Alasdair McCallum, Monash Üniversitesi ve Pete Lentini, Monash Üniversitesi
Rusya bir demokrasi değil. Ancak Rusya'nın seçimleri var; üstelik birçoğu var.
18-20 Eylül'de Rus seçmenler ulusal parlamento temsilcilerini, yani Rusya Devlet Duması üyelerini seçecek. Aynı dönemde 11 vali, 39 bölgesel meclise milletvekili ve diğer alt düzey temsil organlarına milletvekilleri de seçilecek.
Seçimler, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'ya yönelik tam ölçekli işgalinden bu yana yapılacak ilk parlamento seçimleri olacak. Ancak bu seçimler savaş, Rus ekonomisinin durumu ya da aslında herhangi bir şey hakkında kamuoyu barometresi olmayacak.
Rusların Vladimir Putin rejiminden duydukları rahatsızlık için pek çok nedeni var. Savaş şimdi beşinci yılına girdi ve tahminen 1,4 milyon cephe kaybı yaşandı; bunların 450 bin'i ölü. Her ay yaklaşık 30 bin Rus askeri öldürülüyor ya da yaralanıyor. Ukrayna da sık sık insansız hava aracı saldırılarıyla savaşı Rusların evine taşıyor.
Buna rağmen bu seçimler Putin'in partisi için elverişli bir sonuç ve devam eden güçlü bir yetki güvencesi sağlamak üzere dikkatle sahneye konacak.
Diktatörlük altında seçimler
Modern diktatörlüklerin çoğu kararnameyle yönetilmiyor; sistemlerini demokratik ve uzlaşmacı olarak meşrulaştırmak için nominal olarak çok partili seçimler düzenliyor. Buna "seçim otoriterliği" deniyor. Günümüzde dünyanın en yaygın otoriter yönetim biçimi bu.
Bu seçimler otoriter rejimler için çeşitli işlevler görüyor. Rusya'da Putin rejimi seçmen tabanının ruh halini ölçmeye, Rusya'nın seçmen kitlesi hakkında bilgi toplamaya ve kilit destekçilerini harekete geçirmeye yarıyor.
Putin Rusya'daki tüm gücü elinde tutuyor ve geleneksel olarak ve anayasal olarak başkan diğer hükümet kollarının üstünde duruyor.
Buna rağmen parlamento nominal olarak varlığını sürdürüyor. 2003 yılından bu yana Birleşik Rusya partisinin kontrolünde.
Parti Putin için güçlü bir destek ve seferberlik aracı olsa da o partinin üyesi değil. Bu durum, eski Cumhurbaşkanı Boris Yeltsin'in başlattığı üzere başkanın Rus parti siyasetinin "kavgası"nın üzerinde durması geleneğini yansıtıyor.
Ancak bu seçimler için Putin, parti kongresinde birkaç kez boy göstererek Birleşik Rusya'ya daha yakın bir konum aldı. Muhtemelen bunu partinin düşen popülaritesini artırmak ve iktidar partisine güçlü desteğini göstermek için yaptı.
Rusya'da seçimlere katılmalarına izin verilen, nihayetinde Kremlin'e sadık seçilmiş sayıda onaylı parti var. Bunlar arasında Komünist Parti ve nominal olarak liberal Yeni İnsanlar partisi gibi görünürde muhalefet partileri de bulunuyor. Ürün aynı olsa bile çeşitli bir seçim ambalajı görünümü sunuyorlar.
1989-91 arasındaki son Sovyet parlamentosunda oturan demokrat sayısı, son yirmi yılda Dumada oturanlardan daha fazlaydı. Nitekim Dumada 2007'den bu yana gerçek anlamda demokrat bir milletvekili bulunmadı. Bu, Kuzey Kafkasya'daki terör saldırılarının ardından yürürlüğe giren yeni seçim yasalarının demokratları dezavantajlı duruma düşürüp Kremlin yanlısı partilerin yararına olacak şekilde oyun alanını çarpıttığı yıldı.
Rusya'nın siyasi partilerine geçmişte zaman zaman şaşırtıcı bir bağımsızlık tanınsa da bu durum 2022 Ukrayna işgalinden bu yana belirgin şekilde azaldı. Bugün neredeyse tüm partiler savaşın destekçisi konumunda.
Savaşa karşı çıkan tek parti Batı yanlısı Yabloko partisi oldu. Parti 1993'ten beri var ve önceki seçimlere katılmasına izin verildi. Bunun nedeni Batı yanlısı liberal platformunun sınırlı seçmen çekiciliği olması ve Putin rejiminin baskıcı eylemlerle partiyi kontrol altında tutabilmesidir.
Bu yıl ise Yabloko'nun parlamento adayları ilk kez seçimlere katılmaları engellendi. Partinin iki başkan yardımcısı Lev Shlosberg ve Maksim Kruglov da Rus ordusunu "güvenilmez duruma düşürmek" ve "savaş hakkında yanlış bilgi yaymak" suçlamalarıyla uzun hapis cezaları aldı.
Parlamento için aday olmayı planlayan bir başka savaş karşıtı aday Boris Nadezhdin de seçimlerin dışında kalmasını sağlayacak mesnetsiz suçlamalarla mahkûm edildi.
Rusya'da oy kullanma: havuçlar ve sopalar
Seçim otoriter rejimleri genellikle demokratik bir görünüm korumak için açık seçim sahtekarlığından kaçınmaya çalışır. Ancak seçimlere müdahale yolları sürekli arar.
Örneğin bu yıl birçok bölgede uzaktan elektronik oy kullanma uygulanacak. Eleştirmenler bunun, devletin isterse oyu manipüle etmesi için kolay ve büyük ölçüde izlenemez bir yol sağladığını söylüyor.
Bu seçimlerin sorunsuz işlemesini ve meşru görünmesini sağlamak, katılımı en üst düzeye çıkarmayı da gerektirecek. Sorun, sonucu önceden belirlenmiş seçimlerin seçmenlerin dikkatini çekmekte zorlanması.
Bu nedenle Putin rejimi oy kullanma için maddi teşvikler sunuyor. Bu kapsamda oy kullananlara piyango, kupon ve hatta araba gibi ödüller verilmesiyle sandık merkezlerinde karnaval benzeri bir atmosfer yaratılıyor. Ayrıca devlet kurumları çalışanları olan biudzhetniki üzerinde iktidar partisine oy vermeleri için baskı uygulanması gibi daha zorlayıcı yöntemler de kullanılıyor.
Ukrayna'nın işgal altındaki bölgelerinde oy kullanma özellikle zorlayıcı olacak. Hatta silah zoruyla yapılabilir.
Buna rağmen seçim otoriter sistemlerde hükümetler süreci meşrulaştırmak için sonucun bir miktar belirsizliğe izin vermeli ve sürprizler yaşanabiliyor.
2018 ve 2019'da örneğin milliyetçi eğilimli Rusya Liberal Demokrat Partisi, Sibirya'daki Habarovsk'ta belediye ve bölgesel Dumalarda çoğunluk kazandı ve adayı valilik seçimini kazandı.
Rejimin seçimler üzerindeki sıkı kontrolü ve sorunlu muhalefet adaylarının dışlanması, rejim gücünün değil, rejimin önemli ölçüde kaygı duyduğunun bir işareti.
Gerçekte bu seçimler, Ukrayna'daki başarısız savaşının yarattığı sosyal ve ekonomik baskı altında iktidarına yönelik muhalefeti dizginlemekte zorlanan Putin rejimini gösteriyor.
Alasdair McCallum, Monash Üniversitesi Anayasa Hukuku Oturumluk Öğretim Üyesi ve Pete Lentini, Monash Üniversitesi Küresel Terörizm Araştırma Merkezi Kurucu Direktörü
Bu makale The Conversation'dan Creative Commons lisansı altında yeniden yayımlanmıştır. Orijinal makaleyi okuyun.
