Malezya Başbakan Yardımcısı Liew Chin Tong, Perşembe günü yaptığı açıklamada, firari iş adamı Jho Low'un, devlet fonu 1Malezya Kalkınma Berhad'dan (1MDB) milyarlarca dolar çalınmasıyla bağlantılı görüşmeler için ülkeye girdiği iddialarını yalanladı.
Tam adı Low Taek Jho olan Low, 1MDB'den en az 4.5 milyar doların zimmetine geçirilmesindeki kilit rolü nedeniyle ABD ve Malezya'da yolsuzluk ve kara para aklama dahil birden çok suçlamayla karşı karşıya. Low suçlamaları sürekli reddediyor ve nerede olduğu bilinmiyor.
Haber portalı Sarawak Report, 1MDB skandalını ortaya çıkardı ve o tarihten bu yana konuyu takip ediyor. Mayıs ayında, Low'un geçen yıl bir Çin heyetinin parçası olarak Malezya'ya gizlice girdiğini ve fonla bağlantılı borçları müzakere ettiğini bildirdi. Wall Street Journal ise Low'un Malezyalı yetkililerle 1MDB bağlantılı varlıkların iadesi konusunda görüştüğünü ayrıca duyurdu.
Liew, milletvekillerinin 1MDB konularını sorması üzerine parlamentoda her iki haberdeki iddiaları da yalanladı. "İddiaları reddediyorum," dedi.
Liew parlamentoya, hükümetin 1MDB'nin borçlarının tahmini 20.1 milyar ringgitini (4.9 milyar dolar) hâlâ ödemek zorunda olduğunu söyledi. Fonun toplam yükümlülüklerinin 51.4 milyar ringgit olduğunu belirten Liew, Malezya'nın şu ana kadar 1MDB bağlantılı varlıklardan 31.3 milyar ringgit geri kazandığını ekledi.
Liew, varlık kurtarma çabalarının sürdüğünü, Low'a ve skandala olanak sağlayan finans kuruluşlarına karşı cezai ve hukuki işlemlerin devam ettiğini söyledi.
Kıbrıs'taki villaya el konuldu
Lefkoşa Bölge Mahkemesi, Haziran ayında Low'un Ayia Napa'daki lüks sahil villası için bir müsadere kararı çıkardı. Başsavcılık makamı, Kara Para Aklamayla Mücadele Birimi ile birlikte el koyma başvurusu yaptıklarını ve Low'un hukuk ekibinin buna itiraz etmediğini açıkladı.
Low, mülkü 2015 yılında Ayia Napa'nın Cape Greco bölgesinde yaklaşık 5.9 milyon euroya satın aldı. Satın alma işlemini, ülkenin artık kaldırılan Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Programı kapsamında Kıbrıs vatandaşlığı almak için kullanan Low, Bakanlar Kurulu'nun başvurusunu onayladığı gün olan 19 Eylül 2015'te pasaportunu teslim aldı.
Low pasaportunu nasıl aldı?
Low, Mayıs 2015'te vatandaşlık komisyoncusu Henley & Partners ile sözleşme imzaladı. Firma, Low'u siyasi maruziyeti nedeniyle yüksek riskli olarak tanımladığını ve onu müşteri olarak reddettiğini, ayrıca Low tarafından hiçbir zaman yetkilendirilmediğini söyledi. Ancak OCCRP'nin araştırmacı haberciliği, Henley'in Low ile Kıbrıslı bir aracı şirket aracılığıyla çalıştığını, vatandaşlık ücretinden 60.000 euro ve villa satın alımını ayarlamaya yardımcı olduğu için ek 650.000 euro kazandığını ortaya koydu.
Satın alma işleminin kendisi, Kıbrıs Bankası'nda kara para aklama uyarılarını tetikledi ve banka, ertesi ay Low'u Kıbrıs'ın kara para aklamayla mücadele birimi MOKAS'a bildirdi.
Merhum Başpiskopos II. Chrysostomos da o Ağustos ayında Kıbrıs'ın dönemin İçişleri Bakanı'na yazarak Low için hızlı vatandaşlığa kabul talebinde bulundu ve birkaç gün sonra ikinci bir mektup gönderdi. Low'un vatandaşlığının onaylandığı 19 Eylül'de, Başpiskoposluk Low'dan 300.000 euroluk bir ödeme aldı; Başpiskopos daha sonra bunu bağış olarak nitelendirdi.
Kıbrıs, Low'un vatandaşlığını 2019'da başlayan ve Haziran 2024'te sonuçlanan bir süreçle iptal etti. Bağımsız bir komisyon Low'un itirazını reddetti.
