Nvidia denilince akla doğrudan yapay zeka devrimi gelse de, aslında sahnenin arkasında çok daha az bilinen bir güç ve soğutma ekipmanı tedarikçileri grubu sessizce büyük bir servet inşa ediyor. Geliştiriciler altyapı darboğazlarına takılmamak için küresel çapta veri merkezi inşaatına girişirken, bu firmalar da pastadan büyük pay kapıyor.
Enerjiye doymak bilmeyen veri merkezleri, transformatörlerden gelişmiş soğutma sistemlerine kadar pek çok ekipmana olan talebi patlatırken, Asya tedarik zincirindeki kazanan firmaları da beraberinde getirdi. Ancak bu firmaların hisse senetlerinde daha önce yaşanan dev yükselişler son dönemde biraz yavaşladı.
McKinsey'nin tahminlerine göre, 2030 yılına kadar küresel çapta veri merkezi yatırımları 7 trilyon dolara yaklaşacak. Nvidia ise geçtiğimiz hafta, yapay zeka harcamalarının yıllarca güçlü kalmaya devam edeceğini duyurdu.
Ancak talebi karşılayacak hızda veri merkezi inşa etmek giderek zorlaşıyor. Hiperscale veri merkezi operatörleri tesislerin altı ay içinde teslim edilmesini isterken, danışmanlık şirketi Pivotale AI'a göre şebeke bağlantı gecikmeleri bazı gelişmekte olan pazarlarda 24 aya, büyük gelişmiş pazarlarda ise sekiz yılı aşabiliyor.
Dijital altyapı hizmetleri sağlayıcısı BodaData'nın CEO'su Wing Kin Cheung konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Sektör çevresinin dışındaki insanlar grafik işlem birimlerini konuşuyor, ancak sektörün içindeki insanlar kesinlikle jeneratörler ve transformatörler için teslimat sürelerini sorguluyor" dedi.
Transformatörler, şebekelerden gelen yüksek voltajlı elektriği sunucular, soğutma sistemleri ve güç dağıtım üniteleri için uygun seviyelere dönüştürüyor.
YAPAY ZEKA ALTYAPISINDA VERİMLİLİK VE ÇEVRE BASKISI
Güney Koreli HD Hyundai Electric ve Çinli Hainan Jinpan Smart Technology (688676.SS) gibi önde gelen transformatör tedarikçileri, özellikle Kuzey Amerika'daki yapay zeka altyapı projeleriyle bağlantılı olarak 2026'nın ilk yarısında talepte büyük bir artış yaşandığını raporladı.
HD Hyundai Electric yakın zamanda, ABD'li hiperscale operatörlerin Finlandiya, Almanya ve Britanya gibi pazarlardaki yatırımlarını genişletmesiyle Avrupa'daki talebin arttığını, Orta Doğu talebinin ise güçlü kalmaya devam ettiğini belirtti.
Şirketin sipariş birikimi, Haziran ayı sonu itibarıyla altı ay öncesine göre yüzde 23 artarak 8,5 milyar dolara ulaşırken, veri merkezi talebinin güçlü kalmaya devam etmesini beklediklerini açıkladı.
Şirketten Reuters'a yapılan açıklamada, "Şu anda üç yılı aşan bir sipariş birikimimiz var ve önümüzdeki üç yıl için büyük güç ekipmanlarının önemli bir üretim kapasitesi şimdiden garanti altına alındı" denildi. Açıklamada ayrıca, "Teslimatı 2030 yılına kadar uzanan hacimler için bazı kilit müşterilerle de sipariş görüşmeleri yürütüyoruz" ifadeleri yer aldı.
Jinpan için ise yeni veri merkezi siparişleri ilk yarıda bir önceki yıla göre dört kattan fazla artarken, ilgili sipariş birikimi de neredeyse üç katına çıktı.
Yapay zeka çipleri daha fazla elektrik tüketmeye devam ettikçe, ekipman üreticileri aynı zamanda veri merkezlerinin su ve elektrik tüketimine yönelik artan kamuoyu baskısı ortasında, verimliliği artırmayı ve çevresel etkileri azaltmayı hedefleyen teknolojilere de yatırım yapıyor.
Bank of America, Nvidia'nın yol haritasına atıfta bulunarak, yapay zeka rafı başına güç tüketiminin 2030 yılı sonuna kadar 1,5 megawattın üzerine çıkabileceğini, bunun da geleneksel bir rafın yaklaşık 100 katına denk geldiğini tahmin ediyor.
Daha fazla dikkat çeken teknolojilerden biri, elektriği dönüştürmek ve yönlendirmek için hantal manyetik bobinler ve bakır sargılar yerine yarı iletkenler kullanan katı hal transformatörü (SST) cihazı.
UBS, SST'lerin güç verimliliğini yaklaşık yüzde 4 artıracağını ve maliyetleri düşüreceğini öngörüyor. Ticari benimsenme henüz erken aşamalarda olsa da, banka bu teknolojilerin penetrasyonunun 2030'da yüzde 40'a tırmanmasını bekliyor ve Çinli şirketlerin teknolojik uzmanlıkları ve maliyet avantajları sayesinde pazar payı kazanacağını tahmin ediyor.
HD Hyundai Electric ve Jinpan SST geliştirmelerini derinleştirirken, güç altyapısının büyük tedarikçilerinden Tayvanlı Delta Electronics (2308.TW), küçük bir veri merkezinin kendi SST'lerini kullandığını duyurdu.
Delta, Reuters'a yaptığı açıklamada, yapay zeka gücü, soğutma ve veri merkezi altyapı çözümlerine yönelik talebin bir büyüme motoru olmaya devam ettiğini ve artan talebi karşılamak için Tayland, ABD ve Çin'deki üretim ayak izini genişlettiğini belirtti.
SOĞUTMA SİSTEMLERİNDE BÜYÜME YARIŞI
Operatörler güçlü yapay zeka çiplerinin ürettiği ısıyı yönetmekte zorlanırken, soğutma sistemleri bir diğer büyüme alanı olarak öne çıkıyor.
Bank of America'nın temel malzemeler, petrol ve gaz Asya-Pasifik araştırma başkanı Matty Zhao, "Güç ve soğutma temelde el ele gider; yani temelde ne kadar çok güç kullanırsanız, ısı ürettiğiniz için o kadar çok soğutma kullanmanız gerekir" dedi.
Banka, sıvı soğutmanın 2030 yılına kadar yeni yapay zeka veri merkezi kurulumlarının yüzde 70'ini oluşturacağını, hava soğutmanın ise geri kalanını oluşturacağını öngörüyor. Bu oran bugün yaklaşık yüzde 30 seviyesinde. McKinsey'e göre sıvı soğutma enerji tüketimini yüzde 27'nin üzerinde azaltabiliyor.
Geliştiriciler aynı zamanda yüzen tesisler, su altı veri merkezleri ve mağaralarda veya tünellerde sunucular gibi alışılmadık yaklaşımları da araştırıyor. Bu durum, daha geniş bir tedarikçi yelpazesi için de yeni fırsatlar yaratıyor.
HD Hyundai Electric konuyla ilgili olarak, "Veri merkezlerinin kendi elektriğini üretmesinin genişlemesi ve yüzen veri merkezi pazarının büyümesiyle birlikte, denizcilik orta hızlı motorları için yeni pazarlara girme fırsatları da açılıyor" açıklamasını yaptı.
Termal yönetim ürünlerine yönelik güçlü talep; Delta'nın yanı sıra yerel rakipleri Asia Vital Components (3017.TW) ve Auras Technology ile Çinli Shenzhen Envicool Technology'yi (002837.SZ) de yukarı taşıyor. Tüm bu firmalar Nvidia'nın ekosistemindeki tedarikçiler arasında yer alıyor.
TEDARİK ZİNCİRİNDEKİ KISITLAMALAR VE HİSSE PERFORMANSLARI
Siparişlerdeki patlamaya rağmen, yatırımcılar yoğunlaşan rekabet ortamında şişmiş değerlemeleri sorguladığı için tedarikçilerin hisse senedi fiyatlarındaki kazançlar yavaşladı.
Delta'nın hisseleri bu yıl yüzde 90'dan fazla değer kazanırken, HD Hyundai Electric geçen yılki yüzde 100'ü aşan kazançlarından soğuyarak büyük ölçüde yatay bir seyir izledi. Çinli Jinpan ve Envicool ise 2025'te sırasıyla yüzde 118 ve yüzde 244 yükseldikten sonra son dönemde yaklaşık yüzde 30 ve yüzde 20 oranında geriledi.
Delta Yönetim Kurulu Başkanı Ping Cheng Temmuz ayında yaptığı değerlendirmede, "Gelirler artsa bile, brüt kâr marjının muhtemelen kabaca bu seviyede kalacağını düşünüyorum" dedi. Cheng, "Piyasada yeni ürün platformları, dağıtım gecikmeleri ve bileşen kıtlıkları dahil birçok değişken var. Bu sorunlar bu yılın ikinci yarısında biraz daha ciddi hale gelebilir" diye konuştu.
Bank of America'dan Zhao, yatırımcıların olası risklere karşı dikkatli olması gerektiğine dikkat çekti. Zhao, "Herkes kazanamaz. Gerçekten müşterileri kapan liderleri özenle seçmeniz gerekir" ifadelerini kullandı.
