Lefkoşa'da düzenlenen üst düzey bir forumda konuşmacılar, uzay teknolojileri, Yer Gözlem ve yapay zekanın Avrupa'nın rekabet gücü, dayanıklılığı ve güvenliği için stratejik araçlara dönüştüğünü belirtti. Forum, 2026 AB Konseyi Kıbrıs Dönem Başkanlığı himayesinde gerçekleştirildi.
'Uzaydan Çözümlere: Gerçek Dünya Etkisi için Uzay Teknolojisi, Yer Gözlem ve Yapay Zekadan Yararlanma' başlıklı forum, birçok ülkeden Avrupa kurumları, hükümetler, araştırma kuruluşları, işletmeler, yatırımcılar ve akademiden temsilcileri bir araya getirdi.
Etkinlik, EXCELSIOR projesi çerçevesinde Eratosthenes Mükemmeliyet Merkezi ve Kıbrıs Ticaret ve Sanayi Odası (Keve) tarafından ortaklaşa düzenlendi.
Etkinliğin ana mesajı, uzayın artık bilimsel keşifle sınırlı olmadığı, ekonomi, güvenlik, iklim dayanıklılığı, tarım, afet yönetimi, denizcilik ve kamu politikasında doğrudan uygulamaları olan stratejik bir sektöre dönüştüğü oldu.
Konuşmacılar; Yer Gözlem, uydu altyapısı, yapay zeka ve ileri veri analizinin hükümetlere, işletmelere ve araştırmacılara gerçek sosyal, çevresel ve ekonomik zorluklara yanıt vermede artan rolüne dikkat çekti.
Forumun açılışını yapan Keve Başkanı Stavros Stavrou, tartışmayı daha geniş Avrupa bağlamına yerleştirerek Avrupa'nın rekabet gücünü, stratejik dayanıklılığını ve teknolojik üstünlüğünü güçlendirmeye çalıştığını belirtti.
Uzay teknolojileri, Yer Gözlem sistemleri, yapay zeka ve ileri veri analizinin birleşiminin, Avrupa'nın ekonomik geleceğini şekillendiren en önemli faktörlerden birine dönüştüğünü ifade etti.
Stavrou Kıbrıs'a değinerek ülkenin Avrupa, Orta Doğu ve Afrika'nın kavşağındaki coğrafi konumunu, gelişen inovasyon ekosistemini, güçlü araştırma kurumlarını ve genişleyen dijital ekonomisini vurguladı.
Bu faktörlerin Kıbrıs'ın Avrupa'nın teknolojik hedeflerine anlamlı bir katkı sağlaması için koşulları oluşturduğunu belirtti.
Eratosthenes Mükemmeliyet Merkezi için forum, Kıbrıs'ın uzay ve Yer Gözlem kapasitelerinin son yıllarda ne kadar geliştiğini hatırlatan bir vesile oldu.
Merkezin Genel Müdürü Profesör Diofantos Hadjimitsis, merkezin 2007'de Kıbrıs Teknoloji Üniversitesi'nde (Tepak) kurulan küçük bir uzaktan algılama araştırma laboratuvarından uluslararası alanda tanınan bir mükemmeliyet merkezine dönüşüm yolculuğuna değindi.
Merkez bugün 135'ten fazla araştırmacıya sahip ve dünya çapında 800'den fazla kuruluş ve bilim insanıyla işbirliği yapıyor.
Hadjimitsis, merkezin Doğu Akdeniz, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da uzay teknolojileri ve Yer Gözlem için bir dijital inovasyon merkezi olma hedefiyle 38 milyon euro toplam bütçeli EXCELSIOR projesi aracılığıyla oluşturulduğunu belirtti.
Cumhurbaşkanı adına konuşan Araştırma, İnovasyon ve Teknoloji Baş Bilimcisi Demetris Skourides, Avrupa'nın güvenilir teknolojiler ve açık ortaklıklar yoluyla stratejik özerkliğini inşa etmesi gerektiğini söyledi.
Skourides, 'uzay teknolojileri ve yapay zekanın artık sınırlı bir uzman grubu için uzmanlık alanları olmadığını, dayanıklılığı, rekabet gücünü ve sürdürülebilir kalkınmayı güçlendirmek için kritik araçlar olduğunu' belirtti.
Kıbrıs'ın yeni uydu altyapısının sunduğu olanaklara ve Eratosthenes Mükemmeliyet Merkezi aracılığıyla geliştirilen uygulamalara özel olarak değinildi.
Bu uygulamalar arasında afet risk yönetimi, tarım, deniz gözetimi, kültürel miras koruması ve kritik altyapı izleme yer alıyor.
Avrupa Komisyonu Kıbrıs Temsilciliği Başkanı Panicos Pourgourides de uzay teknolojilerinin Avrupa'nın geleceği için stratejik önemini vurguladı.
Uzayın artık yalnızca keşifle ilgili olmadığını, gerçek zorlukları ele almak ve vatandaşlara somut faydalar sağlamak için temel bir araç haline geldiğini söyledi.
Pourgourides, 'Uzay teknolojileri, Yer Gözlem ve yapay zeka, Avrupa genelinde endüstrileri ve kamu hizmetlerini dönüştürüyor. Yaşama, çalışma ve karar verme biçimimizi değiştiriyor' dedi.
Avrupa Parlamentosu Üyesi Costas Mavrides, uzayı ekonomiyi, iletişimi, güvenliği ve kriz yönetimini doğrudan etkileyen stratejik bir sektör olarak tanımladı.
Mavrides ayrıca 'Kıbrıs'ın ülkede geliştirilen yeni uzay altyapısı ve teknolojik kapasitelerden yararlanarak Avrupa güvenliği, savunması ve kriz yönetimi politikalarında önemli bir rol oynayabilecek koşullara sahip olduğunu' belirtti.
Araştırma, İnovasyon ve Dijital Politika Yardımcı Bakanlığı Daimi Sekreteri Georgios Komodromos, Kıbrıs'ın Avrupa uzay ekosistemine daha derin katılımını da ele aldı.
Komodromos, 'Kıbrıs'ın Avrupa Uzay Ajansı Ortak Üye statüsüne geçişinin ardından yeni bir aşamaya girdiğini' belirtti.
Bu gelişmenin araştırmacılar, üniversiteler, girişimler ve şirketler için Avrupa uzay programlarına ve misyonlarına daha aktif katılım fırsatları yarattığını söyledi.
Komodromos ayrıca yenilikçi fikirlerin sürdürülebilir iş faaliyetine dönüştürülmesini destekleyecek Kıbrıs Uzay İş Kuluçka Merkezi'nin kurulmasına değindi.
Tartışma şehirlerin rolüne de döndü. Lefkoşa Belediye Başkanı Charalambos Prountzos, modern zorlukların ele alınmasında uzay teknolojilerinin ve Yer Gözlem sistemlerinin artan önemine değindi.
Bu zorluklar arasında iklim değişikliği, hızlı kentleşme, doğal kaynak yönetimi, enerji güvenliği ve doğal afetlere karşı dayanıklılık yer alıyor.
Prountzos, 'bu tür teknolojilerin riskleri anlamak, mevcut kaynakları optimize etmek ve vatandaşların yararına daha bilinçli kararlar almak için yeni araçlar sunduğunu' belirtti.
Prountzos şehirler için önemini de vurgulayarak 'Lefkoşa'nın karar verme süreçlerini güçlendirmek için coğrafi bilgi sistemlerini ve modern dijital araçları halihazırda kullandığını' söyledi.
Forum, Avrupa kuruluşları, araştırma merkezleri, işletmeler ve politika yapıcıların temsilcilerinin katıldığı özel sunumlar ve üst düzey tartışmalarla devam etti.
Tematik oturumlar Yer Gözlem uygulamaları, yapay zeka ve büyük veri, doğal afet yönetimi, iklim dayanıklılığı, denizcilik, savunma, güvenlik, sürdürülebilir kalkınma ve akıllı şehirler üzerine yoğunlaştı.
Konferans çerçevesinde EarthView Cyprus girişimi de tanıtıldı.
Organizatörlere göre girişim, Yer Gözlem ve uzay teknolojilerinden elde edilen veri ve hizmetlerin araştırmadan ticari kullanıma geçişini simgeliyor.
