az emekli maaşı alıyor; bu fark Birleşik Krallık'ta yüzde 37'ye ulaşıyor.
İnsanların işgücünden ayrıldığı fiili yaş, resmi emeklilik yaşından farklı olabiliyor. AB'de örneğin erkekler için emeklilik yaşı 64,7 iken ortalama çıkış yaşı 63,8. Kadınlarda çıkış yaşı 62,9, emeklilik yaşı ise 64.
Emeklilik yaşı ile işgücünden çıkış yaşı arasındaki en çarpıcı fark Türkiye'de görülüyor. Erkekler 52 yaşında emekli olabiliyor ancak ortalama çıkış yaşı 60,8; kadınlarda bu rakamlar 49 ve 60,5. Türkiye'de işgücünden ayrıldıktan sonra geçirilmesi beklenen süre erkeklerde 18,2 yıl, kadınlarda 22,6 yıl. Bu da Türkiye'de beklenen emeklilik süresinin en yüksek olmasına rağmen, emeklilik yaşı yerine işgücünden çıkış yaşı esas alınsa rakamın önemli ölçüde düşeceğini gösteriyor.
Emeklilikte geçirilen sürenin ötesinde Euronews, emekli maaşlarının yaşlı Avrupalılar için başlıca gelir kaynağı olduğunu, emekli maaşlarının Avrupa genelinde hem nominal hem de satın alma gücü açısından geniş farklılıklar gösterdiğini belirtiyor.
