CERA, elektrik yasasının 34. maddesi kapsamındaki kapasite mekanizmasını devreye sokmak için nihayet ilk adımı attı — ancak bu adım, her zamanki gibi gecikmeli olarak mayıs sonunda geldi. Ama bu hamle, yalnızca 2030 başında beklenen ciddi elektrik sıkıntısını önlemeye yönelikti. Kıbrıs, AB'ye verdiği söz gereği Dhekelia ünitelerini 2029 sonunda devre dışı bırakacak.
Enerji Bakanlığı da buna karşılık verdi ve regülatörden mekanizmayı aktive etmek için gerekli tüm verileri isteyerek yeni jeneratörler ve ek kapasite için ihale açılmasını talep etti. Bakanlık da ancak 2030 için 'harekete geçti'.
Son iki üç yıldır teknokratlar, EAC sendika yetkilileri, siyasi partiler ve medya, bu kıtlığın 2030'da bizi bekleyen bir sorun olmadığı konusunda uyarıyor. Bu kriz çoktan kapımıza dayandı ve hanelere, işletmelere ve ekonomiye dişlerini göstermeye başladı.
Uzun süredir yasanın kendi tanımına göre bile uygun bir elektrik arzı sağlanamıyor ve bu durum defalarca uyarı olarak dile getirildi. Geçen yıl, birkaç arıza rezervlerimizin ne kadar kırılgan olduğunu ortaya koyunca, İletim Sistemi İşletmecisi akşam erken saatlerde bazı tüketicilere kademeli elektrik kesintisi uygulamak zorunda kaldı. Aradan bir yıl geçmesine rağmen devletten anlamlı bir müdahale gelmedi ve bu yazın ilk kesintileri dün yaşandı.
Geçen yıl da büyük bir öfke vardı ve halk olarak birilerinin harekete geçip bunu durduracağına inandık. Bize merkezi depolamanın veya Dhekelia'da depolamanın yakında devreye gireceği söylendi. Ancak takvimler yine kaydı. Sadece iki ay önce şebekeye merkezi depolama kurması için bir yükleniciyle sözleşme imzalanabildi ve bu sistemin haziran 2027'ye kadar hazır olup olmayacağı hâlâ belirsiz.
Hava koşulları kötüleşirken ve elektrik talebi sürekli artarken, merkezi depolamanın teknik sınırları göz önüne alındığında, İletim Sistemi İşletmecisi'nin güneş panellerinin üretmediği saatlerde artan talebi karşılayıp karşılayamayacağı şüpheli. Özellikle dünkü gibi arızalar olduğunda bu risk daha da artıyor.
Geçen yıl bize 2026 yazı için merkezi depolama sözü verilmişti, ancak bu söz tutulmadı. Bu yıl bunun yerine gelecek yaz için garanti edilmiş depolama sözü veriliyor. Oysa yetkililerin hesaplarını yeniden yapması ve merkezi depolama işe yarasın ya da yaramasın, geçici de olsa yeni ünitelerden daha fazla üretim kapasitesi sağlamanın yollarını bulması gerekiyor. EAC'nin büyük ünitelerinde çıkabilecek arızaları atlatmak için yeterli yedek kapasite şart.
Ayrıca 2028 ve 2029 için de endişelenmeleri gerekiyor, çünkü o dönemde talep bu yıl ve gelecek yıldan daha yüksek olacak. Operatörün kendi çalışmalarının ne gösterdiğini tam olarak bilmiyoruz, ancak elektriklendirme konusunda bilinçli olarak tam gaz gidildiği ortada. Bakanlık, CERA ve Operatör, herkesten önce buna hazırlanmalı.
2030 için 34. maddenin aktivasyonunu incelemekte haklılar, ancak bunu çok daha önce yapmalıydılar. Sadece 2030 için değil, önümüzdeki üç yaz için de şimdi harekete geçmeleri gerekiyor. Bu yaz için çoktan gemi kaçtı. Bu durum sorumlular ve ülke için bir utanç kaynağı.
