Denizcilik Bakan Yardımcısı Maria Hadjimanolis, Çarşamba günü Limasol'da, uzun süredir devam eden denizcilik iş birliğine ilk kez İtalya'nın da dahil olduğu “Üçlü + 1” formatındaki bakanlar toplantısına ev sahipliği yapacak. Parklane otelde sabah 09.30'da başlayacak ve öğlene kadar sürecek görüşmelere; Yunanistan Denizcilik Bakanı Vassilis Kikilias, Malta Denizcilik Bakanı Chris Bonett ve çevrimiçi olarak İtalya Altyapı ve Ulaştırma Bakan Yardımcısı Edoardo Rixi katılacak. İtalya'yı toplantıda ayrıca Kıbrıs Büyükelçisi Antonella Cavallari temsil ederken, dört ülke Avrupa denizciliğinde ortak bir cephe güçlendirmek amacıyla bir ortak deklarasyon imzalayacak. Toplantının ardından öğlen civarında basına açıklamalarda bulunulması planlanıyor.
Kıbrıs, Yunanistan ve Malta arasındaki iş birliği çerçevesinin dokuzuncu toplantısı olma özelliğini taşıyan görüşme, aynı zamanda 2018 yılından bu yana ilk kez Kıbrıs'ta düzenleniyor. İtalya'nın bu formata ilk kez dahil olması, Hadjimanolis'in haziran ayında Roma'da düzenlenen Uluslararası Denizcilik Odası zirvesinin ardından mevkidaşlarıyla gerçekleştirdiği görüşmelerin bir sonucu. Hadjimanolis, imzalanan deklarasyonun Avrupa denizciliğinin geleceği ve rekabet gücüne yönelik ortak endişeleri yansıttığını belirterek, “Birlikte hareket etmek daha iyi sonuçlar verecek ve 27 AB üyesi devleti etkileyen kararlar alınırken endişelerimize daha fazla ağırlık kazandıracak” dedi. Hadjimanolis, bu iş birliğinin daha geniş Avrupa birliğini zayıflatmayı amaçlamadığını, aksine dört ülkenin “bu değişime birlikte öncülük etmeye” hazır olduğunu vurguladı.
Limasol'daki görüşmelerin merkezinde, Avrupa Birliği denizcilik sektörünün rekabet gücünü korurken karbon emisyonlarını azaltma hedefi arasındaki zorlu denge yer alacak. Avrupa Komisyonu'nun mart ayında kabul ettiği Endüstriyel Denizcilik Stratejisi'nin yanı sıra, Denizcilik için AB Emisyon Ticaret Sistemi'nin (ETS) yaklaşan revizyonu da masadaki en önemli başlıklardan biri. Yunanistan Denizcilik Bakanı Kikilias, denizcilik politikalarının sadece sektörü değil, Avrupa hanelerinin yaşam maliyetini, enflasyonu, enerji ve gıda fiyatlarını doğrudan etkilediğine dikkat çekerek, kararların jeopolitik gerilimlerin yaşandığı bu dönemde “gerçekçi ve pratik” bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini vurguladı.
Malta Bakanı Bonett ise deniz taşımacığının ada devletleri için bir seçenek değil, “pratikte komşuları” olduğunu hatırlatarak, modernleşme ve karbonsuzlaştırma süreçlerinin işletmeler ve aileler pahasına yapılmaması gerektiğini savundu. İtalya Büyükelçisi Cavallari, dört ülkenin AB filosunun yüzde 75'ini temsil ettiğine işaret ederek, bu kolektif ağırlığın AB içindeki öncelikleri daha etkili bir şekilde dile getirmek için kullanılması gerektiğini belirtti. Öte yandan, AB ETS'nin denizcilik için kademeli olarak tamamlanmasıyla birlikte, şirketlerin 2024'te emisyonların yüzde 40'ını, 2025'te yüzde 70'ini ve 2026'da yüzde 100'ünü kapsayan izinleri beyan etmesi gerekecek; bu yıl itibarıyla da karbondioksitin yanı sıra metan ve nitröz oksit emisyonları da sisteme dahil edildi.
Toplantının zamanlaması, uluslararası alanda da büyük bir önem taşıyor. Görüşmelerden sadece günler önce Londra'da sona eren Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) iklim müzakereleri, kuruluşun önerdiği “Net Sıfır Çerçevesi”ne ilişkin kararların ertelenmesiyle sonuçlanmıştı. Küresel önlemler belirlemeyi amaçlayan çerçeve, 23-27 Kasım'da yapılacak çalışma grubu toplantısında ve ardından 30 Kasım-3 Aralık tarihlerinde düzenlenecek Deniz Çevresini Koruma Komitesi oturumunda yeniden masaya yatırılacak. Akdeniz ülkeleri için ise Brüksel'de alınacak çevresel düzenlemelerin, AB içindeki ve dışındaki limanlar arasında rekabet farkı yaratma riski taşıdığı endişesi de ortak deklarasyonun temel dayanaklarından biri olarak öne çıkıyor.
