Ask Wire'ın yeni analizine göre, Limasol'da iki ya da üç yatak odalı dairelere ait ilanların yalnızca yüzde 1,8'i değeri yaklaşık 256.000 euroya kadar olan konutlara ait. Lefkoşa'da bu oran yüzde 59,6. Araştırma, konut erişilebilirliğinde ilçeler arasında büyük farklar olduğunu ortaya koyuyor. Çalışmaya göre alıcıların önünde iki temel engel bulunuyor: peşinatı karşılamak ve konut kredisinin taksitlerini ödeyebilmek.
Çalışma, ekimin başında Bazaraki'de ilan edilen konut fiyatlarını, iki çalışanı olan varsayımsal bir hanenin satın alma gücüyle karşılaştırıyor. Hesapta, Kıbrıs İstatistik Servisi'nin verilerine dayanan tahmini medyan maaşlar esas alınıyor.
Verilerin kontrolünün ardından Ask Wire, Güney Kıbrıs'ın ilçelerindeki 25.550 aktif satış ilanını inceledi. Bu ilanların 17.532'si iki ya da üç yatak odalı konutlara ait.
Araştırmanın ekonomik senaryosu, tahmini medyan maaşı alan iki çalışanı, iki bağımlı çocuğu olan ve başka kredisi bulunmayan bir haneyi kapsıyor. Karşılaştırma faizi yüzde 3,24, konut kredisi vadesi ise 25 yıl alınarak şu sonuçlar ortaya çıkıyor:
Aylık brüt gelir yaklaşık 4.503 euro.
Aylık net gelir 3.988 euro.
Aylık taksit 997 euro. Bu tutar, net gelirin yüzde 25'inin kredi geri ödemesine ayrıldığı varsayılarak hesaplanıyor.
Satın alınabilecek en yüksek konut fiyatı 255.995 euro.
Gerekli peşinat 51.199 euro, yani konut değerinin yüzde 20'si. Bu tutara satın alma giderleri eklenmiyor.
Net gelirin yüzde 25'inin taksit için ayrılması çalışmanın analitik bir varsayımı. Merkez Bankası'nın bir sınırı değil, kredi onayı için de bir garanti değil.
Bu bütçeyle Lefkoşa ve Gazimağusa (Mağusa), iki ve üç yatak odalı uygun fiyatlı dairelerin en yüksek oranına sahip. İlçelere göre oranlar şöyle:
Lefkoşa: yüzde 59,6
Gazimağusa (Mağusa): yüzde 58,6
Larnaka: yüzde 48,1
Baf: yüzde 9,6
Limasol: yüzde 1,8
Ask Wire'ın genel müdürü Pavlos Loizou'ya göre veriler üç temel sonuç ortaya koyuyor.
Birinci sonuç Limasol ile ilgili. Loizou, burada sorunun arz eksikliği olmadığını, asıl sorunun fiyatların çalışanların satın alma gücünden uzak olduğunu savunuyor. Analize dahil edilen 4.294 iki yatak odalı daireden yalnızca 111'i bütçeye uyuyor. Üç yatak odalı dairelerde ise 2.376 ilanın sadece yedi tanesi bu bütçenin içinde kalıyor.
İkinci sonuç Lefkoşa'ya ilişkin. Lefkoşa, iki yatak odalı daire alıcıları için en uygun oranı sunuyor: 1.226 ilanın 869'u bütçe dahilinde. Mutlak sayı olarak en fazla uygun seçenek ise Larnaka'da; burada 1.097 daire bulunuyor.
Üçüncü sonuç, özellikle üç yatak odalı evlerde seçeneklerin sınırlı olduğu. Lefkoşa'da bile bu kategorideki 480 evden yalnızca 65'i, çalışmadaki varsayımsal hane için ekonomik olarak erişilebilir. Baf'ta bu seçenekler 17, Limasol'da ise 16.
Her hücrede uygun fiyatlı konutların oranı ve parantez içinde, o kategorideki toplam ilanlar arasından uygun olanların sayısı gösteriliyor. Sütunlar sırasıyla 2 yatak odalı daire, 3 yatak odalı daire, 2 yatak odalı ev ve 3 yatak odalı ev.
Lefkoşa: 2 yatak odalı daire yüzde 70,9 (869 / 1.226), 3 yatak odalı daire yüzde 38,2 (247 / 647), 2 yatak odalı ev yüzde 84,6 (22 / 26), 3 yatak odalı ev yüzde 13,5 (65 / 480).
Gazimağusa (Mağusa): 2 yatak odalı daire yüzde 58,3 (225 / 386), 3 yatak odalı daire yüzde 60,0 (48 / 80), 2 yatak odalı ev yüzde 34,9 (22 / 63), 3 yatak odalı ev yüzde 5,6 (21 / 376).
Larnaka: 2 yatak odalı daire yüzde 52,1 (1.097 / 2.105), 3 yatak odalı daire yüzde 29,6 (135 / 456), 2 yatak odalı ev yüzde 51,7 (78 / 151), 3 yatak odalı ev yüzde 7,1 (52 / 733).
Baf: 2 yatak odalı daire yüzde 12,3 (141 / 1.146), 3 yatak odalı daire yüzde 0,9 (3 / 348), 2 yatak odalı ev yüzde 20,0 (26 / 130), 3 yatak odalı ev yüzde 1,7 (17 / 993).
Limasol: 2 yatak odalı daire yüzde 2,6 (111 / 4.294), 3 yatak odalı daire yüzde 0,3 (7 / 2.376), 2 yatak odalı ev yüzde 9,4 (22 / 235), 3 yatak odalı ev yüzde 1,3 (16 / 1.279).
Gelire ek olarak araştırma, kullanılabilir nakit miktarının önemine dikkat çekiyor. Hanenin peşinat için 40.000 euroya sahip olduğu varsayılırsa, giderler düşülüp bir rezerv ayrıldıktan sonra satın alma bütçesi 200.000 euroya iniyor. Yüzde 20 katılım oranı varsayımı ise aynı kalıyor.
Başka varlıklara sahip olmak, peşinatı karşılama kapasitesini teorik olarak artırabilir. Ancak bu, paranın hemen erişilebilir olduğu anlamına gelmiyor.
Ask Wire'a göre bulgular, konut fiyatı, başlangıç sermayesi ve aylık taksitin bankalar, arsa geliştirme şirketleri ve politika yapıcılar tarafından birlikte değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor. Şirket, her ilçedeki konut arzına ve hanelerin ekonomik koşullarına uygun, farklılaştırılmış müdahaleler ve ürünlere duyulan ihtiyaca dikkat çekiyor.
Çalışma, referans maaşların tahmin niteliğinde olduğunu ve modeldeki hanelerin varsayımsal olduğunu belirtiyor. Gerçekte kaç ailenin konut kredisi alabileceğini hesaplamıyor. Bunun için gelirlerin, yaşam giderlerinin, mevcut yükümlülüklerin ve sermayenin kişiye özel olarak incelenmesi gerekiyor.
Ayrıca ilanlar talep edilen fiyatları gösteriyor. Nihai işlem fiyatlarını ya da mülklerin müsaitliğini doğrulamıyorlar.
