Şap hastalığı koruyucu önlemleri aşarak Larnaka'daki nadir yerli hayvanların yetiştirildiği iki çiftliğe bulaştı. Yetkililer, AB mevzuatının bu hayvanları zorunlu itlaftan muaf tutup tutamayacağını değerlendiriyor.
Etkilenen çiftliklerde adanın en nadir yerli ırklarından olan kırmızı sığır (Bos indicus) ve Kıbrıs yağlı kuyruklu koyunu bulunuyor. Veteriner Hizmetleri, resmi olarak tescil edilmiş nadir ırklar veya yüksek genetik ve kültürel değere sahip hayvanlar için itlaf zorunluluğundan muafiyet tanıyan AB 2020/687 sayılı Delegated Regulation hükmünün uygulanıp uygulanamayacağını inceliyor.
Alınacak karar, hayvanların soy saflığının Tarım Bakanlığı işbirliğiyle titizlikle belgelenmesini gerektirirken bu hayvanların hayatta tutulmasının epidemiyolojik riskleriyle de dengelenmek zorunda.
Yok olmanın eşiğindeki bir ırk
Kıbrıs yağlı kuyruklu koyununun durumu özellikle kritik. Bu ırkın ada genelinde yalnızca 19 çiftlikte toplam 1.185 hayvanı bulunuyor ve bu sayı Kıbrıs'ın toplam koyun nüfusunun sadece yüzde 0,44'ünü oluşturuyor.
Bölgelere göre dağılım şöyle: Baf'ta 736, Limasol'da 272, Lefkoşa'da 74, Larnaka'da 56, Pitsilia'da 38 ve Gazimağusa'da 9 hayvan bulunuyor.
Kırmızı sığır popülasyonu da aynı derecede savunmasız durumda. 2025 sayımına göre ada genelinde 65 çiftlikte toplam 1.243 hayvan kayıtlı ve bu sayı bir önceki yıla göre yüzde 4,68 düşüş gösteriyor. Bu hayvanların 671'i inek. Yalnızca 56 çiftlik saf yerli ırk birimi olarak kabul ediliyor.
Bölgelere göre dağılım şöyle: Limasol'da toplam 455 hayvandan 262 inek, Baf'ta 473 hayvandan 245 inek, Larnaka'da 232 hayvandan 123 inek, Lefkoşa'da 70 hayvandan 34 inek ve Gazimağusa'da 13 hayvandan 7 inek bulunuyor.
Yerli sığırlar, karakteristik hörgüçleri ve siyah kuyruk ucu püskülüyle tanınıyor. Mesarya ovasındaki ova tipi hayvanlar kızılımsı-sarı bir renk gösterirken, Baf'taki dağ tipi hayvanlar daha küçük yapılı ve daha koyu renkli.
Salgının genel görünümü
Larnaka'daki iki çiftlik, Kıbrıs genelinde 104 enfekte birime ulaşan daha geniş bir salgının parçası. Bunların dağılımı şöyle: 13 sığır çiftliği (9'u Larnaka, 4'ü Lefkoşa), 88 koyun ve keçi çiftliği (63'ü Larnaka, 25'i Lefkoşa) ve Lefkoşa'nın batısında 3 domuz çiftliği.
Enfekte olup itlaf edilen veya itlafı bekleyen hayvanlar, toplam yetişkin koyun ve keçi nüfusunun yüzde 8,1'ini, sığırların yüzde 2,8'ini ve domuzların yaklaşık yüzde 7'sini oluşturuyor.
Virüsün yayılmasını durdurmak için yalnızca yerli ırkları değil Kıbrıs'taki tüm sığırları kapsayan genel bir aşılama programı devam ediyor. Enfekte bölgelerdeki tüm birimlerde numune alma çalışmaları sürüyor; Yeri ve Dali bölgeleri tamamlandı, Lefkoşa'nın batısı ve Larnaka'daki çalışmaların Nisan sonuna kadar bitmesi planlanıyor.
Nesli tehlike altındaki yerli yağlı kuyruklu koyun ve yerli sığır yetiştiren çiftçiler, Avrupa programları aracılığıyla özel mali destek alıyor.
