Rusya, Perşembe günü Kazakistan ile Orta Asya'nın en büyük ülkesindeki ilk nükleer santralin inşası için yaklaşık 16,5 milyar dolarlık bir anlaşma imzaladı. Maliyetin bir bölümü Moskova'nın sağlayacağı büyük bir ihracat kredisiyle karşılanacak.
Dünyanın en büyük uranyum üreticisi olan ve Sovyet nükleer denemelerinin yarattığı serpintiden zarar gören Kazakistan, nükleer enerji olasılığını en az yirmi yıldır tartışıyordu.
2024 yılında yapılan referandumda halk nükleer santral inşasına onay verdi ve ülkenin güneydoğusundaki Balkaş Gölü kıyısında yer alan Ulken köyü santralin kurulacağı yer olarak belirlendi.
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Cömert Tokayev, görüşmeler için Astana'da bulunan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e desteği için teşekkür etmeden önce, "Bugün imzalanan Balkaş Nükleer Santrali'nin inşasına ilişkin anlaşma önemli bir role sahip" dedi.
Putin ise "Santralin işletmeye alınması, Kazakistan ekonomisinin enerji arzına önemli bir katkı sağlayacak" ifadelerini kullandı.
İki taraf ayrıca santralin inşasının finansmanı için Rusya'nın ihracat kredisi sağlamasına ilişkin bir anlaşma da imzaladı.
KAZAKİSTAN'IN NÜKLEER YOLCULUĞU
Kazakistan atom enerjisi ajansına göre Rusya'nın devlet nükleer şirketi Rosatom, santralin inşasında baş rolü kapmak için Çin Ulusal Nükleer Şirketi (CNNC), Fransız enerji şirketi EDF ve Korea Hydro & Nuclear Power'ı geride bıraktı.
Kazakistan atom enerjisi ajansı başkanı Almasadam Satkaliyev, gazetecilere yaptığı açıklamada, iki adet VVER-1200 III+ reaktörüne sahip olacak santralin maliyetinin yaklaşık 16,5 milyar dolar olacağını, bunun yaklaşık 2 milyar dolarının güvenlik ve altyapıya ayrılacağını belirtti.
Satkaliyev'e göre inşaat 2027'de başlayacak ve ilk reaktör 2034 yılı başında devreye alınacak.
Kazakistan, geniş arazileri yaşanmaz hale getiren, çevre bölgelerdeki insanlarda sayısız hastalığa yol açan ve halkın nükleer enerjiye karşı güvensizlik duymasına neden olan yüzlerce Sovyet nükleer silah denemesinin yapıldığı ülkeydi.
Ancak ülke enerjiye ihtiyaç duyuyor. 20 milyon nüfuslu Orta Asya ülkesi, önemli doğal gaz rezervlerine sahip olmasına rağmen elektrik ihtiyacının büyük bölümünü kömürle çalışan santrallerden karşılıyor; bunu bazı hidroelektrik santraller ve büyüyen yenilenebilir enerji sektörü destekliyor.
Kazakistan, çoğu eskimiş olan kendi üretim tesisleri iç talebi karşılamakta zorlandığı için zaten büyük ölçüde Rusya'dan elektrik ithal ediyor.
Ülke, ana yüklenicisi devlete ait CNNC olarak seçilen ikinci bir nükleer santralin inşasını da onayladı.
