Denys Khomenko, geçen yıl bir Rus saldırı İHA'sının Çernobil nükleer santralinin dünyanın en büyük nükleer felaketine sahne olan bölümünü koruyan kemerli yapıya çarparak büyük bir trajediye ramak kaldığı geceyi anlatırken hiçbir duygu belirtisi göstermiyor.
Khomenko, hasar görmüş santralin 40 yıl sonra yavaş yavaş söküldüğü bu süreçte, tesisin enerji beslemesini ve korunmasını sağlama gibi kritik bir görevde her zaman soğukkanlı kalmanın hayati önem taşıdığını söyledi.
Teknik operasyonlardan sorumlu müdür yardımcısı Khomenko, Reuters'ın Kyiv'in yaklaşık 100 km kuzeyindeki ürkütücü derecede sessiz ormanlık yasak bölgede bulunan tesise yaptığı ziyaret sırasında "Duygular mantığın önüne geçer, bu yüzden sakin çalışmak gerekir" dedi.
Çalışanlar, hasarlı dört numaralı reaktörü kaplayan 256 metre genişliğindeki devasa çelik yapının yanında küçücük kalan büyük bir panelle deliği yamadı. Ancak hâlâ tehlikeli olduğu için uzun süre kalınamayan bu ortamda ek onarımlar yapılması gerekiyor.
İHA'DAN KAYNAKLANAN HASAR
Yasak bölgenin geniş alanlarında radyasyon seviyeleri normale yakın düzeyde seyrediyor; ancak özellikle tahrip edilen reaktörün çevresindeki bazı bölgeler hâlâ yoğun şekilde kirlenmiş durumda.
Khomenko, "Bir kaynakçı veya diğer yüksek nitelikli personel orada yalnızca birkaç dakika, belki birkaç saat çalışabilir" diyerek bunun çok sayıda nitelikli işçi gerektirdiğini ve bu işçilerin kolayca bulunamadığını belirtti.
Bu durum, Rusya'nın Ukrayna genelinde altyapıya düzenli hava saldırıları düzenlediği savaşın dördüncü yılında tesisin karşı karşıya olduğu ciddi riskleri gözler önüne seriyor. Tesisin hemen dışında yaban geyikleri, yaklaşım yolunda ve doğanın ele geçirdiği terk edilmiş Prypiat kasabasında dolaşıyor.
İHA saldırısı nedeniyle Ukrayna, felaketin 40. yıl dönümünü pazar günü kutlarken 26 Nisan 1986'da patlayarak Avrupa'nın büyük bölümüne radyoaktif bulutlar yayan dört numaralı reaktörün içindeki tonlarca radyoaktif enkazı kaplayan eski lahiti yeniden koruma altına alma ihtiyacıyla karşı karşıya kalacak.
Khomenko, 2022 işgalinin ilk haftalarında kısa süreliğine Rus kuvvetlerinin kontrolüne giren tesiste hâlâ çalışan yaklaşık 2.250 personelden biri. İşgal, kaderi belirlenmiş reaktörün sökülme planlarını erteledi.
14 Şubat 2025'teki İHA saldırısı haftalarca süren bir yangına yol açarak Sovyet yetkililerinin 1986'da reaktörün üzerine aceleyle inşa ettiği orijinal çelik-beton yapıyı kaplayan membranı hasar verdi.
Uzmanlar, 2016 yılında inşa edildiğinde 100 yıl dayanması öngörülen 2 milyar euroluk yapının kalıcı hasardan kaçınmak için önümüzdeki birkaç yıl içinde onarılması gerektiğini söylüyor.
Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası Başkanı Odile Renaud-Basso, "Risk, korozyondur ve yapının zayıflamasıdır; bu da nükleer güvenlik açısından bir risk oluşturur" dedi. Banka, en az 500 milyon euro tutacağı tahmin edilen onarım için finansman arayışında.
ÇERNOBİL SANTRALİ RUS UÇUŞ ROTASININ YAKININDA
Radyoaktif sızıntı tespit edilmedi: Kemerli yapının içinde, gri ve paslanmış orijinal lahit sağlam duruyor. Dört numaralı reaktörün kontrol odası, harap olmuş Sovyet dönemi ekipmanlarıyla dolu karanlık bir alan.
Rusya saldırıya karışmadığını reddetti. Ukrayna güvenlik servisi, saldırıda Ukrayna kuvvetlerinin kullanmadığı bir silah olan Shahed İHA'sının kullanıldığını açıkladı. Moskova ise Kyiv'in Batı'dan daha fazla silah ve para almak için kendi santralini vurduğunu iddia etti.
Ukrayna'nın başsavcısı bu hafta Reuters'a Rusya'nın tesisin yakınındaki bir uçuş rotasında defalarca İHA ve füze gönderdiğini söyledi. Ruslan Kravchenko, radarların Haziran 2024'ten bu yana koruyucu yapının 5 km yarıçapı içinde uçan en az 92 Rus İHA'sı tespit ettiğini belirtti.
Teknik operasyonlardan sorumlu müdür yardımcısı Khomenko, tesisin dört numaralı reaktörün yakınındaki nükleer yakıt depolama alanı gibi diğer bölümlerinin de savunmasız olduğunu söyledi.
Khomenko, "Bu tesis hava araçlarının, uçakların veya benzeri herhangi bir şeyin etkisine dayanacak şekilde tasarlanmamıştı" dedi.
Ulusal Muhafızlar tesiste devriye geziyor. Birçok çalışan için tesise ulaşmak zorlaştı; çünkü eskiden Rusya müttefiki Belarus üzerinden kullandıkları güzergâh kesildi ve çalışanlar tesiste 13 günlük nöbet süreleri geçiriyor.
