Liderler, cumartesi akşamı karma köy Pyla'da düzenlenen ilk ortak sosyal etkinliklerinde bir araya geldi. Köy, ara bölge içinde yer alıyor. Etkinlikte ortak tarihin müzikleri ve dansları ortamı doldurdu.
Hristodulidis ve Erhürman'ın bu buluşması yaklaşık iki saat sürdü. Liderler bir sonraki görüşmelerini Salı günü yapacak. Hristodulidis, BM Kişisel Temsilcisi Holguín'e iğneleyici bir yanıt verdi. Erhürman ise bu konuda yorum yapmaktan kaçındı.
Zivania ve gülümsemeler
Kıbrıs'ın böyle bir manzarayı yeniden görmesi yaklaşık on yıl aldı. İki Kıbrıslı lider, siyasi rakip olsalar da zivania paylaşıp gülümsedi. Çevrelerinde hem Rum hem Türk vatandaşlar vardı. Onlar da anın bir parçası olmak ve liderlerle fotoğraf çektirmek istiyordu.
Liderler kameralar karşısında hep gülümsedi. Yüz ifadelerinin, belki vermek istedikleri sert bir mesajla uyumlu olup olmadığını düşünmediler. Bu, akşamın siyasetten uzak geçtiği anlamına gelmiyor. Zaten iki siyasi lider söz konusu ve siyaset tamamen kadraj dışında kalamaz. Yine de etkinlik amacına ulaştı. İki lideri ringin dışında bir araya getirdi ve Kıbrıs'ın geri kalanına Pyla'nın birlikte yaşamayı nasıl becerdiğini gösterdi. Pyla, hem Rum hem Türk kültürünün özelliklerini taşıyarak barışçıl biçimde bir arada yaşıyor. Bunun yanında kendi kusurlarını da taşıyor.
Hristodulidis, 6. Dikomünal Pyla Barış Festivali'ne ilk gelen kişi oldu. Tüm standları gezdi. Yolunda çok sayıda insanla kucaklaştı ve el sıkıştı.
Hristodulidis gazetecilere şunları söyledi: «Bir barış mesajı, bir birlikte yaşama mesajı ve nihayet vatanımızın yeniden birleşmesi ihtiyacına dair bir mesaj veriyoruz.»
Ardından Kuzey Kıbrıs Türk lideri Tufan Erhürman geldi. Sırt ağrısı nedeniyle boyun korsesi takıyordu. Buna rağmen düzinelerce el sıkıştı, kucaklaştı ve iyi niyet işareti olarak küçük jestlerde bulundu. Bir ara dans bile etti.
Festival, hem Rum hem Türk vatandaşlarla doluydu. Köyde yaşayan yabancılar da etkinliğe katıldı.
Sahneye yakın ana masada Hristodulidis ve Erhürman oturdu. Yanlarında Pyla'nın iki topluluk lideri Simos Mytides ve Veysel Güntén, müzakerecileri Menelaos Menelau ve Mehmet Dana vardı. Ayrıca BM Kıbrıs Barış Gücü (UNFICYP) komutanı Kasım Dian, AKEL Genel Sekreteri Stefanos Stefanu ve CTP Genel Başkanı Sıla Usar İncirli oturdu. İncirli, 6 Aralık seçimlerinin ardından Kuzey Kıbrıs'ta büyük olasılıkla «başbakan» olabilecek isimlerden biri. Son olarak eski Kıbrıs Türk lideri Mehmet Ali Talat ile eşi Oya Talat da masadaydı. Yakın masalarda AKEL ve CTP'den başka isimler de oturuyordu.
İki lider birlikte oturdu, birlikte içti ve büfeden birlikte yemek aldı. İkisine de tanıdık gelen müzikleri dinlediler. Ayrıca bir iki toplumlu dans grubunun, hareket ve şarkıyla adanın ve halkının ortak tarihini anlatmasını izlediler.
Köyün muhtarları, yani topluluk liderleri, nezaket ve onurun örneğini gösterdi. Konuşmalarını hem kendi ana dillerinde hem İngilizce yaptılar. Birbirlerine teşekkür ettiler. Ayrıca etkinliğin düzenlenmesindeki yardımları için Birleşmiş Milletler'e de teşekkür ettiler. Bu, yedi yıl aradan sonra ilk kez gerçekleşti.
Pyla'nın Rum topluluk lideri Simos Mytides şunları söyledi: «Topluluğumuz Pyla, Rumların ve Türklerin birlikte yaşayabileceğinin, birlikte çalışabileceğinin ve karşılıklı saygı ile anlayışa dayalı ilişkiler kurabileceğinin güçlü bir örneğidir. Pyla, barışçıl ve uyumlu bir birlikte yaşamın mümkün olduğunun canlı kanıtıdır.»
Türk topluluk lideri Veysel Güntén, iki topluluğun Pyla'da yüzyıllardır birlikte yaşadığını belirtti. «Çatışma içinde yaşamak yerine barış içinde yaşamayı seçiyoruz» dedi.
İki lider, BM Kişisel Temsilcisi María Ángela Holguín'in mesaj gönderdiği günde bir araya geldi. Holguín'in mesajı «Politis» gazetesinde yayımlandı. Mesajında iki liderin işbirliğine başlamasını ve siyasi eşitlik temelinde birlikte yaşamı araştırmasını istiyor.
Temsilci, on yıllardır süren bölünmeye nasıl son verilebileceğini sordu. Taraflar bir geçiş noktası bile açamıyor, mayınların temizlenmesi konusunda da anlaşamıyor.
Holguín, Ekim sonunda Kıbrıs'a gelmeden önce liderleri masaya oturmaya ve güven artırıcı önlemler (GAÖ) ile gelecekteki bir diyaloğun kuralları konusunda anlaşmaya çağırdı. Holguín'e göre yeniden müzakerelere başlamanın ilerlemesi bunun üzerine bağlı.
Bir gazetecinin yorum istemesi üzerine Hristodulidis, Holguín'in kendisine çok yakın zamanda ayrıntılı bir elektronik posta gönderdiğini ve ona da aynı ayrıntılılıkta bir yanıt verdiğini söyledi.
Cumhurbaşkanı ayrıca Ulusal Konsey'in son toplantısının ardından ve New York'ta BM Genel Sekreteri António Guterres ile yaptığı görüşmenin devamında, Guterres'e somut fikirler içeren bir mektup gönderdiğini belirtti. Mektupta metodoloji, esas konular ve GAÖ hakkında somut öneriler yer alıyor. Amaç, sürecin ilerlemesi.
Erhürman ile önümüzdeki hafta yapacağı görüşmenin ilerleme sağlamasını umduğunu dile getirdi.
Ardından Hristodulidis, BM temsilcisine açık bir eleştiri yaptı ve şöyle konuştu: «Bayan Holguín'in Türk liderle yaptığım birçok görüşmede hazır bulunması çok memnuniyet verici olur ve olumlu bir gelişme olur. Böylece tartışılan her şeyi bizzat bilmiş olur.»
Geçiş noktaları konusunda Cumhurbaşkanı, Holguín'in Guterres'in Kıbrıs'ta iki lider için verdiği yemekte bulunduğunu söyledi. Holguín o yemekte «çok somut bir öneri sundu ve bunu makul bir uzlaşma olarak nitelendirdi».
Hristodulidis şunu ekledi: «Bayan Holguín, kimin hemen evet dediğini, kimin hemen hayır dediğini ve Guterres'in cevabıyla ilgili olarak kiminle pek de sakin olmayan bir tartışma yaptığını çok iyi biliyor.»
Cumhurbaşkanının bu açıklaması, Pyla Festivali'ne geldiği sırada yapıldı. Sözleri Erhürman'ın çevresinde de dikkat çekti. Ancak Erhürman'a yakın kişiler, Kıbrıs Türk liderinin o gün etkinliğin ruhuna saygı göstermek için yanıt vermeyeceği mesajını iletti.
Bu arada müzakereciler Pazartesi günü bir araya gelecek. Liderlerin bir sonraki görüşmesi ise Salı günü planlanıyor.
Bundan sonra neler olacağını göreceğiz.
