Yurt dışında tıbbi tedavi için yakınlarını götüren aileler, Kıbrıs Hasta Dernekleri Federasyonu (CyFPA)'ya göre devletin mali desteğini beklerken iş bırakmaya, borç almaya ve binlerce avro tutarındaki giderleri karşılamaya zorlanıyor.
Sorun her yıl yüzlerce aileyi etkiliyor ve hastaları ve yurt dışında tedavi için onlarla seyahat edenleri desteklemek üzere tasarlanan şemada değişiklikleri incelemeye Sağlık Bakanlığı'nı ve hükümeti sevk etti.
Bazı durumlarda ebeveynler hasta bir çocuk veya eşe bakmak için işlerini bırakıyor, gelirlerinin tamamını veya bir kısmını kaybediyor. Ancak destek için uygunlukları hâlâ bir önceki vergi yılında kaydedilen hanehalkı geliri kullanılarak değerlendirilebiliyor.
Diğer aileler, Sağlık Bakanlığı'ndan gelen mali yardımın ancak daha sonra ödenmesi nedeniyle yurt dışında uçuş, konaklama, yiyecek ve günlük giderler için para borçlanmak zorunda kaldı.
Hükümet sorunu kabul etti. Hasta gruplarına, Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis ile yakın zamanda yapılan bir toplantıda çözümlerin ve prosedürlerde olası değişikliklerin ele alındığı söylendi.
CyFPA, şemadaki zayıflıkları ortaya koyan ve değişiklikler öneren bir muhtırayı Cumhurbaşkanı'na ve sağlık bakanına sundu.
Ana talebi 100.000 avroluk gelir eşiğinin kaldırılması veya yeniden değerlendirilmesi.
CyFPA, bir akrabanın tedavi gördüğü dönemde bir ailenin mali durumunu bir önceki vergi yılından gelen gelirin mutlaka yansıtmadığını savunuyor.
Muhtırasında federasyon, “Kriter bir önceki vergi yılından gelen gelire dayanıyor ve bu, tedavi dönemi boyunca ailenin gerçek mali durumunu yansıtmıyor” dedi.
“Hasta ve refakatçi kişi çoğu zaman zaten çalışmayı bırakmış durumda, gelirleri önemli ölçüde azalmış ya da sıfıra inmişken Kıbrıs'taki tüm yükümlülükleri devam ediyor. Brüt gelir, vergi yükümlülüklerini, kredi taahhütlerini, bakmakla yükümlü olduğu kişi sayısını ve kronik veya ciddi bir hastalığa bağlı artan giderleri hesaba katmıyor.”
CyFPA ayrıca “yurt dışında tedavi sırasında aile fiilen aynı anda iki hayat sürdürüyor: yurt dışındaki giderler ve Kıbrıs'taki devam eden yükümlülükler, bu da bir gelirin varlığının tek başına mali ihtiyaç olmadığı anlamına gelmeyeceği anlamına geliyor” diye belirtti.
Kendileriyle birinin olması gereken yetişkinler için destek
CyFPA, durumun ciddiyeti veya işlevsel ihtiyaçları nedeniyle yurt dışına seyahat edemeyen, tedavi olamayan veya yalnız kalamayan yetişkin hastalar için sorunun özellikle akut olduğunu söylüyor.
Bu tür hastalar dolaşma, doktorlarla iletişim kurma, ilaç alma ve temel günlük bakımı yönetme konusunda yardıma ihtiyaç duyabilir.
Federasyon, bu koşullarda refakatçi kişinin bir tercih veya kolaylık meselesi olmadığını savunuyor.
Destek, tek tip bir gelir eşiğine göre belirlenmek yerine, çocukların yanı sıra yetişkin hastalar için de refakat ihtiyacının gerçek ihtiyacının tanınmasını istiyor.
Aileler ödemeler için aylarca bekliyor
CyFPA ayrıca onaylanan desteğin ödenmesindeki gecikmelere de işaret ediyor.
Muhtırasına göre aileler sıklıkla uçuş, konaklama, yemek ve yerel ulaşım için kendileri ödeme yapmak zorunda kalıyor. Yeterli tasarrufları olmadığında para borçlanmak ve çok daha sonra geri ödenmeyi beklemek zorunda kalabiliyorlar.
CyFPA'ya göre o zamana kadar mali yük tamamen aileye yüklenmiş oluyor.
Federasyon, mümkün olduğunda onaylanan desteğin ayrılmadan önce ödenmesini öneriyor.
Makbuz ve destekleyici belgelerin gerektiği durumlarda, gerekli tüm evrakın sunulmasından itibaren 30 gün içinde ödemenin tamamlanmasını istiyor.
Acil durumlar için hızlı bir prosedür talep ediyor. Birkaç ay süren tedaviler için ailelerin Kıbrıs'a dönene kadar tüm konaklamayı finanse etmek zorunda kalmaması için periyodik ödemeler öneriyor.
CyFPA ayrıca hibelerin hesaplanmasında kullanılan tabloda değişiklik talep ediyor.
Muhtırası, bazı ülkelerde ve şehirlerde uzun süreli tedavi için uygun konaklama sağlanması büyük bir depozito veya birkaç ay kira peşin ödemesini gerektirebileceğini belirtiyor.
Hastanede kalışlar desteği azaltabiliyor
Bir başka sorun hasta hastaneye yatırıldığında ortaya çıkıyor.
Hastanede kalınan günler, hasta ve refakatçi kişinin kullandığı oda veya daireye devam eden ücretlendirme olsa bile konaklama sübvansiyonuna dahil edilmiyor.
CyFPA bu nedenle bu günlerin mali destekten otomatik olarak düşülmemesini talep ediyor.
Ayrıca gıda maliyetlerinin her durumda tamamen aynı şekilde ele alınamayacağını savunuyor.
Refakatçi kişinin günlük giderleri devam ederken, bazı hastalar tedavi veya tıbbi durumları nedeniyle hastane yemeğini yiyemeyebilir.
İki kişi hasta olduğunda ancak şema birini tanıyor
CyFPA ayrıca canlı verici nakillerini mevcut şemadaki en açık boşluklardan biri olarak tanımlıyor.
Örneğin bir ebeveyn çocuğuna organ bağışladığında tek bir hasta ve tek bir refakatçi kişi söz konusu değil. İki kişi ameliyat oluyor ve her ikisinin de ayrı bakım ihtiyacı olabilir.
Şema bu tür durumlarda ikinci bir refakatçi kişiye açıkça yer vermiyor.
CyFPA, bir organ bağışlayan bir babanın örneğini veriyor ve federasyona göre, nakil yapılan çocukla aynı aileye mensup olduğu için ayrı bir refakatçiye hak kazandığı düşünülmediği için tam destek miktarını alamadı.
Ayrıca federasyona göre destek almayan ve hakları konusunda bilgilendirilmeyen ebeveynleri içeren başka bir vakaya da atıfta bulunuyor.
CyFPA, “bir hasta, bir refakatçi” kuralının otomatik olarak uygulanması yerine, bir vakanın koşulları gerektirdiğinde ikinci bir refakatçi kişiye imkan tanınmasını istiyor.
Tekrarlanan tedavi, tekrarlanan başvurular
Federasyon ayrıca yurt dışına tekrar tekrar seyahat etmesi gereken kronik hastalar için özel düzenlemeler talep ediyor.
Şu anda her yeni seyahat başka bir başvuru, başka bir belge seti, başka bir bekleme süresi ve aile tarafından peşin ödemelerin başka bir turunu gerektirebiliyor.
CyFPA, yurt dışında sürekli tedavi gören hastaların her seferinde aynı mali ve bürokratik süreçten geçmek zorunda kalmaması için bilinen, tekrarlayan vakalar için daha basit bir prosedür istiyor.
