Diana Markidi'nin “Kıbrıs Sorunu, 1957-1963” adlı çalışması, Zürih-Londra Anlaşmaları'nın çöküşüne giden süreci izliyor.
Asini Yayınları tarafından Atina'da yayımlanan kitabın gözden geçirilmiş yeni baskısı, 23 Ekim Cuma günü saat 19.00'da Lefkoşa'daki Kastelliotissa'da tanıtılacak. Tanıtımda profesör Ahilleas Emiliyanidis, doçent Petros Papapolyviu ve filolog-editör Aleksandros Bazukis konuşacak.
Markidi, Kıbrıs'ın beş büyük kentinde, yani Lefkoşa, Gazimağusa, Larnaka, Limasol ve Baf'ta ayrı Rum ve Türk belediyeleri kurulmasına ilişkin görüş ayrılıklarından yola çıkıyor. Yazar, 1963 Noel'inde Zürih-Londra Anlaşmaları'nın çöküşüne giden süreci ve bu çöküşten sonra yaşananları ele alıyor. Böylece adadaki kırılgan dengenin nasıl bozulduğunu gösteriyor. Çalışmada Rumlar ile Türkler arasındaki çatışmanın yapısı ve bu çatışmanın daha geniş çerçevesi de inceleniyor.
Markidi, İngiliz, Kıbrıslı, Yunan ve Amerikan arşivlerindeki kapsamlı araştırmalara dayanıyor. Çalışmada, görünüşte yerel bir idari meselenin nasıl farklı stratejik hedeflerin, ulusal ideallerin ve uluslararası rekabetin sahasına dönüştüğü gösteriliyor. Kitap, İngiltere, Yunanistan ve Türkiye'nin Zürih-Londra Anlaşmaları'nın oluşumundaki rolünü, yeni devletin niteliğine dair farklı anlayışları ve 1963'teki anayasal çöküşe yol açan tartışmaları ele alıyor. Ayrıca her tarafın korkuları, şüpheleri, yanlış anlamaları ve siyasi tercihleri de açıkça ortaya konuyor. Bunlar büyük ölçüde çağdaş Kıbrıs tarihinin seyrini belirlemiş.
Kitap ilk kez 2009'da Elliniká Grámmata yayınevi tarafından, Kıbrıs Üniversitesi ile iş birliği içinde Yunanca olarak yayımlandı. Ancak uzun süredir tükenmiş durumda. Bu arada incelenen dönemle ilgili yeni bilgiler ortaya çıktı. Kitabın Yunanca'da yeni ve gözden geçirilmiş bir baskısına duyulan ihtiyaç da doğdu.
Kitap, akademik çalışmalarda ve Kıbrıs sorunu üzerine yapılan tartışmalarda sıkça referans gösteriliyor. Hatta denebilir ki zaman içinde Markidi'nin çalışması, Kıbrıs sorununu derinlemesine öğrenmek isteyenler için “vazgeçilmez bir okuma” hâline geldi. Yazar, yeni baskının önsözünde bunun nedenini şöyle anlatıyor: “Bu kitap yalnızca geçmişin daha iyi anlaşılmasına değil, bugünün karmaşıklığının gereğince kavranmasına da katkı sağlıyor. Bu nedenle, yıllar önce Kostas Karras'ın yaptığı tespit yeniden önem kazanıyor. Karras, bu kitabın geçmişle olduğu kadar geleceğiyle de ilgilenen tüm Kıbrıslılar tarafından okunması gerektiğini söylemişti.”
Tanıtım, Lefkoşa'daki Kastelliotissa'da yapılacak.
