Kıbrıs Meclisi bu hafta, Cumhuriyet'te daimi ikamet etmeyen denizcilerin ücretlerini sosyal uyum fonuna yapılan katkılardan muaf tutan ve 1 Ocak 2010'dan itibaren geriye dönük olarak geçerli olan bir yasayı onayladı.
Yasa tasarısı 23 lehte ve 19 aleyhte oyla kabul edildi. Tasarıyı destekleyenler, düzenlemenin mevcut yasadaki bir çarpıklığı gidereceğini ve adanın denizcilik alanındaki rekabet gücünü artıracağını söyledi.
Sosyal uyum fonu yasasındaki değişiklik, Kıbrıs dışında bir Kıbrıs şirketi tarafından istihdam edilen ve sosyal sigorta primi ödeyen yabancı denizcileri (iç suyolu taşımacılığında çalışanlar dahil) kapsıyor.
Mevcut çerçeveye göre işverenler, çalışanların toplam ücretlerinin yüzde 2'sini herhangi bir üst sınır olmaksızın sosyal uyum fonuna katkı olarak ödüyor. Fon, dezavantajlı grupları ve sosyal yardımları desteklemek amacıyla kullanılıyor.
Teklifi, DISI milletvekilleri Fotini Tsiridou ve Efthimios Diplaros, DIKO milletvekili Panikos Leonidou ve DIPA milletvekili Alekos Tryfonides sundu.
Mecliste görüşülen gerekçeye göre değişiklik, yürürlükten kaldırılan ticaret denizcilik yasasında var olan ancak mevcut mevzuatta artık uygulanmayan bir muafiyeti yeniden tesis etmeyi amaçlıyor.
Değişiklik aynı zamanda, Kıbrıs şirketleri tarafından istihdam edilen ancak yalnızca Cumhuriyet dışında çalışan iç suyolu denizcileri ile okyanus gemilerinde görev yapan denizciler arasındaki farklı muameleyi ortadan kaldırmayı hedefliyor. Okyanus gemilerindeki denizciler Sosyal Sigorta Fonu'na katkı ödemiyor ve sosyal uyum fonuna da katkı yapılmıyor.
Tasarıyı destekleyen milletvekilleri, değişikliğin iç suyolu taşımacılığında yerleşik olmayan denizcileri istihdam eden Kıbrıs şirketlerinin yükünü hafifleteceğini ve bu şirketlerin merkezlerini Kıbrıs'ta tutmaları, Sosyal Sigorta Fonu'na katkı ödemeye devam etmeleri ve benzer işletmeleri adaya çekmeleri için teşvik oluşturacağını savundu.
Meclis çalışma komitesindeki tartışmada muafiyetin devlet gelirlerini azaltmayacağı da ileri sürüldü. Destekçiler, bunun aksine sosyal sigorta fonuna ve genel olarak Cumhuriyet'e daha yüksek gelir sağlayacak bir teşvik olabileceğini söyledi.
Raportörler, düzenlemenin amacının mevcut yasal çerçevedeki bir çarpıklığı düzeltmek olduğunu ve 2010 yılına kadar yürürlükte olan iç suyolu taşımacılığında çalışanlar dahil yabancı denizcilerin ücretlerine ilişkin muafiyeti yeniden tesis etmek olduğunu belirtti.
Raportörler ayrıca bu işçilerin fonun sosyal yardımlarından yararlanamadığını ifade etti ve Genel Sağlık Sistemi (GeSY) yasası kapsamındaki benzer bir düzenlemeyi örnek gösterdi. GeSY'de Cumhuriyet'te daimi ikamet etmeyen denizciler katkılardan muaf tutuluyor.
Ancak yasa, genel kurul tartışmasında muhalefet milletvekillerinden eleştiri aldı.
AKEL milletvekili Giorgos Koukoumas, teklifin denizcilik işverenlerinin katkı ödeme yükümlülüğünü fiilen ortadan kaldırdığını ve "yılda 600.000 ila 800.000 euro sosyal uyum fonundan kesilerek büyük iş insanlarına veriliyor" dedi.
Koukoumas ayrıca bu adımın anayasal veya AB ile ilgili itirazlarla karşılaşıp karşılaşmayacağını sorguladı ve GeSY muafiyetiyle yapılan karşılaştırmaları reddetti.
Bağımsız milletvekili Andreas Themistokleous teklifi savunarak devletin bu parayı şirketlerden hukuka aykırı şekilde aldığını belirtti ve AKEL'in geri ödemeye neden karşı çıktığını sorguladı.
AKEL milletvekili Andreas Kafkalias, çalışma bakanının komite görüşmelerinde geriye dönük unsura itiraz ettiğini, devlet yardımı denetim komiserinin ise devlet yardımı sorunları olasılığını gündeme getirerek AB yönergeleriyle uyumun incelenmesi gerektiğini söyledi.
Kafkalias, Denizcilik Bakanlığı'nın da AB müktesebatındaki devlet yardımı kurallarına uyum konusunda çekinceler dile getirdiğini ekledi.
Tasarıyı savunan raportörlerden DISI milletvekili Fotini Tsiridou, meclisin kısa süre önce GeSY ile ilgili benzer bir muafiyeti kabul ettiğini hatırlattı. Tsiridou teklifi, denizcilere yönelik ayrımcılığı kaldırmayı ve ekonomiyi desteklemeyi amaçlayan "sağduyu" odaklı bir düzenleme olarak nitelendirdi.
Bağımsız milletvekili Alexandra Attalidou, tek bir yabancı işçi kategorisi için neden farklı kurallar getirildiğini sorguladı. Attalidou, sosyal sigorta primi ödenen diğer işçilerin ülkelerine döndüklerinde bu fonlardan yararlanma hakkına sahip olmadığına dikkat çekti.
EDEK milletvekili Elias Myrianthous, sosyal uyum fonunun kıdem tazminatı ve ilgili haklarla bağlantılı diğer işveren katkılarından ayrı bir konu olduğunu söyledi ve teklifin belki de öncelikli olarak diğer fonları hedeflemesi gerektiğini ekledi.
DISI milletvekili Haris Georgiades, düzenlemenin şüpheli veya skandal niteliğinde olduğu yönündeki iddiaları reddetti ve her vergi teşvikinin sorunlu olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi. Georgiades, Kıbrıs'ın GeSY konusunda benzer bir adım attığını hatırlatarak ülkenin rekabet avantajını koruması gerektiğini vurguladı.
