Liopetri nehri kıyısındaki büyük yenileme projesi altı yıldır devam ediyor, maliyetler en az 2 milyon euro aştı ve İmar Dairesi işlerin ne zaman tamamlanacağını söyleyemiyor. Phileleftheros gazetesi bölgeye yaptığı ziyarette bu tespitleri aktardı.
Proje 2020 yılında başladı ve Mart 2023'te teslim edilmesi planlanıyordu. Ancak defalarca süre uzatılmasına rağmen hiçbir zaman tamamlanamadı. İçişleri Bakanlığı Kasım 2024'te hem müteahhidin hem de proje mühendisinin sözleşmesini feshetti. Çalışmalar ardından üç aşamaya bölündü, ancak İmar Dairesi Phileleftheros'a verdiği yanıtta bir tamamlanma tarihi belirleyemedi.
İşletmeler büyük darbe aldı
Gecikmeler yerel işletmeleri çökme noktasına getirdi. Margarita Nikolaou'nun 1963'ten bu yana faaliyet gösteren ve on aileyi geçindiren 30 kişilik aile restoranı beş yıldır açılamıyor.
Nikolaou şunları söyledi: "Çok güzel bir nehirdi, bu tür bir değişikliğe ihtiyacı yoktu. Sadece insanların yürüyebileceği birkaç yürüyüş yoluna ve biraz aydınlatmaya ihtiyacı vardı, o kadar. Şimdi tüm cazibesini kaybetti. İnsanlar restoranımıza geliyordu ve başka hiçbir yerde göremeyecekleri bir manzarayla karşılaşıyorlardı. Kıbrıs'ta geleneksel ve pitoresk kalmış tek yerdi."
Nikolaou, yardım alabilmesi için önce restoranı açması gerektiğinin söylendiğini belirtti. "Kimsenin gelip açmamıza yardım etmemesi üzücü. Böyle bir kredi çekecek parayı nereden bulacağız?" diye sordu.
Ailesi tadilatı karşılayabilse bile restoranın çevresinin hâlâ şantiye alanı olması nedeniyle açılışın mümkün olmadığını ekledi. "Bu koşullarda nasıl çalışmaya gidebiliriz?" dedi.
Profesyonel balıkçıların çoğu bölgeyi terk etti ve rıhtım çalışmalarının tamamlanmasını beklemek üzere diğer balıkçı barınaklarına dağıldı. Geride kalan birkaç kişiden biri olan 75 yaşındaki balıkçı Spyros Zambas durumu açık sözlülükle değerlendirdi.
"Nehir öldü, onu yok ettiler" dedi Zambas. "Güzel bir doğal ortamdı, insanlar gelip görüyordu. Şimdi onu mahvettiler. Altı yıl oldu ve yarısı bile bitmedi. Ne zaman bitecek? 75 yaşındayım ve bu projenin tamamlandığını göremeden öleceğimi anlıyorum."
Bazı balıkçıların projeyi talep ettiği yönündeki iddialara karşı Zambas itiraz etti: "Bunu isteyen azınlıktı. Çoğunluk olarak biz istememiştik."
Toplum lideri hayal kırıklığını dile getirdi
Liopetri toplum lideri Markos Koumis, halktan nehrin durumuna ilişkin şikayetler aldığını söyledi. Müteahhidin sözleşmesinin feshinin ardından projenin ilerleme kaydetmesinden memnuniyet duyduğunu ifade etse de sonuç konusunda samimi konuştu.
"Olduğu haliyle nehir daha güzeldi. Herkesin sevdiği en pitoresk balıkçı barınağıydı" dedi Koumis. "Tasarım konusunda bir hayal kırıklığı yaşıyoruz." Gecikmeleri önceki müteahhide bağlayan Koumis, çalışmaların iki yıl içinde tamamlanacağını umduğunu belirtti.
Üç aşamalı tamamlama planı
Sözleşme feshinin ardından İmar Dairesi projeyi aşamalı olarak tamamlamak için prosedürleri başlattı. Birinci aşama olan balıkçılar ve iki restoran için yol ağının tamamlanması, Temmuz 2025'te 469.000 euro artı KDV maliyetle bitirildi.
İkinci aşama, profesyonel balıkçıların dönmesini sağlayacak rıhtımların inşasını kapsıyor. Başlangıçta 2.150.000 euro olarak tahmin edilen ihaleye başarılı bir teklif gelmedi ve neredeyse iki katı bütçeyle ikinci bir ihale açıldı.
İnşaat 26 Şubat 2026'da başladı. İmar Dairesi, üç rıhtımı kapsayan A bölümü çalışmalarının balıkçıların dönmesini sağlamak için dört aylık sözleşme süresi taşıdığını, kalan 15 rıhtımı kapsayan B bölümünün ise çalışmaların başlangıcından itibaren 12 aylık sözleşme süresi olduğunu açıkladı.
Üçüncü ve son aşama, giriş pavilyonu, bisiklet park alanı, balıkçılık ve balık ayıklama eğitim merkezi, otoparklar, nehir üzerinde yaya köprüsü, kuru depolama tesisleri, yol, yaya ve bisiklet yolu ile peyzaj düzenlemesi dahil tüm kalan altyapının tamamlanmasını kapsıyor.
Denetim bulguları ve bütçe aşımı
Projenin orijinal maliyet tahmini 8,1 milyon euro idi. Maliyetler o zamandan bu yana 2 milyon euro arttı ve devam eden tamamlama prosedürlerinden doğacak ek harcamalar bu rakama dahil değil.
Sayıştay, kalitesiz işçilik dahil çeşitli sorunlar tespit etti. Önceki Sayıştay Başkanı, Nisan 2022 gibi erken bir tarihte önceki hükümeti uyarmış ve sözleşmenin feshinin incelenmesini istemişti. Konuyu yeni Sayıştay Başkanı da ele aldı ve 8 Kasım 2024 tarihli muhtırasında sözleşmenin feshini tavsiye ederek sorumluluğu İmar Dairesi'ne de yükledi.
