Birleşmiş Milletler'de bu hafta başlayan bir toplantıda, yaşlıların haklarını güçlendirecek bir anlaşma için müzakereler başlarken, kampanyacılar yaş ayrımcılığına son verilmesi ve gizli istismarlara karşı daha iyi koruma çağrısı yaptı.
Cuma günü sona erecek olan Cenevre'deki bir haftalık görüşmeler, yaşam süresinin uzamasıyla birlikte dışlanma, ayrımcılık ve ihmalle mücadele amacıyla Arjantin tarafından başlatıldı ve yönetildi. BM, önümüzdeki 50 yıl içinde 65 yaş üstü nüfusun iki katına çıkarak dünya nüfusunun beşte birini oluşturacağını öngörüyor.
Arjantin'in BM Cenevre Büyükelçisi Carlos Mario Foradori, "Amacımız sadece bugünün ihtiyaçlarını karşılamak değil, aynı zamanda geleceğin ihtiyaçlarını karşılayabilecek bir sistem hazırlamak" dedi.
Foradori, "Bu hedef, dünya genelinde milyonlarca yaşlının onurunu, korunmasını ve haklarını güçlendiren bir araç oluşturmaktır" diye ekledi.
Brezilya, Slovenya, Filipinler ve Gambiya, önerilen anlaşmanın diğer ana destekçileri olurken, Şili ve Güney Afrika da bir haftalık görüşmelerde destek veren ülkeler arasında yer aldı.
Müzakerecilerin Ekim ayında tekrar Cenevre'de bir araya gelmesi planlanıyor ve görüşmelerin ne kadar süreceği henüz net değil. Bu tür anlaşmaların kabul edilmesi yıllar alabiliyor.
Irk ve cinsiyet temelinde ayrımcılık yapmama maddeleri içeren insan hakları anlaşmaları mevcut olsa da, yaş için böyle bir düzenleme bulunmuyor.
Yaşlılar ağı AGE Platform Europe Başkanı Heidrun Mollenkopf, "Mevcut yasaların insanları tam olarak korumadığı birçok durum var" dedi.
Reuters'a konuşan Mollenkopf, bakım evlerinde bakıcılar tarafından demans hastalarının davranışlarını kontrol etmek için kimyasal bağlama gibi istismarlara atıfta bulunarak, "Neler olup bittiği tamamen gizli kalıyor" ifadelerini kullandı.
Mollenkopf, bu tür olayları belirtmeden cinayet vakalarının bile yaşandığını söyledi.
'YAYGIN' YAŞ AYRIMCILIĞI
BM tarafından atanan yaşlıların insan hakları bağımsız uzmanı, 2021 tarihli bir raporda reform önererek yaş ayrımcılığının küresel çapta yaygın olduğunu ve yaşla ilgili derinlemesine yerleşmiş klişelerin yasaları ve politikaları şekillendirdiğini söyledi.
Hak grupları, zorunlu emeklilik yaşı, jüri görevi için yaş sınırlamaları ve belirli bir yaşın üzerindeki kişilere kanser taraması tekliflerinin azaltılması gibi örnekleri gösteriyor.
İnsan Hakları İzleme Örgütü'nde kıdemli araştırmacı olan Bridget Sleap, "Tamamen sorgulanmadan kalan yaş sınırlamaları var. İnsanların sırf doğum günleri olduğu için çalışmayı bırakması gerektiği fikri keyfi bir uygulama" dedi.
Yaşlılara yönelik ayrımcılıkla mücadele için BM'de 2011'den bu yana gayriresmi toplantılar yapılıyordu ancak kampanyacılar, COVID-19 ölümlerinin yaşlılar arasında yüksek oranda görülmesinin resmi müzakereler için ivme kazandırdığını söylüyor.
Kampanyacılara göre, Avrupa'da art arda yaşanan ve orantısız şekilde yaşlıları öldüren sıcak hava dalgaları ile bazı hükümetlerin destek sağlaması da baskıyı artırdı.
Uluslararası Uzun Yaşam Merkezi Kanada'nın kurucu başkanı 67 yaşındaki Margaret Gillis, bir "mücadele" beklediğini söyledi. Gillis, otoriter devletlerin anlaşmayı sulandırmaya çalışabileceğini ve diğer devletlerin yeni sağlık hizmeti maliyetlerinden korkarak direnebileceğini belirtti.
85 yaşındaki Mollenkopf ise "Umarım bir anlaşma ben hayattayken gelir. Ama korkarım gelmeyebilir" dedi.
