Yükselen akaryakıt fiyatları Türkiye'de son dönemde motorinin litre fiyatının ilk kez 100 Türk lirasını (2,05 ABD doları) aşmasının ardından hane halkı bütçelerinden ulaşım tercihlerine ve mal ile hizmet fiyatlarına kadar her şeyi giderek etkiliyor.
Son artışlar küresel enerji fiyatlarının yüksek seyretmesi ve petrol arzındaki aksamalar eşliğinde geldi. Hormuz Boğazı üzerinden tedarik konusundaki endişelerin artmasıyla Brent petrolü bu ayın başlarında varil başına 100 ABD dolarının üzerine çıktı.
İş gücünün neredeyse yarısının 28.075,50 lira olan asgari ücretle çalıştığı bir ülkede artışların etkisi büyük. Türkiye hem petrol hem de doğal gazda büyük ölçüde ithalata bağımlı olduğu için etki özellikle belirgin.
Ankara'da yaşayan emekli mimar Yusuf Koseoglu, Xinhua'ya yaptığı açıklamada artışların hane halklarını ve genel ekonomiyi şimdiden etkilediğini söyledi.
“Artışlar bizi şimdiden etkiliyor ve bundan sonra ne olacağını bilmiyoruz” diyen Koseoglu, “Şu anda Türkiye'de emekli maaşıyla yaşamak imkansız. Ben birikimlerimle geçiniyorum” ifadelerini kullandı.
“Enflasyon üzerinde doğrudan bir etkisi var. Petrol fiyatında bir liralık artış her şeyi etkiliyor; gıda, içecek, ulaşım. Her şey için buna bağımlıyız” dedi.
Bazı hane halklarında daha yüksek akaryakıt maliyetleri günlük seyahat alışkanlıklarını değiştirdi. Bir depo doldurma maliyeti özel araç kullanımını giderek zorlaştırdı ve bazıları yolculuklarını sınırlamayı, şirket servislerini kullanmayı ya da toplu taşımaya yönelmeyi tercih etti.
Öğretmen Hilal Onat, araba sahibi olmasına rağmen işe gidip gelmek için mümkün olduğunca kullanmayı bıraktığını söyledi.
“Arabam var ama akaryakıt fiyatları bu kadar yükselince işe giderken mümkün olduğunda şirket servisini kullanıyorum” diye konuştu Onat, Xinhua'ya.
İstanbul merkezli ekonomist Mustafa Sonmez, daha yüksek akaryakıt fiyatlarının etkisinin ekonomi genelinde yayıldığını vurguladı.
“İnsanlar kışın ısınma yakıtını nasıl karşılayacaklarını ve artan ulaşım maliyetleriyle nasıl başa çıkacaklarını merak ediyor. Akaryakıt fiyatları ekonominin tamamını etkiliyor ve çoğu mal ve hizmette fiyat artışına yol açacak” diyen Sonmez, Xinhua'ya yaptığı açıklamada bunun Türkiye'deki geçim sıkıntısını derinleştireceği uyarısında bulundu.
Türkiye'de yıllık tüketici fiyat enflasyonu temmuzdaki yüzde 31,75'ten ağustosta yüzde 31,51'e yavaşlarken aylık enflasyon yüzde 1,84 oldu. Yetkililer dezenflasyon sürecini sürdürürken son enerji fiyat artışları bir dış baskı unsuru daha ekledi.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Simsek geçen hafta Türkiye'nin dezenflasyon sürecinin başarılı olduğunu ancak istenenden daha yavaş ilerlediğini söyledi ve yavaşlamayı iç ve özellikle dış faktörlere bağladı.
“Bu yıl savaş olmasaydı enflasyon bugün itibarıyla en az 7 puan daha düşük olurdu” dedi Simsek.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, uluslararası enerji ortamını “mükemmel fırtına” olarak tanımladı ve Hormuz Boğazı'ndaki gelişmeler, Rusya-Ukrayna çatışması ve diğer faktörlere işaret etti.
