Norveç makamları, Arktik bölgesinde bir Rus yolcu gemisine el koydu. El koyma işlemi, Rusya'nın 2014 yılında Kırım'ı ilhak etmesi sırasında el konulan varlıklar için 4,22 milyar dolarlık tazminat talep eden Ukrayna enerji şirketi Naftogaz adına gerçekleştirildi.
Yetkililer, Professor Molchanov adlı geminin çarşamba günü geç saatlerde Barentsburg'da alıkonulduğunu belirtti. Barentsburg, Rusya'nın 1920 yılındaki bir antlaşma kapsamında Norveç'e ait Svalbard takımadalarında işlettiği bir kömür madeni yerleşimi.
Rusya, gemiye el konulmasını 'korsanlık' olarak nitelendirirken, Norveç büyükelçisini çağırarak sert bir protesto notası sundu. Rus Dışişleri Bakanlığı, geminin serbest bırakılması için çalışacaklarını duyurdu.
Bakanlıktan yapılan açıklamada, 'Norveç'in Svalbard'da Rusya'ya dayattığı ve uluslararası hukuku ihlal eden kısıtlayıcı önlemler nedeniyle, takımadalarda faaliyet gösteren Rus kuruluşları ve vatandaşları fiilen abluka altında' denildi. Açıklamada, Norveç antlaşmayı ihlal etmekle suçlandı.
Norveç ise gemideki mürettebat, yolcu ve diğer kişilerin ülkelerine dönmek istemeleri halinde bunun için alternatif yollar önereceğini açıkladı.
Svalbard Valisi Lars Fause, TV2 yayıncısına yaptığı açıklamada, 'Barentsburg yönetimiyle diyalog halindeyiz ve insanları Rusya'ya güvenli bir şekilde geri göndermenin yollarını bulmaya hazırız' ifadelerini kullandı.
Norveç Adalet Bakanlığı, gemiyle ilgili ihtilafın Naftogaz ve Rusya arasında bir mesele olduğunu ve Oslo hükümetini ilgilendirmediğini vurguladı.
NAFTOGAZ RUSYA'YA KARŞI UZUN BİR HUKUK MÜCADELESİ VERİYOR
Naftogaz, 2016 yılından bu yana Kırım'daki mülklerine el konulması nedeniyle Rusya'dan tazminat talep ediyor. Lahey'deki bir tahkim mahkemesi, Nisan 2023'te Rusya'nın Naftogaz'a 4,22 milyar dolar artı faiz ve yasal masrafları ödemesine hükmetmişti.
Rusya ise bu davada mahkemenin yetkisini tanımadığını ve ödeme yapmayacağını belirtiyor.
Naftogaz Geçici İcra Kurulu Başkanı Sergii Fedorenko konuya ilişkin, 'Rusya, uluslararası bir tahkim kararına uymayı reddederek sorumluluktan kaçamaz' dedi.
Cruisemapper web sitesine göre, 1982 yılında Finlandiya'da inşa edilen 71 metre uzunluğundaki Professor Molchanov, 32 mürettebat ve 52 yolcu taşıma kapasitesine sahip. Gemide kütüphane, sauna, bar ve iki restoran bulunuyor. Gemi, bilimsel seferler ve ticari turlar için kullanılıyor.
Gemi, kendilerine eşlik eden ve gemide tam olarak kaç kişi olduğunu belirtmeyen bir gazetecinin aktardığına göre, salı günü bir grup Rus bilim insanıyla birlikte Barentsburg'a vardı.
Komsomolskaya Pravda (KP) radyosunun genel yayın yönetmeni Andrei Gorbunov, geminin limana sorunsuz yanaştığını ve sefer üyelerinin karaya çıktığını söyledi. Gemiye el konulduğu haberi ancak çarşamba akşamı ortaya çıktı.
Gorbunov, KP'nin web sitesinde yaptığı açıklamada, 'Kimse gözaltına alınmadı. Hepimiz işimize gücümüze devam ediyoruz. Şu an için Professor Molchanov'a sadece Barentsburg limanından ayrılması yasaklandı' diye yazdı.
Naftogaz'ı temsil eden ABD'li hukuk firması Covington'ın ortağı Clovis Trevino, Rusya'nın mahkemede bu el koyma işlemine itiraz edeceğini beklediklerini belirtti.
Trevino, Reuters'a yaptığı açıklamada, 'Müşterilerimiz için parayı alabilmek adına gemiyi müzayedeye çıkarabilmek için başka bir hukuk savaşını daha kazanmamız gerekiyor, nihai hedefimiz bu' ifadelerini kullandı.
Trevino, Covington ve Norveçli meslektaşı Wikborg Rein'in gemiyi aylardır takip ettiğini söyledi. Geminin muhtemel değerinin, Naftogaz'a borçlu olunan toplam tutarın (masraflar ve faiz dahil şu anda yaklaşık 6 milyar dolar) sadece küçük bir kısmı olduğunu kaydetti.
Ancak el koyma işlemini 'çok anlamlı bir zafer' olarak nitelendirdi.
El koyma kararı pazartesi günü bir bölge mahkemesi tarafından verildi ve mahkeme, Svalbard valisinin geminin yerinden oynatılmamasını sağlamasını istedi.
Norveç Adalet Bakanlığı, 'Rusya, bölge mahkemesinden davayı yeniden değerlendirmesini talep edebilir' açıklamasını yaptı.
Naftogaz, tazminat ödenene kadar dünya genelindeki Rus varlıklarının peşini bırakmayacağını duyurdu. Şirket, ABD, Fransa, Britanya ve Rus varlıklarının dondurulduğu Finlandiya da dahil olmak üzere çeşitli yargı bölgelerini listeledi. Rusya ise kendilerine herhangi bir bildirim yapılmadığını belirterek karara itiraz ediyor.
1925'ten bu yana Norveç toprağı olan ve Kuzey Kutbu ile Avrupa anakarasının tam ortasında yer alan Svalbard, 1920 tarihli bir antlaşma ile yönetiliyor. Antlaşma, Rusya da dahil olmak üzere imzacı devletlerin vatandaşlarının vizesiz olarak buraya yerleşmesine izin veriyor.
Norveç İstatistik Kurumu'na göre Barentsburg, Svalbard'daki iki Rus yerleşiminden biri. Bu iki yerleşimde, adanın 2.914 olan toplam nüfusunun 392'si yaşıyor.
